Đời sống văn hóa

Ly kỳ nét văn hoá độc đáo thờ “chó đá” ở Huế:Kỳ 1 - Làm lễ rước "Thần cẩu"

Hà Oai • 29/06/2024 08:18

Nét văn hóa độc đáo thờ “Thần cẩu” hay "Thiên cẩu", dưới dạng chó đá,... đang được người dân ở Thừa Thiên Huế duy trì và gắn liền với cuộc sống cùng nhiều giai thoại ly kỳ chưa lời giải. Thậm chí, nhiều nơi người dân còn lập miếu để thờ chó đá và tôn kính gọi với tên thờ “Ngài”.

Làm lễ rước tượng chó đá và lập miếu thờ

Nhiều nơi người dân kính cẩn gọi tượng chó đá là linh khuyển, thần cẩu, thiên cẩu… Cụ thể, phóng viên Tạp chí Người Hà Nội đã có dịp tìm về những làng quê ở Thừa Thiên Huế như làng Bao La – Đức Nhuận (xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền), TDP Trung Đông (phường Phú Thượng, TP Huế) để tìm hiểu về nét văn hóa độc đáo này và trong đó mỗi nơi cũng như mỗi vùng có những hình thức thờ chó đá khác nhau.

z5575669225288_677dce22929cf44c3c0891347df20b3c.jpg
Ngôi miếu thờ "Thẩn Cẩu" của người dân làng Bao La - Đức Nhuận (xã Quảng Phú).

Nằm cách trung tâm TP Huế khoảng 15km về phía Bắc, làng Bao La – Đức Nhuận (xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền) không chỉ nức danh xưa nay về nghề đan lát truyền thống mà còn nổi tiếng về thờ “Thần Cẩu” cùng với những giai thoại kỳ bí mà trong suy nghĩ của người dân chỉ biết là thờ "Ngài". Những ai lần đầu đến làng Bao La – Đức Nhuận ắt hẳn sẽ tò mò về một ngôi miếu nhỏ với bề rộng chừng 4m² nằm sát con đường bê tông vào làng rất được người dân trong làng Bao La – Đức Nhuận xem trọng, giữ gìn.

Theo quan sát của PV Tạp chí Người Hà Nội, ngôi miếu nhỏ được dựng lên để thờ “Ngài thần cẩu” ở làng Bao La – Đức Nhuận và con chó được làm bằng đá cao khoảng 70cm, bề ngang khoảng 50cm và nặng trên 20kg, bức tượng chó đá được người dân nơi đây kính cẩn đặt trên bệ cao trong tư thế ngồi uy nghi bệ vệ và mặt hướng ra cánh đồng của làng - nơi con sông Bồ chảy qua. “Thần Cẩu” với dáng ngồi nhổm khoan thai và miếu có ba chữ hán tạm dịch là “Thiên Cẩu Thần”. Người dân làng Bao La – Đức Nhuận (xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế) cũng không ai rõ miếu “Thần Cẩu” có từ bao giờ mà chỉ biết ngôi miếu này đã gắn liền với cuộc sống của dân làng qua rất nhiều thế hệ.

z5575669223651_33a27a2b74570f65087486d38c753ca2.jpg
"Thần Cẩu" có dáng ngồi uy nghi, khoan thai... hướng ra cánh đồng của làng.

Theo lời kể của những vị cao niên trong làng, nguồn gốc của miếu thờ “Thần Cẩu” cũng gắn liền với những giai thoại hết sức kỳ bí. Tương truyền rằng, hơn 500 năm trước làng Bao La – Đức Nhuận từng gặp phải hạn hán kéo dài khiến ruộng vườn khô cạn và mất mùa liên miên, dân làng liên tục đào giếng sâu giữa đồng ruộng tìm, dùng mọi cách nhưng không tìm ra nguồn nước để giải hạn hán.

Tưởng như đã tuyệt vọng thì trong một lần đào giếng dân làng phát hiện một vật bằng đá hình thù giống một chú chó nằm sâu dưới lòng đất, kỳ lạ là khi đưa vật này lên thì mạch nước xuất hiện giúp dân làng thoát khỏi đại hạn hán. Vì vậy, người dân cho rằng bức tượng chó đá là vị thần được phái đến để giúp đỡ, bảo vệ cuộc sống bình an cho làng nên người dân đã lập miếu và làm lễ rước tượng vào miếu để thờ “Ngài thần cẩu”.

Giai thoại kỳ bí về miếu thờ “Ngài”

Trong khi đó, liên quan đến việc thờ “Ngài” thì người dân nơi đây còn kể nhiều câu chuyện linh thiêng chưa lời giải xảy ra sau khi lập ngôi miếu thờ chó đá. Đó là những câu chuyện của ông cha trước đây kể lại cho nhau nghe.

Ông Thái Phước (73 tuổi, trú xã Quảng Phú, huyện Quảng Điền) có nhà gần với miếu “thờ Thần Cẩu” kể cho biết, dân làng cũng truyền tai nhau về giai thoại là có một lần gia súc trong vùng bị dịch bệnh lạ, quá sợ hãi nên ban ngày người dân đến miếu “Thần Cẩu” để khấn vái và ngay trong đêm đó trong làng xuất hiện một con chó trắng có 3 chân vừa chạy vừa sủa quanh làng, sáng hôm sau bệnh dịch bỗng nhiên chấm dứt. Ngày nay, người dân chúng tôi gọi là “Ngài” hoặc “Thần Cẩu” và được ví như vị thần trấn giữ làng nên người dân ở đây rất tôn kính, hàng tháng cứ vào dịp mười bốn, ngày rằm, ngày 30 và mồng 1 (Âm lịch) người dân thay nhau hương khói, quét dọn miếu thờ sạch sẽ.

z5575669225061_ccd3062e75cc5f277f512a4cb35c7906.jpg
Nhiều câu chuyện ly kỳ kể về "Thần Cẩu" ở làng Bao La - Đức Nhuận.

Khi trong làng có lễ cúng gì người dân đều đem một mâm lễ đến dâng miếu “Thần Cẩu”. Mâm lễ người dân làng cúng gì thì cúng "Ngài" như nấy, ví dụ con gà, xôi, cau trầu, rượu… Tuy nhiên, ông Thái Phước cũng kể thêm về một câu chuyện khác liên quan đến việc thờ miếu “Thần Cẩu” ở làng Bao La – Đức Nhuận là trước đây dân làng Bao La (làng Đức Nhuận mới sáp nhập vào mới đây) cực khổ lắm và ra đồng làm việc từ sáng sớm đến tận đêm khuya. Trong những đêm khuya ấy, nhiều người dân thấy có con chó lạ sủa tiếng rất to khiến người đi làm đồng sợ hãi và phải về nghỉ ngơi kẻo mệt. Đó cũng là một lý do để dân tôn thờ “Thần Cẩu”.

Cũng theo người dân làng Bao La – Đức Nhuận kể cho phóng viên chúng tôi nghe một câu chuyện nữa xoay quanh việc thờ “Thần cẩu”, đó là cuộc đối đầu giữa khuyển và hổ của hai làng Bao La – Đức Nhuận và Hạ Lang (xã Quảng Phú). Theo đó, hồi xưa dân làng Hạ Lang trong nhiều năm liền gặp hỏa hoạn cháy nhà mà không biết lý do và có những nhà bị cháy đến hai lần, có nhà vừa mới làm xong đã bị cháy nên người dân hết sức sợ hãi liền mời một vị thầy về giải hạn.

Khi thầy đến giải và phán rằng, những ngôi nhà bị cháy này ở trước mặt “thần cẩu” làm cản trở tầm nhìn của "Ngài" nên ngài nổi giận. Sau đó, làng Hạ Lang cho xây một bức bình phong có hình con hổ lớn phía trước ngôi miếu trên đất của làng Bao La – Đức Nhuận đối diện với miếu “thần cẩu” khoảng vài trăm mét, kể từ đó làng Hạ Lang được yên ổn.

(Còn nữa)...

Bài liên quan
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến đa dạng của chị cho nền văn học đương đại nước nhà. Đặc biệt, ở mảng sáng tác dành cho thiếu nhi, chị đã trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của tuổi thơ qua nhiều thế hệ.
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Các thủ khoa xuất sắc của Thủ đô là nguồn lực quý báu góp phần đưa đất nước phát triển
    Đó là phát biểu của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội tại "Lễ tuyên dương thủ khoa xuất sắc tốt nghiệp các trường Đại học, Học viện trên địa bàn Thành phố năm 2026" do Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tối ngày 18/11.
  • Phường Tây Hồ tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu năm 2026
    Ngày 19/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Lễ tuyên dương, khen thưởng các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Đây là dịp tri ân những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, đồng thời ghi nhận những thành tích nổi bật của ngành Giáo dục và Đào tạo phường trong thời gian qua.
Đừng bỏ lỡ
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Ly kỳ nét văn hoá độc đáo thờ “chó đá” ở Huế: Kỳ 1 - Làm lễ rước "Thần cẩu"
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO