Hà Nội xưa - nay

Đặc sắc ẩm thực Ứng Hòa

Đặng Thiêm • 05:45 26/04/2023

Ứng Hòa xưa có tên nôm là Phủ Đình. Tục ngữ có câu “Dại kẻ Đình hơn tinh thiên hạ”. Là vùng đất thuần nông, chỉ với những sản vật thông thường của địa phương là con cá, lá rau, hạt gạo, vật nuôi… nhưng người Kẻ Đình đã sáng tạo nhiều món đặc sắc, hấp dẫn.

bun-roi-lang-bat.jpg

Món lương thực đầu vị

Trước tiên xin nói về hạt gạo. Gạo thì nhiều loại nhưng để có bát cơm ngon, cơm dẻo thì phải “thổi nồi đồng điếu lại vần than rơm” (ca dao) hoặc với cái niêu đất Vân Đình mới làm nên đặc sản.

Từ hạt gạo, người Ứng Hòa biết làm ra bao thứ bánh thơm ngon: bánh dày Nội Xá, bánh gai Hòa Phú, bánh đa Thanh Ấm, bánh trôi Quảng Nguyên... Và nữa, món cháo hoa Hoàng Xá cũng thật đặc biệt, dù nguyên liệu chính chỉ có nước lã và gạo mà thôi. Quan trọng là ở khâu lựa gạo, người ta phải chọn lấy hạt gạo gié đỏ. Gạo này nấu cơm thì không dẻo, không xuê như gié đen nhưng nấu cháo lại rất ngon. Từng hạt gạo nở đẹp như những bông hoa, vài hạt đỏ trông giống những đóa tigon, điểm vào bát cháo mới hấp dẫn làm sao! Đi làm về, ngồi chợ trưa, húp bát cháo hoa thấy mát tận ruột, trong người khoan khoái, tinh thần tỉnh táo hơn. Khi chưa có nước chanh đá thì đây là món giải khát tuyệt vời.

Nhắc tới món ngon của đất Ứng Hòa không thể không nhắc tới bún Bặt. Ở nước ta, nhiều nơi biết làm bún nhưng ít nơi nào làm nên sợi bún trắng ngần lại dẻo và rất nhiều hình, nhiều vẻ như nơi đây. Ấy là bún con bừa sóng, thẳng, nuột nà; bún lá mỏng mày hay hạt; bún con ốc tròn xoay làm nên món cuốn tôm đặc sản mang triết lý tam sinh tượng trưng cho ba loài sinh vật sinh sống ở ba môi trường khác nhau (thổ, thủy, thiên): Cuốn tôm là sự kết hợp thú vị giữa sản phẩm của con gà hai chân (trứng), con lợn bốn chân (thịt ba chỉ), con tôm sáu chân; một con dưới nước, một con trên mặt đất và một con sống trên cây - con bơi, con chạy, con bay. Đó còn là sự kết hợp tài tình từ cây cho hạt, cho lá, cho thân; ăn chín, ăn tái, ăn sống (bún, hành, cần, mùi, răm). Tất cả cuốn gọn thắt lưng con cón như cô gái hội mùa diêm dúa mớ bảy mớ ba xanh đỏ vàng duyên dáng! Vẻ nào cũng là sự trọn vẹn bộ ba!
Xin đừng vội hiểu món bún rối làng Bặt là thứ đầu thừa đuôi thẹo. Bún rối là một mặt hàng. Bát bún thang cầu kì Hà Nội, món bún ốc Hải Phòng, bát riêu cua Vân Đình, bát canh bún rau mơ ngọt bùi Thanh Ấm sao có thể thiếu bún rối Bặt Chùa mà nên?

Vịt cỏ Vân Đình

Vịt cỏ Vân Đình ngày nay đã thành thương hiệu nổi tiếng được thực khách khắp nơi yêu chuộng. Bao nhiêu người đã giàu lên nhờ nó. Vịt ở Vân Đình được chế biến nhiều món, nào cháo vịt, vịt luộc, vịt nướng…
Món cháo vịt Vân Đình sánh, ngậy, ngọt thơm, có màu vàng nâu bắt mắt. Để có được bát cháo như vậy là do kinh nghiệm và bí quyết gia truyền. Nhưng thành tố quyết định vẫn là nhờ con vịt cỏ nơi đây. Đó là loại vịt đàn, nhỏ con, nuôi thả đồng, hoàn toàn ăn thóc và tôm tép, cua cá tự kiếm nên chất lượng thịt thơm và mềm. Không ít thực khách lặn lội tàu xe cả trăm cây số chỉ để thưởng thức bát cháo nóng hổi và nhâm nhi bát tiết canh vịt đông sánh mà giòn ngọt đậm đà, thơm mát, đưa cay tuyệt diệu lúc vào đêm!

vit-van-dinh.jpg
tam-uop-gia-vi-de-lam-nen-vit-nuong-van-dinh-tru-danh.jpg
chao-vit-van-dinh.jpg

Còn với món luộc, vịt luộc Vân Đình có gì lạ ư? Sự khác biệt chính là ở cách chế biến. Vịt được làm sạch, xoa chút nước gừng loãng tẩy hết bẩn, tẩm ướp cẩn thận từ trong ra ngoài rồi để ráo. Đun nước lã thật sôi, thả vịt vào, dìm ngập, rồi đun sôi trở lại, tùy theo độ tuổi của vịt mà chọn giờ, bật bếp, để nguội. Bằng cách này, vịt chín âm, thịt mềm mà không nhừ. Vị ngọt của vịt không bị hòa ra nước, da không nứt, màu vàng nhạt rất ngon mắt. Nước chấm là sự sánh đậm được hòa quyện từ nước mắm ngon, tỏi, ớt, mì chính, sấu non hấp chín, nâng vị ngon của thịt vịt lên.

Ăn vịt cỏ Vân Đình mà chưa dùng món vịt nướng thì quả là thiếu lớn. Vịt nướng hấp dẫn trước tiên ở mùi thơm nức rồi đến sắc vàng óng sậm màu, chặt đều tăm tắp.

Để làm món vịt nướng, trước hết cần bỏ phần đầu cổ, tẩm ướp gia vị vào thân vịt rồi phanh ra xếp từng vỉ, xoay đều trên than hoa đỏ rực, khói mỏng phảng phất, mỡ sôi xèo xèo, mùi thơm lan tỏa, mảng thịt vàng dần. Khi lớp da vịt ngả màu sẫm, hơi xém một chút, thớ thịt bên trong hồng nâu hấp dẫn là lúc có thể mang đĩa thịt còn vấn vít vị mặn ngọt thoang thoảng từ mật ong ra mời khách. Nhưng miếng thịt giòn da, mềm thịt ấy sẽ giảm đi một nửa độ ngon nếu không được nhấn vào bát nước chấm nhỏ gồm ớt cay, tỏi giã, quyện trong nước xì dầu nguyên chất rồi ăn cùng với ngọn húng dổi một miếng măng muối chua chua ngòn ngọt.

“Mộc tồn” Ứng Hòa

Nói đến đặc sản ẩm thực Ứng Hòa - Kẻ Đình thì không thể không kể đến thịt chó Vân Đình và thịt chó Đông Lỗ.

Thịt chó Vân Đình nức tiếng gần xa với tài chế biến tới ngót nghét 20 món chứ không chỉ là cầy tơ 7 món như một số nơi. Riêng với chả cũng tới 4 thứ: Chả nầm, chả nướng, chả bọc, chả sầu.

Chả sầu là món ăn cần sự đúng điệu đến tỉ mỉ. Người ta phải chọn thịt ức con chó, chặt nhỏ tẩm ướp riềng mẻ rồi xâu một lúc hai, ba miếng và nướng trên than hoa. Khi chả thơm lừng, vừa chín, nước mỡ còn xèo xèo thì dầm ngay vào bát tiết hãm sẵn. Giả như cụ Tản Đà hay cụ Nguyễn Tuân thưởng thức món này ắt hẳn sẽ có bài minh, bài tụng hết ý.

“Sống ở trên đời xơi miếng
dồi chó
Chết về âm phủ chẳng có
thì thôi”

Câu ca dao ấy có lẽ xuất xứ từ đất này. Vì khác với mọi nơi, dồi chó sau khi đã được luộc chín, người Vân Đình đem cuốn vào một ống tre tươi rồi nướng trên than hồng, vừa xoay vừa phết mỡ lợn cho vàng bóng thơm lừng thoảng vị tre xanh.

Ngoài ra, thịt chó Vân Đình còn đặc biệt bởi các món giả: giả lợn, giả bò, giả trâu, giả dê, giả chim, giả ba ba. Giả mà như thật, không sành khó mà biết được.

Nếu như thịt chó Vân Đình phong phú vì nhiều món thì thịt chó Đông Lỗ, tất cả chỉ om hầm trong một nồi, không cho nước vẫn cho ra ba món sánh, ngậy, thơm ngon đến tận cùng. Thịt chó Đông Lỗ mà ăn với bún Bặt thì không gì tả hết, nhất là ngày đông - xuân!

Ứng Hòa - Kẻ Đình còn nổi tiếng với bao món khác nữa như: tam tam Hoàng Xá, nộm giá Đình Tràng, cua rang Lương Xá, cháo cá rô đồng... Những thức quê đã thành phương ngữ, chỉ nhắc đến tên thôi đã nổi đình đám về sự tinh hoa, tuyệt hảo!

Tuy nhiên, nói đến văn hóa ẩm thực không chỉ nhắc tới đồ ăn và cách chế biến mà còn ở cách thưởng thức. Để tận hưởng điều này, xin để người thương mặn lòng tìm đến!

Bài liên quan
  • Nghệ thuật ẩm thực chay của người Việt
    Ẩm thực chay là một trong những nét văn hoá đặc sắc chứa đựng cả một nghệ thuật chế biến. Món chay hiện đại giúp thực khách có cảm giác ngon miệng, thư thái và nâng cao sức khỏe.
(0) Bình luận
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị”: Cơ hội khám phá thú chơi tao nhã đất Kinh kỳ
    Từ ngày 10 đến ngày 30/11/2026, tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, quận Hoàn Kiếm, không gian trưng bày chuyên đề “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” sẽ chính thức mở cửa đón công chúng và du khách thập phương. Sự kiện hứa hẹn mang đến một điểm hẹn văn hóa độc đáo, giúp những người yêu Hà Nội tìm lại khoảng lặng yên bình và cảm nhận trọn vẹn chiều sâu nghệ thuật sống của đất Kinh kỳ xưa.
  • Lớp học thời chiến và ký ức từ những vùng sơ tán
    Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), sáng 8/10, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức từ những vùng sơ tán”. Những ký ức của những giáo viên, học sinh từng học tập, giảng dạy tại các vùng sơ tán trong những năm chiến tranh được chia sẻ trong tọa đàm đã tái hiện một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô.
  • Thể lệ cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng"
    Tiếp nối thành công của cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" lần thứ I và II, Tạp chí Người Hà Nội phát động cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng".
  • Nhớ đình xưa nơi phố cũ
    Một buổi chiều cuối năm 2025, tôi trở về bên Hồ Gươm, nơi lưu giữ miền cổ tích của tuổi thơ mình. Rảo bước trên vỉa hè phố Cầu Gỗ để vào chợ Hàng Bè, nơi tôi đã đi qua không biết bao lần trong suốt 25 năm đầu đời của mình (1954-1979), tôi bỗng ngỡ ngàng như lạc vào một miền xa lạ.
  • Bến xe Hà Nội: Nơi những hành trình bắt đầu từ ký ức
    Trong nhịp sống hối hả của Thủ đô, bến xe không chỉ là nơi đi và đến. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao thế hệ — nơi những người con xa quê lần đầu đặt chân tới Hà Nội, nơi những chuyến xe chở theo ước mơ, hy vọng và cả những nỗi niềm rất đời thường.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
Đặc sắc ẩm thực Ứng Hòa
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO