Thế giới điện ảnh

Phim truyện điện ảnh: Vẫn thiếu những đề tài hiện đại

Minh Nguyệt • 26/12/2023 06:14

Đề tài sáng tác và đối tượng khán giả luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà làm phim và là trăn trở của những nhà quản lý văn hóa, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật điện ảnh dù ở bất cứ giai đoạn nào. Việc mở được "chìa khóa" luận đề trên sẽ đảm bảo cho việc đầu tư và tổ chức làm phim đúng hướng, mang lại giá trị tinh thần thiết thực cho khán giả nói riêng và cho xã hội nói chung.

Chúng ta đang sống ở kỷ nguyên cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, một xã hội hiện đại với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ. Phim truyện điện ảnh cũng phải kịp thời bắt nhịp đời sống, để đáp ứng được yêu cầu, thị hiếu của khán giả và cao hơn là phát huy tính dự báo thời đại.

poster-phim-tuong-ve-huu.jpg
Poster phim “Tướng về hưu”.

"Đề tài hiện đại" là các nội dung bám sát cuộc sống, các vấn đề và những chuyển biến đương đại của đời sống hiện đại, có tác động đến tư tưởng của đông đảo công chúng, được tác giả sáng tạo thông qua các hình tượng nghệ thuật hiện đại.

Như chúng ta đã biết, hiện đại và đương đại hoàn toàn khác nhau; nội hàm của hiện đại là cơ sở hạ tầng khoa học kỹ thuật nhằm hỗ trợ các hoạt động liên quan đến sản xuất, đời sống của con người tại thời điểm hiện tại; còn nội hàm đương đại, là những vấn đề của xã hội hiện đại tác động đến tư tưởng, nhận thức và hành động của đại đa số dân chúng. Vì thế, những vấn đề đương đại sẽ nảy sinh những xung đột, mâu thuẫn, làm chất liệu tiền đề cho một câu chuyện phim.

Để khai thác được các đề tài hiện đại, ngoài những vấn đề đương đại có tác động tới tư tưởng công chúng thì cũng cần để ý tới các hình tượng, thủ pháp nghệ thuật. Nghệ thuật là sáng tạo, phải luôn cập nhật và phù hợp với xã hội hiện đại thì mới có thể thu hút khán giả. Vấn đề đặt ra hiện nay là, chúng ta đang có quá ít bộ phim về đề tài hiện đại.

poster-phim-mua-oi.jpg
Banner phim “Mùa ổi”.

"Khi những vấn đề lớn của cuộc sống được đặt ra, những vấn đề làm day dứt lòng người, rung chuyển thời đại, nhưng nghệ sĩ lại không thấu hiểu nó, không quan tâm tới nó, thậm chí còn thờ ơ với nó thì không sao đạt được tới một tác phẩm nghệ thuật có nội dung tốt" (Giáo trình mỹ học Mác - Lênin).

Điện ảnh Việt từng có thời kỳ hoàng kim với dòng phim chiến tranh cách mạng như “Mối tình đầu”, “Cánh đồng hoang”, “Đường về quê mẹ”, “Vĩ tuyến 17”, “Em bé Hà Nội”... Những tác phẩm đã lay động hàng triệu trái tim người Việt Nam, hun đúc mãnh liệt lòng yêu nước và thôi thúc thanh niên lên đường nhập ngũ, giành độc lập tự do cho Tổ quốc. Hay những bộ phim hiện thực xã hội chủ nghĩa như: “Tướng về hưu”, “Mái trường yên tĩnh”, “Mùa ổi”… cũng gây được tiếng vang trong xã hội và đặt ra những vấn đề trăn trở thời cuộc.

Còn hôm nay, những bộ phim ra rạp, phần lớn là tâm lý xã hội thuần túy, cổ trang, hài hước; thế hệ trẻ đang rất thiếu những bộ phim có tính thời đại như trước đây, dẫn đến bỏ ngỏ một cánh cửa xung yếu trên mặt trận văn hóa trong việc giáo dục lý tưởng sống cho thanh thiếu niên.

Tính lý tưởng trong phim rất quan trọng. Đó là mục tiêu cao đẹp mà con người có khát vọng đạt tới, là tấm gương sáng mà con người muốn noi theo, là hình ảnh tươi sáng và hoàn chỉnh của tương lai mà con người coi là cần phải được thực hiện trên đường đời của mình. "Lý tưởng chính là cái mà vì nó người ta sống và dưới ánh sáng của lý tưởng người ta hiểu được ý nghĩa cuộc đời của mình" (I-va-nốp, Tâm lý học, 1959, tr.71).

Giống như bao hình thức nghệ thuật khác, phim truyện điện ảnh có tác động mạnh mẽ tới đời sống, tư duy con người. Đó là những phút giây người trẻ hoang mang tự hỏi, mình phải trở thành con người như thế nào, phải sống như thế nào để trở thành con người có ích hay là làm nên một cuộc đời có ý nghĩa?... Và rất nhiều trong số họ đã tìm thấy câu trả lời từ những bộ phim có ý nghĩa lớn lao về thời cuộc.

Chúng ta không hề thiếu những câu chuyện mang hơi thở cuộc sống hiện tại nhưng tại sao vẫn thiếu những bộ phim có đề tài hiện đại. Do thiếu kịch bản? Do thẩm định của hội đồng nghệ thuật? Hay là do thiếu sự chỉ đạo của cơ quan chức năng quản lý văn hóa? Đây là những câu hỏi cần nhiều bên liên quan cùng suy ngẫm và giải quyết.

Ở dòng phim lịch sử, chiến tranh cách mạng, nếu được khai thác thêm hoặc dựng lại phiên bản mới, cần nhiều hơn sự cẩn thận, tỉ mỉ và nghiên cứu kỹ về nền tảng văn hóa, bối cảnh lịch sử. Phải làm sao để vừa không có lỗi với các thế hệ cha anh đi trước, tạo hiệu ứng tích cực cho người xem, vừa trân trọng, biết ơn và bồi dưỡng tinh thần dân tộc.

Phim truyện điện ảnh ngày nay không còn phụ thuộc vào một kênh chiếu rạp để đến với khán giả nữa. Các không gian điện ảnh trên mạng internet đã bổ sung thêm cho khán giả những trải nghiệm mới mẻ và tiện lợi. Vì thế, khán giả xem phim điện ảnh không giới hạn ở độ tuổi nào. Và những điều này cũng đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết cho phim truyện.

Bên cạnh việc chú trọng thẩm định nội dung kịch bản, thì vấn đề quảng bá cho bộ phim cũng hết sức quan trọng. Về việc này, thì các hãng phim tư nhân làm rất tốt. Thật tiếc cho một số bộ phim được Nhà nước đầu tư với kinh phí lớn nhưng do truyền thông kém nên công chúng ít được biết tới. Tình trạng này dẫn đến cảnh phim bị “đắp chiếu” xếp vào kho tư liệu; vừa lãng phí tiền bạc, vừa lãng phí công sức của biết bao người.

Khi một bộ phim được ra mắt công chúng, không những mang đến ý nghĩa, giá trị về mặt nghệ thuật, nội dung mà còn là thêm một lần khẳng định giá trị thực tế của phim. Những phản hồi của công chúng với từng bộ phim là một kênh tham khảo quan trọng và cần được lưu tâm. Qua hiệu ứng khán giả, người làm phim sẽ nhận biết được nhu cầu, thị hiếu và mong muốn của khán giả; đánh giá được thực trạng công tác làm phim điện ảnh của nước nhà… Từ đó, giới làm phim có thêm những chiến lược đúng đắn hơn trong hành trình phát triển nền điện ảnh thời hiện đại và thúc đẩy nghệ thuật điện ảnh phát triển.

image1.png
"Bên trong vỏ kén vàng" là một bộ phim có nhiều giá trị tư tưởng.

Hiện nay, việc đánh giá phim truyện điện ảnh mới chỉ dừng ở hội đồng nghệ thuật chức năng mà bỏ khuyết phần đánh giá của khán giả - một kênh đánh giá khách quan và quan trọng không kém để có thể tham khảo. Ngoài một cách khá truyền thống là lấy ý kiến khảo sát khán giả sau mỗi bộ phim ra mắt thì người làm phim có thể lưu tâm theo dõi những phản hồi của công chúng trên mạng xã hội. Có rất nhiều diễn đàn thảo luận review phim, bàn về phim mới ra, so sánh phim cũ và phim mới… với sự tham gia chia sẻ của những khán giả bình dân đến những người có chuyên môn, kiến thức về điện ảnh. Qua đó, người làm phim biết được ưu, khuyết điểm của mỗi bộ phim; làm căn cứ để biên kịch, đạo diễn và nhà sản xuất rút ra được bài học, làm tốt hơn cho những bộ phim sau./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Thưởng thức miễn phí 3 tác phẩm điện ảnh kinh điển tại Rạp Ngọc Khánh dịp 24/11
    Chuỗi sự kiện sẽ lần lượt giới thiệu ba tác phẩm điện ảnh kinh điển gồm Đêm hội Long Trì, Mùa len trâu và Trăng nơi đáy giếng vào lúc 9h00 sáng mỗi ngày. Chương trình mở cửa tự do, khán giả chỉ cần đến trực tiếp rạp trước giờ chiếu 30 phút để được hướng dẫn vào phòng chiếu.
  • "Hành trình tìm nguồn cội" từ Praha đến buổi thử vai ở Hà Nội
    Ngày 14/11/2026, 30 thí sinh bước vào vòng chung kết thử vai phim “Hành trình tìm nguồn cội” (Beyond the Broken Bridge) tại Hà Nội. Lấy cảm hứng từ đời sống người Việt ở châu Âu, dự án kể về một người trẻ trở về Việt Nam để tìm hiểu quá khứ gia đình.
  • Chiếu miễn phí 6 bộ phim Italia tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia
    Nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa và thắt chặt tình hữu nghị, sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước, Đại sứ quán Italia tại Hà Nội phối hợp cùng Liên hoan Phim Châu Á tại Rome tổ chức "Tuần phim Italia tại Việt Nam 2026". Sự kiện diễn ra từ ngày 27/10 đến ngày 01/11/2026 tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia, số 87 Láng Hạ, Ô Chợ Dừa, Hà Nội, mang đến cho công chúng Thủ đô cơ hội thưởng thức sáu tác phẩm điện ảnh đương đại xuất sắc.
  • “Chuyện tình Khau Vai” đưa huyền thoại tình yêu vùng cao lên màn ảnh rộng
    Lấy cảm hứng từ câu chuyện tình yêu dang dở gắn với phiên chợ tình Khau Vai nổi tiếng, bộ phim điện ảnh cùng tên tái hiện vẻ đẹp thiên nhiên, phong tục và đời sống văn hóa của đồng bào vùng cao. Tác phẩm dự kiến khởi chiếu tại các rạp trên toàn quốc từ tháng 11/2026.
  • Những tác phẩm điện ảnh kinh điển lên sóng Hà Nội 1
    Bắt đầu từ ngày 8/10/2026, chương trình “Hẹn với phim Việt” sẽ đến với khán giả vào lúc 20h30 hằng ngày trên kênh Hà Nội 1, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội. Những tác phẩm điện ảnh kinh điển cùng các bộ phim Việt Nam đặc sắc sẽ mở ra một cuộc hẹn với ký ức, lịch sử và những giá trị bền lâu của điện ảnh dân tộc.
  • Viện Phim Việt Nam chiếu 3 bộ phim điện ảnh đặc sắc mừng 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô
    Hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), Viện Phim Việt Nam sẽ tổ chức chương trình chiếu phim phục vụ khán giả tại Hà Nội từ ngày 7/10 đến ngày 9/10/2026.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Phim truyện điện ảnh: Vẫn thiếu những đề tài hiện đại
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO