Tác giả - tác phẩm

Ấn tượng Đoàn Văn Mật

Nhà thơ Bùi Việt Phương • 27/10/2023 07:56

Lần đầu gặp Mật thấy anh thật dễ gần, giọng nói ấm áp của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Có lẽ do đều còn trẻ, nên chúng tôi dễ dàng kết nối và chia sẻ với nhau. Sau lần gặp đó, tôi cảm nhận Đoàn Văn Mật là một người không ồn ào và kĩ lưỡng qua từng câu chữ.

1. Vào khoảng năm 2006, khi đang học cao học, một lần tôi cùng Nguyễn Quang Hưng, Trần Trọng Dương, Nguyễn Quốc Khánh, Đỗ Anh Vũ… sang dự ngày thơ Việt Nam của Khoa Viết văn - Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Lúc ấy, Đoàn Văn Mật đang là sinh viên khóa 8.

doan-van-mat.jpg
Nhà thơ Đoàn Văn Mật.

Lần đầu gặp Mật thấy anh thật dễ gần, giọng nói ấm áp của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Có lẽ do đều còn trẻ, nên chúng tôi dễ dàng kết nối và chia sẻ với nhau. Sau lần gặp đó, tôi cảm nhận Đoàn Văn Mật là một người không ồn ào và kĩ lưỡng qua từng câu chữ. Dù tự ngẫm ngợi thơ anh viết hay nghe anh đọc trực tiếp đều thấy chứa chất bên trong nội lực của người viết có bài bản và đam mê văn chương. Sau bấy nhiêu năm đi làm, được tiếp xúc với các nhà văn, các nghệ sĩ và cũng tập tọng sáng tác, tôi càng thấm thía câu nói của nhà văn Nam Cao: “Sống đã rồi hãy viết”. Người nghệ sĩ có tài năng thực sự sẽ không cố sống khác thường mà hòa mình vào đời sống mưu sinh, mà lặn sâu xuống những mạch ngầm để tìm ra quy luật. Đoàn Văn Mật thuộc về cách sống ấy…

Bẵng đi chừng mươi năm, tôi phải xa Hà Nội nên ít có dịp gặp lại anh và nhiều bạn bè cùng trang lứa nhưng đọc vẫn thấy thơ của Đoàn Văn Mật trên các báo, tạp chí lúc này mới thực sự “bùng nổ”. Bắt đầu từ tập “Giữa hai chiều thời gian” (Nxb Hội Nhà văn, 2007), đến “Bóng người trước mặt” (Nxb Hội Nhà văn 2013), “Sóng trầm biển dựng”(Nxb Lao động, 2018) rồi đến các giải thưởng thơ của báo Áo trắng và Tuổi trẻ, 2008, Giải thơ của tạp chí Văn nghệ Quân đội, 2009 - 2010, của Bộ Quốc phòng… Anh sống và viết không vội vã, không cố gồng mình lên để viết, không cực đoan cô đơn hay tự biệt lập mình mà có sự chuyển động biện chứng từ trong thế giới tâm hồn, đồng nhất với thân phận của riêng mình.

Nhưng, nói về Đoàn Văn Mật mà chỉ phác họa mình anh thì chưa đủ. Anh còn có “một nửa” rất đặc biệt để trở thành đặc sắc - đó là nhà thơ Lữ Mai. Thời nay, khó tìm đâu ra được một người ngày ngày làm thơ chỉ để yêu hơn nàng thơ hằng ngày vẫn miệt mài lo toan giữ lửa cho tổ ấm của mình.

Nếu như trước đây không khó để kể tên những cặp uyên văn chương như các nhà văn: Chế Lan Viên - Vũ Thị Thường; Hoàng Phủ Ngọc Tường - Lâm Thị Mỹ Dạ; Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ; Nguyễn Thị Hồng - Hoàng Quốc Hải… thì đến thời chúng tôi lại khá hiếm. Bởi lẽ, không phải trái tim của cô gái nào cũng đủ bao dung, điềm đạm để chứa chấp được một tâm hồn thi sĩ đầy biến động. Nhà thơ Lữ Mai chính là “hồng nhan tri kỷ” của Đoàn Văn Mật. Ở Mai vừa có sự tinh tế quyết liệt của người cầm bút, vừa có sự dịu dàng và lo toan để tạo nên một nửa duy nhất và hoàn hảo nhất cho Đoàn Văn Mật. Tôi ít được nhìn hai người đi bên nhau, cũng không biết nhiều về những năm tháng đắm say trong men tình yêu của họ nhưng khi đọc đã thấy niềm hạnh phúc ấy trong câu thơ anh viết trong ngày cưới:

Mình yêu nhau trời xanh cũng phải lòng

mình yêu nhau bước ra ngoài khoảng trống…

mình yêu nhau em có thấy không?

ngày thôi lạnh gọi chim về tổ ấm

(Ngày cưới)

2. Đầu xuân năm 2020, tôi và Đoàn Văn Mật được gặp nhau trong chuyến đi lên một xã vùng cao của tỉnh Hòa Bình. Mùa xuân, trời còn se lạnh, nâng chén rượu men nồng, cùng ngắm nhìn đỉnh núi Khụ Mụ phía xa và đàm đạo chuyện của những người đàn ông lúc này đã ngoài bốn mươi. Những “nguyên mẫu” lúc này đều bay biến đi đâu hết cả. Giờ đây, mọi ý nghĩ đã điềm đạm, sâu sắc hơn, tôi càng thấy bạn mình say đắm một men tình yêu mới: men say của hạnh phúc gia đình: “mình đi lạc trong nhau/ đi lạc cả một trời thương nhớ” (Vẽ). Lúc này chúng tôi mới có thời gian trò chuyện về cái thời tuổi trẻ đã ở lại phía sau lưng. Đường núi gập ghềnh, không khí trong lành, làng Mường ở độ cao tám trăm mét so với mực nước biển dành cho chúng tôi một không gian thơ mộng.

anh-tp-cua-doan-van-mat.jpg
Một số tác phẩm của nhà thơ Đoàn Văn Mật.

Hóa ra, suốt bao ngày bận rộn với công việc thơ ca, báo chí ở nhà số 4 (Tạp chí Văn nghệ quân đội) nhưng khi rút chân ra khỏi gầm bàn, xách ba lô lên và đến với núi, anh lại mau chóng tìm thấy những cảm xúc, nhận ra được những điểm mới mẻ mà bao người viết vẫn chưa nhìn thấy: “một ngày tìm tới thăm thẳm núi/ cây hóa vọng phu đứng trông người/tôi thấy bóng tôi và bóng nắng/ tự tại trong nhau suốt một đời”-(Một chiều ly cách).

Tôi chưa được đến ngôi nhà ấm áp của Đoàn Văn Mật - Lữ Mai và cháu Đoàn Lữ Thụy Phương nhưng vì hay theo dõi trang cá nhân của hai người nên biết Mật sưu tập được rất nhiều đồng hồ. Không biết mỗi ngày anh phải dành bao nhiêu thời gian để chỉnh giờ, để bảo dưỡng từng chiếc nhưng điều chắc chắn là thi sĩ này phải quý thời gian lắm. Cách yêu thời gian của anh không khề khà hoài niệm, không gấp gáp vội tận hưởng mà tự tạo ra tiết tấu lạ cho thơ mình như một cách nhận thức lại thời gian. Tiết tấu ấy tạo ra chất giọng riêng cho thơ Đoàn Văn Mật như nói chuyện không khoa trương, triết lý mà đơn giản, thành thực từng câu, từng chữ của anh: “Đất nước ngàn năm vang những nốt trầm/ đàn bầu não lòng/ mõ, phách chiêu hồn/tình tang trống cơm, trống đế/réo rắt đàn nhị/đêm đêm tiếng nguyệt vọng về” (Đất nước bè trầm). Có lẽ, thi sĩ họ Đoàn muốn người đọc phải thật sự chú tâm, cùng sống và cảm nhận với trường nghĩa của mình thay vì người viết chỉ đơn thuần trình diễn nghệ thuật sử dụng con chữ.

Qua năm tháng, tôi nhận ra sáng tạo trước hết là thành thật với mình. Với lứa Canh Thân, những người sinh năm 1980 chúng tôi những ấn tượng, ám ảnh hồi quang của chiến tranh rồi những bước chuyển của xã hội từ cơ chế bao cấp sang kinh tế thị trường đã để lại dấu ấn trong suy nghĩ và cách viết. Dù được gọi là thế hệ 8X hay thế hệ Y hay tên gọi nào đi nữa thì bản thân mỗi người vẫn nhận ra cảnh huống của mình mà từ tốn, bình thản chọn cách sáng tạo.

3. Một ngày tháng Bảy, tôi nhận được tập thơ mới nhất Đoàn Văn Mật gửi tặng có tên là “Ngoài mây trời đầy trống vắng” với gần 60 bài thơ được chia làm 5 phần. Trong tập này đa phần là các bài có biên độ ngắn, câu chữ không cầu kì nhưng vẫn tự tìm ra độc giả hiểu mình. Thơ anh không quá siêu thực mà vẫn có một độ khó ngay trong chữ, như khi anh ngắm người vợ trong giấc ngủ (chỉ giấc mơ là thành thực với mình - Lúc này), như khi anh tự ngắm lại mình (Anh đứng từ xa/ Anh ngóng từ xa/ Chớp xuống thấy bóng mình đơn lẻ - Bóng). Sự thú vị đến từ những phát hiện mới từ cũ kĩ, nhận ra cái lạ trong sự quen, nhận ra vẻ đẹp để định vị lại bản thân trong sự chảy trôi thường nhật vào quên lãng: “Kêu chi hoài bìm bịp/ Kêu chi hoài cuốc cuốc/ Núi lơ mơ nghễu nghệt đứng so trời/ Chùm hoa kia ơi/ Vì ai mà thơm thế/ Những sắc hương là ngụ ý của lời”.

Viết về Đoàn Văn Mật tưởng dễ mà khó. Con người thi ca của anh thì xin dành cho các độc giả hâm mộ, con người đời thực của anh thì chỉ có nữ sĩ - nàng thơ của xứ Thanh thấu tỏ. Còn với góc nhìn của những người bạn đồng niên, cùng lãng đãng trong thế giới của cảm xúc và câu từ như chúng tôi, Đoàn Văn Mật là một người làm thơ tự tại, không bị câu thúc bởi danh tiếng, bởi phải đổi mới hay cần hoài cổ. Anh cứ viết như thể một dòng sông vẫn điềm nhiên trôi nhưng đã tự mới hơn trong chính tâm hồn mình…

Bài liên quan
  • Giới thiệu cuốn sách "Cuba -Việt Nam: Hai dân tộc, một lịch sử"
    Chiều 3-10, tại Hà Nội, Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức giới thiệu cuốn sách “Cuba - Việt Nam: Hai dân tộc, một lịch sử” của Tiến sĩ Ruvislei González Saez, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Cuba - Việt Nam, Giám đốc Chương trình Quan hệ quốc tế tại Cuba.
(0) Bình luận
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
  • Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn tại lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), chiều 2/10, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra, tôn vinh những cá nhân, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, thể hiện tình yêu sâu sắc với Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Giải thưởng Loa Thành 2026: Tôn vinh tài năng kiến trúc, xây dựng trẻ
    Sáng 15/11, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 đã diễn ra tại Hà Nội. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện hưởng ứng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, mở ra cơ hội để đồ án của các kiến trúc sư, kỹ sư trẻ bước ra hòa vào dòng chảy của một Thủ đô đang chọn thiết kế sáng tạo làm một trong những động lực phát triển.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
Ấn tượng Đoàn Văn Mật
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO