Bắc cây cầu nối tranh dân gian Hàng Trống với hiện đại

Khánh Thư| 21/12/2020 15:46

Sau hơn 2 năm chuẩn bị, cuốn sách “Dòng tranh dân gian Hàng Trống” của tác giả - nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa vừa chính thức ra mắt bạn đọc. Sách do NXB Thế giới và Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội liên kết xuất bản là một tư liệu quý cho những ai muốn nghiên cứu, tìm hiểu dòng tranh dân gian độc đáo nhất của Hà Nội.

Bắc cây cầu nối tranh dân gian Hàng Trống với hiện đại

Tranh dân gian Hàng Trống từ lâu đã gắn liền với đời sống văn hóa của người Kinh kỳ - Kẻ Chợ. Đây là một trong những dòng tranh dân gian độc đáo, phổ biến nhất ở Việt Nam. Đề tài của tranh dân gian Hàng Trống khá đa dạng: tranh lịch sử, tranh thờ, tranh chúc tụng, tranh trang trí, tranh sinh hoạt xã hội… bởi thế tranh đã đi được vào đời sống của nhiều tầng lớp trong xã hội, được treo ở nhiều không gian khác nhau.

Tác giả Nguyễn Thị Thu Hòa chia sẻ: Ngày trước, tranh Hàng Trống phát triển ở các phố Hàng Trống, Hàng Nón và từng được bày bán tại nhiều nơi ở Hà Nội cũng như một số tỉnh, thành ở Bắc Bộ. Khi đất nước còn khó khăn, cách nghệ nhân làm tranh dân gian Hàng Trống thường in trên giấy dó bồi dày hay giấy báo khổ rộng. Không giống như một số dòng tranh dân gian khác dùng lối in sấp và trực tiếp in là có thể hoàn thành ngay một bức tranh, tranh dân gian Hàng Trống có lối làm tỉ mỉ và cầu kỳ hơn. Ván khắc tranh Hàng Trống chỉ có bản nét, còn màu thì phải vẽ tay toàn bộ. 

Tranh Hàng Trống có những bức nổi tiếng như: Lý ngư vọng nguyệt, Thất đồng, Ngũ hổ, Tố nữ; bộ tranh truyện: Hoa Tiêu, Kiều…; bộ tranh về cảnh dạy học, cảnh nhà nông hay các kiểu khác: canh, tiều, ngư, mục (nhà nông, tiều phu, đánh cá, chăn trâu); các tranh thờ: Tam tòa Thánh Mẫu, Phật, Tứ phủ, Ngọc hoàng… 
Trải qua thời gian, dòng tranh dân gian Hàng Trống cũng mai một dần và giờ chỉ còn duy nhất gia đình nghệ nhân Lê Đình Nghiên giữ nghề. Đây cũng là tín hiệu cảnh báo trước câu chuyện “thất truyền” như đã từng xảy ra ở nhiều dòng tranh dân gian khác, hoặc các nghề truyền thống khác. Đó cũng là lý do thôi thúc tác giả Nguyễn Thị Thu Hòa dồn nhiều tâm sức để ra mắt cuốn sách về dòng tranh này. Để viết cuốn sách này, tác giả đã trực tiếp đến gặp nghệ nhân Lê Đình Nghiên và con trai ông là anh Lê Hòa, để ghi chép lại nhiều câu chuyện. Những chia sẻ thẳng thắn, chân tình của ông và con trai cũng như các thành viên trong gia đình giúp cho cuốn sách có nhiều tư liệu bổ ích. 

Cuốn sách “Dòng tranh dân gian Hàng Trống” dày 340 trang, khổ 21x29cm, được in bốn màu trên giấy couche matt. Ngoài những bản phổ thông bìa mềm còn 100 bản giới hạn, bìa carton cứng dành cho người sưu tầm và chơi sách. Đặc biệt, có 5 bản bìa da, khâu tay, do nghệ nhân Nguyễn Đức Khuynh thực hiện, có chữ ký, triện son của tác giả và nghệ nhân đóng sách. Bản bìa da được đặt trong hộp sơn mài, tặng kèm bức tranh “Độc hổ” có chữ ký và triện của nghệ nhân ưu tú Lê Đình Nghiên.

Ngoài lời nói đầu, nội dung cuốn sách được chia thành 5 chương: Lịch sử tranh dân gian Hàng Trống, Nghệ thuật tranh dân gian Hàng Trống, Kĩ thuật vẽ tranh dân gian Hàng Trống, Phân loại tranh dân gian Hàng Trống, Tranh dân gian Hàng Trống trong đời sống đương đại.

Một trong những điểm nhấn của cuốn sách là gần 400 bức tranh, ảnh, trong đó có nhiều tranh, ảnh tư liệu quý được sưu tập từ nhiều nguồn khác nhau. Số tranh, ảnh khác được trực tiếp chụp từ các bộ sưu tập tranh dân gian Hàng Trống của chính tác giả - nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa và của các nhà sưu tập khác. Đặc biệt, sách có hàng trăm bức ảnh chụp nghệ nhân ưu tú Lê Đình Nghiên cùng con trai là Lê Hoàn để mô tả, minh họa các công đoạn làm tranh. Một số ảnh, tranh có giá trị tư liệu cao được chính gia đình nghệ nhân tranh Hàng Trống Lê Đình Nghiên cung cấp.

“Bằng việc xuất bản cuốn sách này, chúng tôi mong muốn bắc thêm một một cây cầu để nối tranh dân gian Hàng Trống với hiện đại. Qua cuốn sách, bên cạnh cung cấp những tư liệu cần thiết để tìm hiểu về một dòng tranh dân gian nổi tiếng, chúng tôi cũng hi vọng có thể lan tỏa hoặc đánh thức tình yêu văn hóa truyền thống đang tiềm ẩn hoặc khuất lấp đâu đó trong tâm hồn của thế hệ trẻ. Và hơn thế, mong có sự đồng hành mạnh mẽ hơn từ những cơ quan văn hóa của Thủ đô, để một ngày không xa, người dân và du khách gần xa có thể gặp những quầy tranh, hiệu tranh dân gian Hàng Trống trên chính con phố Hàng Trống thân yêu, như đã từng…” - tác giả Thu Hòa chia sẻ. 
(0) Bình luận
  • Nắng mơ trong biệt thự hoang
    Tôi bị nàng hút đi từ lần thấy hình đại diện Facebook trôi đến. Khoảnh khắc lúc nắng rây xuống những ngón tay thon cầm lọn tóc che nửa phần môi đỏ khiến cho bức selfie ấy đẹp huyền hoặc.
  • Nửa chân trời trong sương
    Làng tôi ven sông Yên, một nhánh sông quanh năm lững lờ chảy qua những bãi bồi ngập cỏ. Con đường đất dẫn vào làng uốn cong cong, bốn mùa nồng nàn hương hoa cỏ. Những buổi hoàng hôn, khi nắng đã dịu xuống phía cuối sông, đám hoa tím lại thẫm màu như có ai vừa rắc lên một lớp khói.
  • Bà phù thủy có cây vú sữa
    Chẳng hiểu vì sao tôi rất sợ khi thấy bà phù thủy nhà bên. Nhưng càng sợ lại càng tò mò, cứ muốn lén nhìn qua lỗ gạch để xem từng hành động của bà. Bà đang quét lá vú sữa, biết có ánh mắt đang theo dõi, liền ghé lại, làm tôi một pheng điếng hồn.
  • Những món quà của tạo hóa
    Tôi rất cô đơn, không có lấy một người bạn nào để gọi là thân. Vì không giỏi giao tiếp hay vì không tìm được người nào đủ tin tưởng để mở lòng mình ra, tôi không biết nữa, chỉ thấy mỗi khi lòng đầy lên là lại ước mình được rủ rỉ cùng Dung.
  • Lời hẹn mùa xuân
    Mùa đông năm nay đến sớm. Bầy chim én sửa soạn bay về phương Nam tránh rét khi hơi sương giá bắt đầu vương trên từng nhành lá. Én Nhỏ quàng lên cổ chiếc khăn cỏ mềm ấm áp, bịn rịn chia tay một mầm xanh bé xíu đang nép mình trên cành khẳng khiu. "Hẹn gặp lại cậu khi mùa xuân đến", Én Nhỏ vẫy vẫy đôi cánh.
  • Lời thì thầm mùa xuân
    Chiều muộn, Vân bước ra cầu thang dẫn xuống tầng một, thấy căn phòng nhỏ của nhà thơ Phan Đạt nằm phía cuối hàng lang vẫn còn sáng đèn. Trong phòng ông đang có khách, Vân chỉ định ghé vào chào ông trước khi về nhưng ông đã nhanh nhẹn lấy thêm một chiếc chén, rót nước mời: “Chị vào uống trà đã”.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Khởi động Giải thưởng văn học nghệ thuật Thủ đô 2026
    Giải thưởng nhằm tôn vinh, quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, thiết thực hướng tới kỷ niệm 1020 năm Thăng Long - Hà Nội. Các tác phẩm được xét giải thuộc mọi thể loại của 9 hội chuyên ngành, tập trung phản ánh truyền thống văn hiến và khát vọng cống hiến của con người Thủ đô. Điểm nhấn của sự kiện là liên hoan biểu diễn, trưng bày tác phẩm đạt giải dự kiến diễn ra vào cuối tháng 12/2026 tại Trung tâm nghệ thuật Âu Cơ.
  • Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám
    Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Thành phố Hà Nội tổ chức chuỗi 11 hoạt động văn hóa, khoa học, nghệ thuật và trải nghiệm di sản từ ngày 5 đến 15-11-2026.
  • Từ mạch nguồn văn hóa đến sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
    Kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) là dịp nhìn lại những dấu mốc có ý nghĩa sâu sắc trong lịch sử dân tộc. Từ tư tưởng văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi đến truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, những giá trị được hun đúc qua các thời kỳ tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
  • Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X sẽ diễn ra tại TP.HCM từ ngày 5 - 7/11
    Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X sẽ diễn ra tại TP.HCM từ ngày 5 - 7/11, sớm hơn 1 năm so với kế hoạch, nhằm kiện toàn hệ thống tổ chức giáo hội, phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
  • Elite Island Nha Trang: Nơi sống chậm giữa thiên nhiên, sống động cùng lễ hội
    Tại Nam Nha Trang, thành phố đảo quốc tế Charmora City mở ra nhịp sống hai chiều hiếm có: đảo an cư Elite Island yên bình bên sông nước và khoáng nóng nội khu, nằm kề sát đảo lễ hội Festival Island sôi động 24/7. Chỉ vài bước chân, cư dân có thể linh hoạt “tắt kết nối” để về chốn tĩnh lặng, hoặc “bật kết nối” cùng thế giới giải trí suốt 365 ngày.
Đừng bỏ lỡ
  • Phát huy giá trị nghệ thuật Tuồng trong đời sống đương đại
    Chiều 3/11, tại Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ Hà Nội, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp với các nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa, nghệ sĩ, họa sĩ và các nhà sáng tạo nghệ thuật tổ chức triển lãm, chuỗi hoạt động văn hóa với chủ đề “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay – Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?”.
  • Công cụ mới lan tỏa giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    “Chúng tôi đánh giá cao việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới về di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những công cụ thiết thực giúp du khách định hướng, tham quan các công trình và hiểu rõ hơn về lịch sử kiến trúc cũng như những giá trị văn hóa, giáo dục của di tích” - ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh trong Lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chiều 3/11 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TP Hà Nội.
  • Chùm thơ của tác giả Châu Anh Tuấn
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Châu Anh Tuấn.
  • Phố cổ Hà Nội mở 10 không gian di sản đón công chúng
    Chào mừng Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), hưởng ứng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, trong tháng 11, phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại 10 không gian di sản trên địa bàn.
  • [Video] Tiếp tục lan tỏa các giá trị truyền thống của Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    Sau 950 năm, Quốc Tử Giám (Hà Nội) không chỉ gắn với truyền thống giáo dục, khoa cử và đào tạo nhân tài mà còn trở thành biểu tượng tiêu biểu của đạo học Việt Nam. Kỷ niệm dấu mốc này là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân, đồng thời khẳng định sức sống của những giá trị đã làm nên chiều sâu văn hiến dân tộc.
  • Hà Nội khen thưởng 8 cá nhân đạt danh hiệu "Người tốt, việc tốt"
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành quyết định tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt" cho 8 cá nhân tiêu biểu thuộc Tổng Công ty Vận tải Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội. Các cá nhân được tuyên dương gồm những công nhân lái xe, nhân viên phục vụ tuyến buýt và lực lượng công an cơ sở tận tụy với công việc. Tiền thưởng cho các cá nhân được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định hiện hành.
  • Ra mắt nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam
    Tối 1/11, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức “Chương trình Nghệ thuật số Tinh hoa đạo học và Lễ ra mắt nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP)”.
  • Hà Nội lan tỏa giá trị văn hóa, vun đắp sức mạnh đại đoàn kết
    Hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội ban hành Hướng dẫn số 13-HD/BTGTU ngày 30/10/2026, định hướng công tác tuyên truyền và tổ chức các hoạt động hưởng ứng trên địa bàn Thủ đô. Không chỉ nhìn lại một dấu mốc lịch sử có ý nghĩa quan trọng, đợt kỷ niệm còn hướng tới lan tỏa những giá trị văn hóa dân tộc, bồi đắp tinh thần đoàn kết và khơi dậy trách nhiệm của mỗi người dân trong xây dựng đời sống văn hóa, văn minh.
  • Những thanh âm quê hương ngân vang giữa lòng Hà Nội
    Từ âm hưởng dân gian đến những câu chuyện về đất nước, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” tối 1/11 do Nhà hát Cải lương Hà Nội thực hiện tại Nhà Bát Giác đã tạo nên một hành trình âm nhạc giàu cảm xúc. Trong không khí sôi nổi, đông đảo khán giả ở nhiều lứa tuổi cùng tìm đến thưởng thức, góp phần đưa những giá trị nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với khán giả trong đời sống hôm nay.
  • Concert Quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026" Lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
    Tối 1/11, Concert Quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026” đã diễn ra tại tại sân vận động Thái Nguyên thu hút khoảng 30.000 khán giả. Sự kết hợp giữa nghệ thuật biểu diễn và công nghệ sân khấu hiện đại đã tạo nên không gian âm nhạc giàu cảm xúc, góp phần lan tỏa thông điệp về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Bắc cây cầu nối tranh dân gian Hàng Trống với hiện đại
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO