Đường sắt đô thị chậm tiến độ: Lãng phí nguồn lực

kinhtedothi| 07/06/2022 14:38

Hiện nay, việc lập và triển khai kế hoạch đầu tư công, tiến độ thực hiện, khả năng hoàn thành một số dự án giao thông trọng điểm, công trình quan trọng quốc gia còn chậm, gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội.

Phối cảnh tổng thể mặt bằng ga ngầm C9, tuyến đường sắt đô thị số 2. Ảnh: Bá Đô
Phối cảnh tổng thể mặt bằng ga ngầm C9, tuyến đường sắt đô thị số 2. Ảnh: Bá Đô  

Trong đó khó khăn nhất là đường sắt đô thị (ĐSĐT), một loại hình hoàn toàn mới mẻ và vô cùng đắt đỏ.

Tồn tại chung

Nhìn nhận về các dự án ĐSĐT đang được triển khai hoặc vận hành ở nước ta có thể thấy, điểm chung là chậm tiến độ, tăng tổng mức đầu tư. Ví dụ như: Tuyến ĐSĐT số 2A Cát Linh - Hà Đông, từ tổng mức đầu tư ban đầu chỉ 550 triệu USD, sau đó đã tăng lên 891,9 triệu USD (gần 40%). Hay dự án ĐSĐT số 1 Bến Thành - Suối Tiên từ 17.387 tỷ đồng, được điều chỉnh lên hơn 43.700 tỷ đồng, tăng khoảng 26.370 tỷ đồng.

Dự án ĐSĐT số 2, tuyến Bến Thành - Tham Lương có tổng mức đầu tư ban đầu là 26.116 tỷ đồng nhưng sau phải điều chỉnh lên 47.890 tỷ đồng, tăng hơn 21.770 tỷ đồng. Tuyến ĐSĐT số 2, Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo phê duyệt năm 2008, đến hôm nay, sau 14 năm vẫn đang ở giai đoạn “làm thủ tục phê duyệt”. Tổng mức đầu tư từ 19.555 tỷ đồng ban đầu nay đã tăng lên 35.679 tỷ đồng...

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tăng mạnh tổng mức đầu tư đối với các dự án ĐSĐT chính là việc chậm phê duyệt kéo dài, dẫn đến phải cập nhật lại đơn giá định mức, tỷ giá; trượt giá nguyên vật liệu, nhân công, thiết bị...

Trong báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ năm 2019, UBND TP Hà Nội khi đó đã chỉ ra hàng loạt tác động tiêu cực do dự án tuyến ĐSĐT số 2 Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo kéo dài gần 11 năm chưa được triển khai. Trong đó việc chậm trễ phê duyệt nhà ga C9 ở khu vực hồ Hoàn Kiếm là một nguyên nhân lớn gây ra việc chậm tiến độ, tăng tổng mức đầu tư.

Dù đã được các bộ, ngành thống nhất, tổ chức trưng bày công khai và lấy ý kiến Nhân dân về Quy hoạch ga ngầm C9 tại khu vực hồ Hoàn Kiếm nhưng vẫn bị Bộ VHTT&DL yêu cầu đưa ga C9 ra ngoài vùng bảo vệ II của di tích hồ Hoàn Kiếm. Nhiều chuyên gia giao thông cho rằng, quan điểm không thống nhất giữa các giai đoạn của cơ chế, chính sách đáng được coi là điểm trì trệ nhất tại các dự án ĐSĐT.

Một điều không thể phủ nhận là các dự án ĐSĐT, thường có quy mô lớn, chiếm dụng nhiều mặt bằng đô thị và gây ảnh hưởng lớn đến kết cấu hạ tầng hiện tại, thậm chí có dự án còn liên quan đến vấn đề di tích, di sản như tuyến ĐSĐT 2 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo. Hà Nội lại là một đô thị lớn, “tấc đất tấc vàng”, giá thành đền bù giải phóng mặt bằng cho các công trình giao thông nội đô liên tục tăng.

Đây là lý do mà việc phê duyệt thiết kế, mặt bằng của các dự án ĐSĐT thường bị chậm trễ, bất ổn do chịu tác động của quá nhiều yếu tố. Bên cạnh đó, ĐSĐT là một lĩnh vực mới mà đa số các nhà quản lý, kỹ sư, chuyên gia người Việt chưa có nhiều kinh nghiệm, vừa làm vừa học, dẫn đến lúng túng trong quá trình triển khai, chậm tiến độ là việc không thể tránh khỏi.

Thận trọng hay lúng túng?

Sau khi đưa dự án ĐSĐT Cát Linh - Hà Đông vào vận hành tháng 11/2021, loại hình vận tải công cộng hiện đại, văn minh này đã nhận được sự ủng hộ, quan tâm rất lớn từ phía Nhân dân; góp phần tích cực giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Điều đó cho thấy vai trò rất lớn của ĐSĐT trong hiện tại và tương lai. Mặt khác, tiếp tục để các dự án ĐSĐT chậm tiến độ, nguy cơ đội vốn, lãng phí nguồn lực kinh tế - xã hội sẽ ngày càng lớn, phát sinh liên tiếp, khó lường.

Trên thực tế việc tăng vốn, chậm tiến độ tại các dự án ĐSĐT vốn có quy mô cực lớn và phức tạp không khó để lường trước. Ngay cả các quốc gia phát triển nhất thế giới cũng phải đối diện với vấn đề này. Đơn cử như dự án đường sắt tốc độ cao ở California (Mỹ) có tổng mức đầu tư dự kiến 35 tỷ USD nhưng nay đã vọt lên hơn 100 tỷ USD và chưa rõ ngày hoàn thành.

Vấn đề là ở nước ta, dù đã phát hiện nguyên nhân, nhìn thấy những hệ luỵ rất lớn từ việc đội vốn, chậm tiến độ của các dự án ĐSĐT nhưng vẫn chưa có biện pháp cụ thể, quyết liệt để khắc phục. Chẳng hạn, tại dự án ĐSĐT số 2 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, tháng 3 vừa qua, dù nhiều chuyên gia cảnh báo việc thay đổi thiết kế nhà ga sẽ làm phát sinh lớn về chi phí xây dựng, vận hành, bảo dưỡng…

Bộ VHTT&DL và UBND TP Hà Nội vẫn thống nhất chọn phương án đưa ga C9 ra ngoài Khu vực bảo vệ II của di tích Hồ Gươm. Đây là một động thái dứt khoát, chấp nhận hy sinh một số ưu điểm về kỹ thuật để đổi lấy tiến độ, chấm dứt trì hoãn kéo dài về mặt thủ tục liên quan đến dự án. Nhưng trên thực tế, bao giờ dự án sau điều chỉnh được phê duyệt tổng mức đầu tư thì vẫn còn bỏ ngỏ, đồng nghĩa với sự “hy sinh” vẫn chưa đem lại kết quả thiết thực, tuyến ĐSĐT số 2 sẽ tiếp tục… phải chờ.

Có ý kiến cho rằng, đứng trước các dự án có quy mô lớn, phức tạp, ảnh hưởng đến nhiều mặt đời sống xã hội của đô thị, nhất là còn mới mẻ như ĐSĐT, các cấp có thẩm quyền đã thận trọng quá mức. Kể cả khi tìm ra hướng giải quyết những vướng mắc khó khăn vẫn cứ bộc lộ một sự lúng túng nhất định, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các dự án ĐSĐT, gây lãng phí nguồn lực, bức xúc kéo dài trong dư luận Nhân dân.

Đã đến lúc cần có quyết tâm mạnh mẽ để xử lý triệt để các vướng mắc nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai những dự án ĐSĐT. Dư luận xã hội cần có sự ủng hộ, đánh giá một cách khách quan, toàn diện đối với ĐSĐT. Từ kinh nghiệm thực tiễn, các cấp chức năng cần nhanh chóng xây dựng một hàng lang cơ chế riêng cho loại hình này làm cơ sở cho chiến lược phát triển lâu dài.

(0) Bình luận
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Vingroup và Legends Global công bố quan hệ đối tác chiến lược về sân vận độn Vinfast - Trống Đồng
    Vingroup - tập đoàn kinh tế tư nhân đa ngành lớn nhất Việt Nam và Legends Global, thương hiệu hàng đầu thế giới trong lĩnh vực quản lý, vận hành sân vận động - nhà thi đấu và địa điểm tổ chức sự kiện - công bố quan hệ đối tác chiến lược về việc quản lý, vận hành sân vận động VinFast - Trống Đồng. Đây là bước khởi đầu quan trọng trước thời điểm công trình biểu tượng này chính thức khai trương vào 31/7/2027.
  • Gỗ óc chó và xu hướng Quiet Luxury trong thiết kế nội thất 2026
    Năm 2026, gỗ óc chó tiếp tục dẫn dắt xu hướng biệt thự: sang trọng thầm lặng, tối giản, bền vững và cá nhân hóa.
  • Phê duyệt Quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500 Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
    Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh đã ký ban hành Quyết định về việc phê duyệt Quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500 Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội (phường Thanh Nhàn, quận Hai Bà Trưng) nhằm cụ thể hóa định hướng Quy hoạch phát triển hệ thống y tế Thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, Quy hoạch phân khu đô thị H1-4 tỷ lệ 1/2000 được phê duyệt.
  • Tọa đàm về vẻ đẹp kiến trúc Hà Nội thời bao cấp
    Chiều ngày 11/10, tại không gian Caphé Trung Nguyên 52 Hai Bà Trưng, Hà Nội đã diễn ra tọa đàm "Ký ức Hà Nội thời bao cấp qua di sản kiến trúc".
  • Kiến trúc sư Nguyễn Tiến Thuận và những công trình “lưu dấu” Điện Biên
    Kiến trúc sư Nguyễn Tiến Thuận nói rằng ông “không có một chút ngỡ ngàng nào về lịch sử Điện Biên”, bởi từ thuở bé, ông đã tìm hiểu lịch sử dân tộc mình. Bắt tay vào thiết kế bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ cũng là lần đầu tiên ông bắt đầu suy nghĩ một cách nghiêm túc, làm thế nào để chuyển hóa những tình cảm của mình về Điện Biên trong công việc sáng tạo. Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, khu Trung tâm hành lễ và nhà tưởng niệm nghĩa trang liệt sĩ đồi A1 là hai công trình đầu tiên khẳng định ông có duyên với mảnh đất này.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Xã Bình Minh hòa dòng chảy mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Minh (TP Hà Nội) đã, đang tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trên địa bàn. Trong đó, Hội thi “Tài - Sắc Bình Minh” do UBND xã Bình Minh tổ chức, diễn ra tối 22/11 tại Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức (khu đô thị Thanh Hà) được xem là hoạt động điểm nhấn.
  • Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ: Tiếp nối truyền thống, vun đắp giá trị giáo dục
    Kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình gặp mặt, tri ân các thế hệ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đã và đang công tác tại nhà trường. Đây là dịp để thầy và trò cùng nhìn lại hành trình xây dựng, phát triển, trân trọng những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng mái trường liên cấp Tây Hồ ngày càng phát triển, giàu bản sắc.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
Đường sắt đô thị chậm tiến độ: Lãng phí nguồn lực
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO