Văn hóa – Di sản

Lễ hội đền Và nối nhịp cầu giao lưu văn hóa nhân dân hai vùng bên bờ sông Hồng

Trung Kiên • 15:11 10/02/2025

Chủ tịch UBND phường Trung Hưng (thị xã Sơn Tây, TP. Hà Nội) Nguyễn Anh Thương cho biết, sáng 12/2 (Rằm tháng Giêng năm Ất Tỵ), Lễ hội truyền thống di tích lịch sử Quốc gia đền Và xuân Ất Tỵ 2025 sẽ được tổ chức. Lễ hội là cầu nối giữa hiện tại – quá khứ - tương lai, giao lưu văn hóa giữa nhân dân 2 vùng Sơn Tây (Hà Nội) với Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc).

Sơn Tây là mảnh đất trung tâm của xứ Đoài xưa có bề dày truyền thống văn hóa, lịch sử và đậm đặc những lễ hội. Hằng năm, trên địa bàn thị xã có 65 lễ hội truyền thống diễn ra, nhưng lớn nhất phải kể đến lễ hội đền Và - điểm đến tâm linh của nhiều người dân xứ Đoài và du khách thập phương. Chính vì vậy, người dân nơi đây từ xưa đã có câu ca: “Dù ai đi lễ trăm miền, không bằng cầu lễ tháng giêng Đền Và…”.

den-va.jpg
Xuân Ất Tỵ, lễ hội đền Và diễn ra từ ngày 11– 14/2/2025 (ngày 14 tháng Giêng đến ngày 17 tháng Giêng).

Đền Và còn gọi là Đông Cung, một trong “tứ trấn” thờ thần núi Tản Viên, thuộc địa bàn Vân Gia, phường Trung Hưng, thị xã Sơn Tây. Đền tọa lạc trên một khu đồi lim cổ thụ hàng nghìn năm tuổi, hình con rùa đang bơi về hướng mặt trời mọc. Xung quanh đền Và về phía Tây là những đồi bát úp trải dài, phía Bắc là dòng sông Tích quanh co uốn lượn như dải lụa đào. Xa xa in đậm trên nền trời xanh, sừng sững ngọn núi Ba Vì cao ngất, bốn mùa mây trắng vờn quanh. Đền Và không chỉ là một công trình kiến trúc lịch sử - văn hóa được cha ông ta làm nên bằng tất cả lòng đam mê nghệ thuật, lòng ngưỡng mộ Đức Thánh Tản, mà còn là một bảo tàng văn hóa tâm linh của một vùng văn hóa cổ. Dưới các triều đại phong kiến xưa, đền Và đã được các vua chúa phong tặng 18 đạo sắc phong. Năm 1964, đền Và được Bộ VH-TT&DL xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Năm 2016, Lễ hội đền Và đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, rừng lim nghìn năm tuổi được công nhận cây di sản Việt Nam.

Lễ hội đền Và có từ thế kỷ XVIII, được bồi đắp và hoàn thiện bởi nhiều thế hệ, đến nay vẫn duy trì tổ chức xuân thu nhị kỳ. Cứ 3 năm đền Và lại tổ chức lễ hội lớn vào các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu. Trong nhiều huyền tích, câu chuyện Đức Thánh Tản chống thủy, thiên tai lũ lụt, cứu hộ cho muôn dân, giúp dân đào giếng lấy nước, dạy dân làm ra lửa, kéo vó, giăng bẫy, đem quân đánh dẹp giặc hoặc múa hát mở hội… đã được các thế hệ truyền tụng và tôn thờ. Các làng nối tiếp nhau mở hội tạo thành một chuỗi lễ hội trong vùng, tâm điểm là lễ hội đền Và, thể hiện tổng hòa các nghi thức mang ý nghĩa tâm linh.

den-va-11.jpg
Lễ hội đền Và - nét đẹp văn hóa tâm linh xứ Đoài, giao lưu văn hóa nhân dân giữa 2 vùng bên bờ sông Hồng.

Lễ hội đền Và cùng các lễ hội trong vùng vì thế bảo lưu nhiều lễ thức và phong tục cổ sơ, chứa đựng nhiều tầng văn hóa của một vùng văn hóa cổ. Không chỉ diễn ra trong nhiều ngày, gồm nhiều nghi thức, lễ hội đền Và còn có sự tham gia trực tiếp của nhiều làng và liên quan đến nhiều di tích trong vùng. Lễ hội vì thế nổi tiếng cả nước về quy mô, bề dày truyền thống và những giá trị tinh thần nhiều thế hệ. Được xem là lễ hội lớn và đông vui nhất xứ Đoài, lễ hội Đền Và là nơi hội tụ sức mạnh cộng đồng và gửi gắm khát vọng hòa bình, no ấm của muôn dân đất Việt trong suốt dọc dài lịch sử.

“Xuân Ất Tỵ 2025, lễ hội đền Và diễn ra từ ngày 11– 14/2/2025 (ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng) với phần lễ truyền thống cùng phần hội đặc sắc”, đồng chí Nguyễn Anh Thương, chia sẻ. Trong đó, nhà Đền làm lễ phong triều vào ngày 14 tháng Giêng. Sáng ngày 15 tháng Giêng khai mạc Lễ hội, sau phần khai mạc là Tế chính. Lễ hội còn có phần tế và tế tạ. Phần hội sẽ diễn ra nhiều trò chơi dân gian truyền thống như: cờ tướng, múa rối nước, bịt mắt đập bóng, nấu cơm thi nam – nữ, nhảy bao bố, kéo co nam – nữ ở các tổ dân phố, liên hoan văn nghệ,…

Ban Tổ chức nhấn mạnh, Lễ hội đền Và là cầu nối giữa hiện tại - quá khứ - tương lai, giữa nhân dân 2 vùng: Sơn Tây (Hà Nội) – Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc), là dịp nhân dân hai bên bờ sông Hồng được giao lưu văn hóa, củng cố và tăng cường khối đoàn kết cộng đồng, siết chặt tình đoàn kết gắn bó. Qua đó thể hiện niềm tin và lòng tôn kính của nhân dân đối với công đức của Tản Viên Sơn Thánh; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử truyền thống của dân tộc.

25lhdenva10jpg.jpg
Lễ hội đền Và có các phần lễ với nghi thức truyền thống.

Đồng thời giới thiệu những giá trị đặc sắc của di tích đền Và và lễ hội đến với du khách thập phương. Hành hương về đền Và hôm nay, hòa mình vào dòng người đi trẩy hội cho mỗi chúng ta cảm xúc khó tả, nhớ về cội nguồn tiên tổ, cội nguồn văn hóa dân tộc đậm đà bản sắc xứ Đoài, để từ đó hướng thiện hơn trong nếp sống cộng đồng hôm nay./.

Chủ tịch UBND phường Trung Hưng Nguyễn Anh Thương thông tin thêm, thực hiện chỉ đạo của UBND Thị xã Sơn Tây về chỉ đạo tổ chức và quản lý lễ hội trên địa bàn Thị xã Sơn Tây năm 2025, UBND phường Trung Hưng đã chỉ đạo công tác tổ chức Lễ hội đền Và đến cơ bản đã được chuẩn bị theo kế hoạch, các hoạt động đang được thực hiện theo đúng quy định.

Đáng chú ý, phường Trung Hưng (thị xã Sơn Tây) đóng vai trò đầu mối trong công tác phối hợp tại quần thể di tích đền Và (gồm đình Phù Sa, phường Viên Sơn; đình Phú Nhi, phường Phú Thịnh; Đền Ngự Dội, thôn Duy Bình, xã Vĩnh Ninh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc) nhằm tạo ra không gian văn hóa tâm linh đặc sắc cho du khách.

Để lễ hội diễn ra an toàn, đúng quy định, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng tâm linh của các tầng lớp nhân dân, Đảng ủy, UBND phường Trung Hưng đã tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý và tổ chức lễ hội. Đồng thời, thành lập Ban Tổ chức lễ hội đền Và, xây dựng kịch bản, nội dung, chương trình cụ thể bảo đảm hài hòa cả phần lễ và phần hội; chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nghiêm túc thực hiện nếp sống văn minh khi tổ chức và tham gia các hoạt động lễ hội; bảo tồn và phát huy giá trị giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của lễ hội.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • Lễ hội Đức Thánh Tam Giang tỏa sáng truyền thống quê hương Đa Phúc
    Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam 24/11. Trong không khí phấn khởi, tự hào và hướng về những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, trong hai ngày 17 và 18/11/2026 (tức ngày mùng 9 và 10 tháng 10 Âm lịch năm Bính Ngọ), tại đình Ngô Đạo, thôn Ngô Đạo, xã Đa Phúc, Thành phố Hà Nội, đã diễn ra Lễ hội truyền thống Đức Thánh Tam Giang năm 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc, trang trọng và giàu ý nghĩa.
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Xã Bình Minh hòa dòng chảy mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Minh (TP Hà Nội) đã, đang tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trên địa bàn. Trong đó, Hội thi “Tài - Sắc Bình Minh” do UBND xã Bình Minh tổ chức, diễn ra tối 22/11 tại Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức (khu đô thị Thanh Hà) được xem là hoạt động điểm nhấn.
  • Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ: Tiếp nối truyền thống, vun đắp giá trị giáo dục
    Kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình gặp mặt, tri ân các thế hệ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đã và đang công tác tại nhà trường. Đây là dịp để thầy và trò cùng nhìn lại hành trình xây dựng, phát triển, trân trọng những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng mái trường liên cấp Tây Hồ ngày càng phát triển, giàu bản sắc.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
Lễ hội đền Và nối nhịp cầu giao lưu văn hóa nhân dân hai vùng bên bờ sông Hồng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO