Lục bát Lê Tiến Vượng - Những khóc cười neo phố vào quê

Nguyễn Thế Kiên| 07/06/2017 15:14

Giữa cuộc hội nhập và phố hóa ồn ã của đất nước, có những điều quen thuộc thân thương của văn chương Việt đã lặng lẽ về náu thân ở miền trầm tích… Mươi năm trở lại đây, văn chương sau cơn bốc đồng “hội nhập phẳng”, người ta mới thấy đặc thù cần thiết trong nền văn học của mỗi dân tộc, và lục bát Việt Nam - một thể thơ truyền thống mang đậm bản sắc Việt đã phục hưng trở lại.

Lục bát Lê Tiến Vượng - Những khóc cười neo phố vào quê


Giữa những thăng trầm như thế của lục bát, một đội ngũ tác giả văn học ở nhiều độ tuổi, vẫn âm thầm đặt cảm xúc thơ mình trong vuông lụa lục bát, hòa vào nhịp sáu tám cổ tích kia muôn nỗi niềm người của thời hiện đại. Nhà thơ Lê Tiến Vượng từ lâu đã nhập mình trong số ấy. Với ba tác phẩm đã in thì có tới hai tác phẩm là: “Lục bát bên đời” và “Lục bát khóc cười” được Lê Tiến Vượng thi triển hoàn toàn bằng thể thơ lục bát, và thời gian tới, tập “Lục bát phố phường” của anh cũng thẳm biếc một màu sáu tám! 

Chảy suốt tập thơ “Lục bát khóc cười” là một nguồn mạch ngôn ngữ riêng, mang hình bóng và hơi thở của thời hiện đại bằng sự khoáng đạt và gợi mở. Lứa ngôn ngữ thơ ấy được Lê Tiến Vượng tách tỉa từ ngôn ngữ đời thường, nên nó hòa nhập và tương tác nhanh với những nỗi niềm của kiếp người trong cuộc sống hôm nay. Ngôn ngữ riêng ấy khi dịu dàng, trầm lắng nối phố vào quê bằng dáng mẹ và bóng quê thời hiện đại:

Giờ mẹ ở phố với con
Chuyện toàn từ thuở còn son quanh làng
 Hồn quê thúng mủng dần sàng
 Như cây lúa, mẹ khẽ khàng đơm bông
Lặng thầm qua bão qua giông
Gian nan mẹ cứ như không… lạ lùng. 
                                                              (Mẹ tôi) 

Ngôn ngữ riêng ấy giữa cơn sôi sục thị thành thời hội nhập, vẫn sẵn sàng dùng lại những chân – mộc quê mùa. Rồi từ đó nhà thơ tạo dựng nên những câu thơ mang đậm tính tổng hợp về cái mất, cái còn trong nét quê nay:

Đâu phải Phật để từ bi
Người quê chất phác có gì dùng thôi
Cỏ xanh xanh mướt bên trời
Hương quê đọng ở những lời chân quê
Bây giờ đô thị tràn về
Bao nhiêu là thứ bùa mê chẳng còn
                                                           (Em à)
Thân lục bát đem khóc cười muôn mặt nối phố vào quê bằng chất ngọt đằm sâu lắng trong cái vỏ bỗ bã, oang oang của ngôn ngữ thời hiện đại: 

Tuổi già đi đó đi đây 
Dăm hôm ở phố, mấy ngày về quê
Mấy ông bà thuở khóc nhè 
Cười như vỡ chợ đầu hè dưới trăng. 
                                                  (Tuổi già) 

Thời nay, khi đặt mình vào lục bát là người làm thơ đã gần như cầm cả một canh thua, bởi vời vợi dưới trời thơ là những ngọn núi lục bát của tiền nhân sừng sững. Vì thế, làm thơ lục bát thời nay để báo chí in được, để bạn đọc nhớ được mình thôi, là đã phải qua muôn mặt khổ công sấp ngửa tìm tòi. Ấy vậy mà khi đọc lục bát của ông họa sĩ tài hoa họ Lê này, thấy cái tư tưởng, cái cốt cách, cái chiêm nghiệm cứ tự nhiên thuần hậu trào ra, như gốc gác của lời quê ấy: 

Ta bầu cái đẹp làm vua 
Ngôi cao chín bậc vẫn chưa là gì. 
                               (Cái đẹp kìa cái đẹp ơi) 

Tìm tòi mà không để lại dấu vết, ấy mới kín cạnh một công đoạn trong nghề thơ. Vì vậy, để tạo nên những câu thơ lục bát ám ảnh giữa thời @ như của họ Lê dưới đây là phải tốn kém chữ nghĩa lắm: 

Vô tình rồi lại vô minh
Lẽ nào Trời Phật lập trình Thiên Thai 
Đời thì ngắn, tình thì dài
Tung bao nhiêu quẻ để mai Niết Bàn
Mỏng mòng mong kiếp cơ hàn
Mênh mông là những trái ngang ở đời
Mõ chuông tụng niệm tơi bời 
Mà người vẫn cách xa người miên man. 
                                                           (Vào chùa)

Lối ngôn ngữ ngỡ quê mùa, mộc mạc, bỗ bã tạp niệm đời thường kia khi được rước vào đúng chỗ trong mạch của thơ lục bát, nó bỗng tỏa sáng: 

Trả người gươm giáo đao binh
Đêm mơ chẳng sốt cũng sình sịch run …
Trả người cả khúc sông sâu
Bao nhiêu xương trắng bắc cầu ta qua
Say rồi ta chẳng phải ta 
Ngàn năm phía trước hay là phía sau? 
                                                             (Ước)
Suốt cả mạch lục bát khóc cười, không thấy khái niệm hay thuật ngữ văn chương bí hiểm nào, cứ lời quê, cứ đời thường như “bánh đúc bày sàng” như thế, vậy mà thơ Lê Tiến Vượng chạm được vào muôn nỗi người, từ góc bếp, vỉa hè cho tới lầu son gác tía: 

Đâu cần máu đổ can qua
Khoác lên tấm áo, ta là vua thôi
Tấu, chương đọc, duyệt tơi bời 
Vui thì đóng ấn, chán rồi… ném đi…
Sinh ra trong cõi con người
Vua, quan, dân dã trò chơi… ấy mà…
Vòng quay trong cõi tang bồng
Xuôi tay ai chẳng tay không về trời…
                                                     (Làm vua)

Đọc Lê Tiến Vượng, thấy thích lắm, thú lắm những tưng tửng, nhênh nhang, chở cái chiêm nghiệm của tư duy đọng vào mạch thơ cổ tích, nhưng đôi chỗ lại thấy vân vi trước những câu chữ mộc mạc, thật thà chưa kịp hóa thân vào dòng “Lục bát khóc cười” thăm thẳm kia. Dẫu thấp thoáng trong khóc cười lục bát ấy còn có chút dễ dãi, xô bồ trần trụi, nhưng sử dụng được nhời quê, tiếng phố từ hai nẻo xưa nay, để cho bao khóc cười muôn nẻo được tựa bóng xưa, như nhà thơ Lê Tiến Vượng đã làm qua tập thơ “Lục bát khóc cười” này, ấy là điều trân quý lắm. 
(0) Bình luận
  • Nắng mơ trong biệt thự hoang
    Tôi bị nàng hút đi từ lần thấy hình đại diện Facebook trôi đến. Khoảnh khắc lúc nắng rây xuống những ngón tay thon cầm lọn tóc che nửa phần môi đỏ khiến cho bức selfie ấy đẹp huyền hoặc.
  • Nửa chân trời trong sương
    Làng tôi ven sông Yên, một nhánh sông quanh năm lững lờ chảy qua những bãi bồi ngập cỏ. Con đường đất dẫn vào làng uốn cong cong, bốn mùa nồng nàn hương hoa cỏ. Những buổi hoàng hôn, khi nắng đã dịu xuống phía cuối sông, đám hoa tím lại thẫm màu như có ai vừa rắc lên một lớp khói.
  • Bà phù thủy có cây vú sữa
    Chẳng hiểu vì sao tôi rất sợ khi thấy bà phù thủy nhà bên. Nhưng càng sợ lại càng tò mò, cứ muốn lén nhìn qua lỗ gạch để xem từng hành động của bà. Bà đang quét lá vú sữa, biết có ánh mắt đang theo dõi, liền ghé lại, làm tôi một pheng điếng hồn.
  • Những món quà của tạo hóa
    Tôi rất cô đơn, không có lấy một người bạn nào để gọi là thân. Vì không giỏi giao tiếp hay vì không tìm được người nào đủ tin tưởng để mở lòng mình ra, tôi không biết nữa, chỉ thấy mỗi khi lòng đầy lên là lại ước mình được rủ rỉ cùng Dung.
  • Lời hẹn mùa xuân
    Mùa đông năm nay đến sớm. Bầy chim én sửa soạn bay về phương Nam tránh rét khi hơi sương giá bắt đầu vương trên từng nhành lá. Én Nhỏ quàng lên cổ chiếc khăn cỏ mềm ấm áp, bịn rịn chia tay một mầm xanh bé xíu đang nép mình trên cành khẳng khiu. "Hẹn gặp lại cậu khi mùa xuân đến", Én Nhỏ vẫy vẫy đôi cánh.
  • Lời thì thầm mùa xuân
    Chiều muộn, Vân bước ra cầu thang dẫn xuống tầng một, thấy căn phòng nhỏ của nhà thơ Phan Đạt nằm phía cuối hàng lang vẫn còn sáng đèn. Trong phòng ông đang có khách, Vân chỉ định ghé vào chào ông trước khi về nhưng ông đã nhanh nhẹn lấy thêm một chiếc chén, rót nước mời: “Chị vào uống trà đã”.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Sáng tỏ hơn giá trị lịch sử, tư tưởng của Quốc Tử Giám trong tiến trình phát triển đất nước
    Sáng 12/11, tại Thành ủy Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”. Đây là một trong các hoạt động trọng điểm trong dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).
  • [Ảnh] Triển lãm “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”: Kết nối Việt Nam với bạn bè quốc tế
    Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), chiều 11/11, tại sân Bái Đường (Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám), triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” giới thiệu hơn 60 tác phẩm tư liệu quý, tái hiện hành trình của Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ những dấu ấn lịch sử đến các hoạt động văn hóa, giáo dục và đối ngoại đương đại. Qua những khuôn hình giàu giá trị tư liệu, triển lãm góp phần lan tỏa vẻ đẹp di sản, khẳng định vai trò của văn hóa trong kết nối Việt Nam với bạn
  • Đi tìm những sắc màu phương Đông qua lăng kính nghệ thuật
    Ngày 15/11/2026, tại Palm Artspace sẽ diễn ra triển lãm giao lưu nghệ thuật quốc tế “Prism of the East - Lăng kính Phương Đông”. Triển lãm hướng tới kết nối các nền văn hóa thông qua những góc nhìn đa dạng về bản sắc và nghệ thuật phương Đông.
  • Hà Nội ban hành Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến
    Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến giai đoạn 2026–2030 đánh dấu bước chuyển chiến lược của thành phố Hà Nội từ tư duy quản lý sang tinh thần phục vụ, lấy sự hài lòng và khả năng tự chủ của người dân làm trung tâm. Thông qua hệ thống hạ tầng số hiện đại, mạng lưới hỗ trợ đa tầng và các mục tiêu định lượng rõ ràng, Hà Nội quyết tâm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn cấu trúc, nâng cao thực chất năng lực tự thực hiện của công dân và khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về chất lượng dịch vụ hành chính công.
  • Hà Nội chủ động bình ổn giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa dịp cuối năm và Tết 2027
    Nhằm kiểm soát hiệu quả lạm phát và tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng hai con số vào chặng nước rút cuối năm 2026, thành phố Hà Nội đã chỉ đạo siết chặt công tác quản lý và điều hành giá cả thị trường trên toàn địa bàn.
Đừng bỏ lỡ
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
  • [Podcast] Tản văn: Những cô hàng xén bây giờ ở đâu?
    Sớm mai, khi mà trời mới tảng sáng, có khi còn cả giăng với sao, có khi thì mờ sương chả rõ mặt người, người làng này, làng kia đã cùng đi chợ sớm. Ai cũng mong những bán sớm mua sớm cho chọn được hàng ưng ý. Có những khi mưa gió, áo tơi, nón che không nhận ra nhau...
  • [Ảnh] “Ánh Sao Khuê Minh triết” tiếp nối mạch nguồn đạo học 950 năm Quốc Tử Giám
    Sáng 11/11, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức Chương trình “Ánh Sao Khuê Minh triết”, nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, khơi dậy niềm say mê học tập và lan tỏa giá trị văn hóa, tri thức trong thế hệ trẻ.
  • [Infographic] Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 - kết nối di sản, văn hóa và nghệ thuật
    Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được tổ chức với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế Sáng tạo” từ ngày 13 đến 28 tháng 11 năm 2026. Sự kiện quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nhà sáng tạo và nghệ sĩ quốc tế từ 21 quốc gia, mang đến hơn 150 hoạt động đa dạng. Bước sang mùa tổ chức thứ năm, Lễ hội tiếp tục khẳng định vai trò là điểm hẹn kết nối di sản, văn hóa, nghệ thuật và thiết kế, hướng tới thúc đẩy kinh tế sáng tạo và phát triển đô thị bền vững.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Huế tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    TP Huế tổ chức chuỗi các hoạt động văn hóa, nghệ thuật gắn với không gian di sản chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026.
Lục bát Lê Tiến Vượng - Những khóc cười neo phố vào quê
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO