Tadeusz Rozewicz nhà thơ cách tân của Ba Lan

Tadeusz Rozewicz sinh năm 1921 tại Radomsko (Ba Lan) và mất năm 2014. Trong Đại chiến thế giới lần thứ II, ông tham gia quân du kích, chiến đấu ở trong rừng. Cũng chính trong thời gian đó tác phẩm đầu tay của ông “Tiếng vọng của rừng” đã trình làng. Trước ngày chiến tranh kết thúc, kẻ thù đã giết hại người anh ruột của ông, cũng là một nhà thơ và chiến sĩ du kích. 

Dưới tác động của những đau thương mất mát do chiến tranh gây nên, Rozewicz đã lao vào cuộc cách tân thơ, cuộc cách mạng tổng hợp trên thi đàn Ba Lan sau chiến tranh. Ông chủ xướng thơ mới - thơ tự do, thơ không vần dựa trên nền tảng của cái gọi là sự tích tụ, thể thơ như vậy chứa đựng và chuyển tải được nhiều nội dung hơn thơ lối cũ. Hai tập thơ liên tiếp của ông “Không bình yên” (1947) và “Chiếc găng tay đỏ” (1948) đã thực hiện một cuộc cách tân thật sự, là những thể nghiệm thành công của ông. Những tập thơ đầu của ông thực chất là những tập hồi ký bằng thơ về thế hệ của ông, về nỗi đau mà ông từng nếm trải do đất nước bị chiếm đóng. Rozewicz đã tạo được cho mình một phong cách riêng, một ngôn ngữ riêng và thực tế cho thấy bạn đọc đã thực sự mến mộ phong cách và ngôn ngữ ông dùng. Cuộc cách tân do ông thủ xướng đã làm thay đổi ít nhất hai lĩnh vực văn học Ba Lan sau chiến tranh: thơ và kịch. Làn gió thơ mới đã thổi vào thi đàn Ba Lan, đem lại cho thi ca luồng sinh khí mới. 

Chăm lo cho sự phát triển của nền thi ca Ba Lan, Tadeusz Rozewicz đặc biệt quan tâm tới các nhà thơ trẻ. Ông kêu gọi họ phải tôn trọng sự thật, không viển vông xa lạ, phải bám sát cuộc sống đời thường. Ông nói: “Để thơ có thể là thứ thiệt thì người làm thơ phải bắt đầu từ “miêu tả bộ mặt của chính mình” và những sự việc tưởng như chẳng có gì ghê gớm nhưng lại tác động tới hình thái của cuộc sống con người. Theo ông, nền thi ca đương đại Ba Lan chưa thật sự ăn nhập với cuộc sống, chưa mạnh dạn nhìn vào thực tế. Cần phải xác định một điều là, nhà thơ có trách nhiệm với mình và với dân tộc.

Tadeusz Rozewicz đã để lại cho dân tộc Ba Lan di sản văn học với hàng chục tác phẩm văn xuôi, thơ và kịch. Đặc biệt, với tác phẩm rất xuất sắc “Mẹ ra đi”, viết về người mẹ quá cố của mình, ông đã được tặng Giải thưởng Văn học NIKE (Nữ thần Chiến Thắng) năm 2000, giải thưởng văn học hằng năm danh giá nhất Ba Lan.