Văn hóa – Di sản

Lễ hội đền Và nối nhịp cầu giao lưu văn hóa nhân dân hai vùng bên bờ sông Hồng

Trung Kiên • 15:11 10/02/2025

Chủ tịch UBND phường Trung Hưng (thị xã Sơn Tây, TP. Hà Nội) Nguyễn Anh Thương cho biết, sáng 12/2 (Rằm tháng Giêng năm Ất Tỵ), Lễ hội truyền thống di tích lịch sử Quốc gia đền Và xuân Ất Tỵ 2025 sẽ được tổ chức. Lễ hội là cầu nối giữa hiện tại – quá khứ - tương lai, giao lưu văn hóa giữa nhân dân 2 vùng Sơn Tây (Hà Nội) với Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc).

Sơn Tây là mảnh đất trung tâm của xứ Đoài xưa có bề dày truyền thống văn hóa, lịch sử và đậm đặc những lễ hội. Hằng năm, trên địa bàn thị xã có 65 lễ hội truyền thống diễn ra, nhưng lớn nhất phải kể đến lễ hội đền Và - điểm đến tâm linh của nhiều người dân xứ Đoài và du khách thập phương. Chính vì vậy, người dân nơi đây từ xưa đã có câu ca: “Dù ai đi lễ trăm miền, không bằng cầu lễ tháng giêng Đền Và…”.

den-va.jpg
Xuân Ất Tỵ, lễ hội đền Và diễn ra từ ngày 11– 14/2/2025 (ngày 14 tháng Giêng đến ngày 17 tháng Giêng).

Đền Và còn gọi là Đông Cung, một trong “tứ trấn” thờ thần núi Tản Viên, thuộc địa bàn Vân Gia, phường Trung Hưng, thị xã Sơn Tây. Đền tọa lạc trên một khu đồi lim cổ thụ hàng nghìn năm tuổi, hình con rùa đang bơi về hướng mặt trời mọc. Xung quanh đền Và về phía Tây là những đồi bát úp trải dài, phía Bắc là dòng sông Tích quanh co uốn lượn như dải lụa đào. Xa xa in đậm trên nền trời xanh, sừng sững ngọn núi Ba Vì cao ngất, bốn mùa mây trắng vờn quanh. Đền Và không chỉ là một công trình kiến trúc lịch sử - văn hóa được cha ông ta làm nên bằng tất cả lòng đam mê nghệ thuật, lòng ngưỡng mộ Đức Thánh Tản, mà còn là một bảo tàng văn hóa tâm linh của một vùng văn hóa cổ. Dưới các triều đại phong kiến xưa, đền Và đã được các vua chúa phong tặng 18 đạo sắc phong. Năm 1964, đền Và được Bộ VH-TT&DL xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Năm 2016, Lễ hội đền Và đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, rừng lim nghìn năm tuổi được công nhận cây di sản Việt Nam.

Lễ hội đền Và có từ thế kỷ XVIII, được bồi đắp và hoàn thiện bởi nhiều thế hệ, đến nay vẫn duy trì tổ chức xuân thu nhị kỳ. Cứ 3 năm đền Và lại tổ chức lễ hội lớn vào các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu. Trong nhiều huyền tích, câu chuyện Đức Thánh Tản chống thủy, thiên tai lũ lụt, cứu hộ cho muôn dân, giúp dân đào giếng lấy nước, dạy dân làm ra lửa, kéo vó, giăng bẫy, đem quân đánh dẹp giặc hoặc múa hát mở hội… đã được các thế hệ truyền tụng và tôn thờ. Các làng nối tiếp nhau mở hội tạo thành một chuỗi lễ hội trong vùng, tâm điểm là lễ hội đền Và, thể hiện tổng hòa các nghi thức mang ý nghĩa tâm linh.

den-va-11.jpg
Lễ hội đền Và - nét đẹp văn hóa tâm linh xứ Đoài, giao lưu văn hóa nhân dân giữa 2 vùng bên bờ sông Hồng.

Lễ hội đền Và cùng các lễ hội trong vùng vì thế bảo lưu nhiều lễ thức và phong tục cổ sơ, chứa đựng nhiều tầng văn hóa của một vùng văn hóa cổ. Không chỉ diễn ra trong nhiều ngày, gồm nhiều nghi thức, lễ hội đền Và còn có sự tham gia trực tiếp của nhiều làng và liên quan đến nhiều di tích trong vùng. Lễ hội vì thế nổi tiếng cả nước về quy mô, bề dày truyền thống và những giá trị tinh thần nhiều thế hệ. Được xem là lễ hội lớn và đông vui nhất xứ Đoài, lễ hội Đền Và là nơi hội tụ sức mạnh cộng đồng và gửi gắm khát vọng hòa bình, no ấm của muôn dân đất Việt trong suốt dọc dài lịch sử.

“Xuân Ất Tỵ 2025, lễ hội đền Và diễn ra từ ngày 11– 14/2/2025 (ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng) với phần lễ truyền thống cùng phần hội đặc sắc”, đồng chí Nguyễn Anh Thương, chia sẻ. Trong đó, nhà Đền làm lễ phong triều vào ngày 14 tháng Giêng. Sáng ngày 15 tháng Giêng khai mạc Lễ hội, sau phần khai mạc là Tế chính. Lễ hội còn có phần tế và tế tạ. Phần hội sẽ diễn ra nhiều trò chơi dân gian truyền thống như: cờ tướng, múa rối nước, bịt mắt đập bóng, nấu cơm thi nam – nữ, nhảy bao bố, kéo co nam – nữ ở các tổ dân phố, liên hoan văn nghệ,…

Ban Tổ chức nhấn mạnh, Lễ hội đền Và là cầu nối giữa hiện tại - quá khứ - tương lai, giữa nhân dân 2 vùng: Sơn Tây (Hà Nội) – Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc), là dịp nhân dân hai bên bờ sông Hồng được giao lưu văn hóa, củng cố và tăng cường khối đoàn kết cộng đồng, siết chặt tình đoàn kết gắn bó. Qua đó thể hiện niềm tin và lòng tôn kính của nhân dân đối với công đức của Tản Viên Sơn Thánh; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử truyền thống của dân tộc.

25lhdenva10jpg.jpg
Lễ hội đền Và có các phần lễ với nghi thức truyền thống.

Đồng thời giới thiệu những giá trị đặc sắc của di tích đền Và và lễ hội đến với du khách thập phương. Hành hương về đền Và hôm nay, hòa mình vào dòng người đi trẩy hội cho mỗi chúng ta cảm xúc khó tả, nhớ về cội nguồn tiên tổ, cội nguồn văn hóa dân tộc đậm đà bản sắc xứ Đoài, để từ đó hướng thiện hơn trong nếp sống cộng đồng hôm nay./.

Chủ tịch UBND phường Trung Hưng Nguyễn Anh Thương thông tin thêm, thực hiện chỉ đạo của UBND Thị xã Sơn Tây về chỉ đạo tổ chức và quản lý lễ hội trên địa bàn Thị xã Sơn Tây năm 2025, UBND phường Trung Hưng đã chỉ đạo công tác tổ chức Lễ hội đền Và đến cơ bản đã được chuẩn bị theo kế hoạch, các hoạt động đang được thực hiện theo đúng quy định.

Đáng chú ý, phường Trung Hưng (thị xã Sơn Tây) đóng vai trò đầu mối trong công tác phối hợp tại quần thể di tích đền Và (gồm đình Phù Sa, phường Viên Sơn; đình Phú Nhi, phường Phú Thịnh; Đền Ngự Dội, thôn Duy Bình, xã Vĩnh Ninh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc) nhằm tạo ra không gian văn hóa tâm linh đặc sắc cho du khách.

Để lễ hội diễn ra an toàn, đúng quy định, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng tâm linh của các tầng lớp nhân dân, Đảng ủy, UBND phường Trung Hưng đã tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý và tổ chức lễ hội. Đồng thời, thành lập Ban Tổ chức lễ hội đền Và, xây dựng kịch bản, nội dung, chương trình cụ thể bảo đảm hài hòa cả phần lễ và phần hội; chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nghiêm túc thực hiện nếp sống văn minh khi tổ chức và tham gia các hoạt động lễ hội; bảo tồn và phát huy giá trị giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của lễ hội.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
  • Hai di sản tư liệu Việt Nam góp thêm dấu ấn trong kho tàng Ký ức thế giới
    “Văn bia Phố Hiến” (Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (Ninh Bình) vừa được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh lên 13.
  • Đình Tường Phiêu- từ di sản độc đáo đến câu chuyện phát huy giá trị
    Tại Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu (xã Phúc Thọ, TP Hà Nội), bài toán phát triển kinh tế di sản gắn với bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử đang có những chuyển biến tích cực. Chính quyền địa phương đang gắn kết các giá trị độc nhất vô nhị tại đình Tường Phiêu với làng nghề hoa cây cảnh truyền thống, giáo dục di sản ở địa phương để chung sức phát triển du lịch văn hóa Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
Lễ hội đền Và nối nhịp cầu giao lưu văn hóa nhân dân hai vùng bên bờ sông Hồng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO