Mỹ thuật

Kí họa trong chiến hào - Vẹn nguyên giá trị nhân văn

Thụy Phương • 13:54 23/06/2024

Đối với những phóng viên chiến trường, hành trang họ mang theo không thể thiếu cuốn sổ và cây bút. Đã có bao thông tin, sự kiện, tư liệu nơi chiến trường được gom nhặt, lưu giữ từ hành trang đơn sơ ấy. Những trang nhật ký nơi chiến hào của nhà báo, họa sĩ Phạm Thanh Tâm là một minh chứng.

anh-2.jpg
Nhà báo Phạm Thanh Tâm (ảnh chụp năm 1954, tại chiến trường Điện Biên Phủ).
anh-1.png

“Chiếu rọi một nhãn quan độc đáo”

Nhà báo Phạm Thanh Tâm gia nhập quân đội tháng 5/1950 với vai trò là phóng viên chiến trường kiêm họa sĩ kí họa cho tờ Quyết thắng - tờ báo của Đại đoàn pháo binh 351. Ông phụ trách đưa tin về các hoạt động của du kích Trung đoàn chống lại quân chiếm đóng. Khi quân Pháp tiến đánh thành phố Nam Định (nơi là vị trí phân khu Trung đoàn của ông), Phạm Thanh Tâm cùng các chiến sĩ rút về làng mạc lân cận.

Giữa năm 1952, ông được cử tham dự khóa huấn luyện quân sự ở Vân Nam (Trung Quốc), đến cuối tháng Giêng năm 1954 - vài tháng sau khi Việt Minh quyết định tấn công Điện Biên Phủ, ông rời trường huấn luyện ở Trung Quốc ra mặt trận. Từ thị trấn Lào Cai, ông đi bộ hơn 160km xuyên rừng để tới Yên Bái. Và những trang nhật kí nơi chiến trường cũng được bắt đầu từ hành trình xuất phát ở Yên Bái lên mặt trận Điện Biên Phủ, khi ấy là tháng 2/1954.
Như bao phóng viên nơi lửa đạn, Phạm Thanh Tâm có mặt khắp chiến trường, xuyên qua chiến hào, tìm đến các trận địa pháo kề cận quân thù để thu thập thông tin về tình hình chiến sự. Ông ngủ trong chiến hào, tham gia đào hầm, hành quân, kéo pháo; sáng tác những bài hát, bài thơ cách mạng; ký họa chân dung chiến sĩ...
Trong cuốn sổ tay khổ 14x24cm với 44 trang viết tay bằng bút mực, Phạm Thanh Tâm đã kể lại cuộc hành quân phi thường của những người lính pháo binh và bộ binh lên Điện Biên Phủ. Vượt qua núi non trùng điệp, hiểm trở, họ miệt mài kéo pháo, đào hầm, ngụy trang... Điểm xuyết trong những trang nhật ký là những bức tiểu họa vẽ đồng đội, xe Molotova, bản đồ và cả những bức chân dung tự họa của tác giả.

anh-3a.jpg
Những bức ký họa của Phạm Thanh Tâm là tư liệu hiếm hoi còn sót lại từ chiến trường.

Cùng với những ghi chép về chiến trường, còn Phạm Thanh Tâm ghi lại lời kể của các chiến sĩ trong cùng ngày hoặc vài ngày sau sự kiện, tại nhiều địa điểm mà ông đã đi qua nơi chiến trường Điện Biên Phủ. Nào Bản Tấu, Bến Tre, đường 41, Hồng Cúm, Mường Thanh, Nậm Rốm, các cứ điểm của Pháp trên đồi A1, D, C và E...
“Những ghi chép trong cuốn sổ nhỏ của nhà báo Phạm Thanh Tâm chính là “tư liệu lịch sử quan trọng chiếu rọi một nhãn quan độc đáo về những khía cạnh ít được biết đến của cuộc chiến từ phía Việt Nam, đặc biệt là lòng dũng cảm, sức chịu đựng gian khổ, hi sinh của những người lính Việt Minh” (Jessica Harrison Hall - Giám tuyển bộ phận Gốm sứ Trung Hoa và Nghệ thuật Việt Nam, Phòng Châu Á tại Bảo tàng Anh) đánh giá.

anh-3b-1-.jpg

Vẹn nguyên giá trị nhân văn

Sherry Buchanan - học giả và chủ bút tờ Wall Street (Nhật báo phố Uôn) và International Herald Tribune (Diễn đàn dự báo quốc tế), người có công đưa cuốn nhật ký của họa sĩ Phạm Thanh Tâm tới công chúng chia sẻ, thời khắc bà nhìn thấy cuốn nhật ký của họa sĩ trái tim bà đã “rộn ràng vì hào hứng”.

Bà Sherry Buchanan kể lại, trong những lần trò chuyện cùng họa sĩ Phạm Thanh Tâm tại nhà riêng trong một con ngõ nhỏ ở TP. Hồ Chí Minh, bà đã được họa sĩ cho xem “kho báu” mà ông coi là “linh hồn và kỷ niệm” của mình. Đó là chiếc hòm sắt chứa hàng trăm bức tranh về chủ đề kháng chiến. Vì muốn hiểu sâu hơn, bà đã mạo muội hỏi họa sĩ rằng ông có viết nhật ký trong trận chiến không.
“Thay vì trả lời, ông kẹp điếu thuốc vào môi, trầm ngâm một lúc rồi lên lầu. Lúc trở xuống, ông mang theo một hộp giấy bồi cũ kỹ. Nó bị bỏ quên dưới tủ quần áo hoặc gầm giường lâu đến nỗi lớp bụi đen ẩm ướt dày 5 phân đã phủ kín mặt hộp. Bên trong là tập nhật ký được bọc nilon. Ông lấy ra một cuốn sổ bọc trong một mảnh vải giờ đã bạc màu. “Mảnh áo của tôi đây”, ông bảo, lâu nay mình quên mất”, bà Sherry Buchanan chia sẻ.

Cuốn nhật kí viết nơi chiến trường Điện Biên Phủ ấy được nhà báo Phạm Thanh Tâm lưu giữ suốt 50 năm. Đến năm 2005, nhật kí được dịch ra tiếng Anh và in thành sách cùng các tranh kí họa ông vẽ trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Bản tiếng Pháp của cuốn sách được phát hành năm 2011.

Với mong muốn giới thiệu đến độc giả Việt Nam, sau gần 20 năm NXB Kim Đồng đã chính thức đưa được cuốn sách trở về quê hương trong dịp kỉ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Cuốn sách dày hơn 200 trang được chia làm 3 phần: “Đường ra trận”, “Trong chiến hào” và “Về hậu phương”.

Mở đầu nhật kí là niềm vui, sự náo nức của Phạm Thanh Tâm cũng như đồng đội khi được “sống đời anh dũng của anh bộ đội”:
“Tôi cùng ½ đội văn công đi chiến dịch. Vui và hăng say vì thấy mình đã khỏe, tuy hơi gầy.

Qua bến Ngọc, trời đã chiều. Mới cách đây ít hôm, giặc Pháp dội bom. Phố Ngọc mất vui vì tan hoang gạch ngói. Đất đỏ bị xới tung, đào thành vũng lớn. Các cây cọ bị cụt, trơ lại những cành xơ xác, úa vang, ủ rũ” (nhật kí ngày 21/2/1954).

Trên con đường ra trận lên với Điện Biên, Phạm Thanh Tâm ghi lại những chân dung ông gặp. Đó là dân công hỏa tuyến, công binh mở đường, thanh niên xung phong và đặc biệt gần gũi với ông hơn cả là chân dung những người pháo thủ thức suốt đêm để kéo pháo lên trận địa.

“Trong chiến hào” là những trang nhật kí viết trong suốt 55 ngày đêm của chiến dịch Điện Biên Phủ. Dưới tầm đại bác nơi ranh giới giữa sống và chết rất mong manh, những dòng nhật kí thiết tha tình đồng đội, đồng chí giàu lòng trắc ẩn. Những ghi chép của ông trong những ngày này là trang tư liệu sống động hữu ích cho bất cứ ai muốn tìm hiểu về chiến dịch Điện Biên Phủ.

Phần cuối của tập sách, “Về hậu phương” là niềm vui chiến thắng, những dự cảm về cuộc chiến phía trước để có được ngày hòa bình lâu dài.

Ngoài nội dung nhật kí, “Kí họa trong chiến hào” còn giới thiệu tới độc giả hình ảnh 16 trang nhật kí gốc gồm các trang viết tay, trang vẽ bản đồ, hiện vật thời chiến… Nhưng đặc biệt nhất là hơn 30 bức tranh kí họa được tác giả vẽ trong chiến hào. Tranh kí họa của Phạm Thanh Tâm đầy cảm xúc. Bên cạnh những bức chân dung người lính, nữ dân quân, người phụ nữ gánh bánh đa, chiến sĩ... Phạm Thanh Tâm còn ghi lại cuộc sống nơi chiến trường qua những bức ký họa sinh động. Nào những chiếc xe tải, chiến hào trên đồi; nào lính pháo binh đang điều hành khẩu pháo, công binh đang sửa đường dây liên lạc, chiến sĩ tải đạn qua chiến hào, người lính đang nhắm bắn... Và đặc biệt là những khoảnh khắc ấm áp của tình đồng đội chăm sóc chiến sĩ bị thương, niềm vui thường ngày của người lính bên bờ suối ngay sau ngọn đồi E khốc liệt giữa chiến dịch, niềm vui hòa bình khi những bông hoa nở trên mũ sắt vỡ…
Ra mắt độc giả thế giới năm 2005, sau 20 năm trở lại với độc giả Việt Nam đúng vào dịp kỉ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, “Kí họa trong chiến hào” vẫn giữ nguyên vẹn giá trị thời sự và nhân văn. Từ góc nhìn của người trong cuộc, “Kí họa trong chiến hào” thấm đẫm lòng yêu nước, tình cảm quân - dân, tình đồng chí… Đúng như nhà báo Phạm Thanh Tâm chia sẻ “Trong chiến tranh có tình yêu và thù hận. Chiến tranh là vậy. Nhưng hận thù không đủ thắng một cuộc chiến. Chúng tôi đã có một tình yêu lớn lao, tình yêu nước, tình yêu dành cho nhau. Những xúc cảm yêu thương đó là những gì tôi bày tỏ trong nhật ký và mang theo mình suốt cuộc đời”.

anh-4b.jpg

“

“Tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ với vai trò phóng viên chiến trường kiêm họa sĩ kí họa, Phạm Thanh Tâm khi ấy mới ở độ tuổi đôi mươi. Có mặt tại nhiều điểm nóng của mặt trận, với cuốn sổ ghi chép nhỏ, người họa sĩ trẻ đã tường thuật một cách sống động và chân thực chặng đường hành quân cùng 55 ngày đêm “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt” của quân và dân ta. Đó cũng là hành trình trưởng thành của một người thanh niên, dưới làn mưa bom lửa đạn vẫn luôn giữ được khiếu hài hước và lòng trắc ẩn”.
Nhà xuất bản Asia Ink

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Đi tìm những sắc màu phương Đông qua lăng kính nghệ thuật
    Ngày 15/11/2026, tại Palm Artspace sẽ diễn ra triển lãm giao lưu nghệ thuật quốc tế “Prism of the East - Lăng kính Phương Đông”. Triển lãm hướng tới kết nối các nền văn hóa thông qua những góc nhìn đa dạng về bản sắc và nghệ thuật phương Đông.
  • Nghệ sĩ trẻ Lachlan kể câu chuyện về sự sống qua nét vẽ về những bộ xương trong triển lãm D-RAW
    Triển lãm nghệ thuật của tác giả trẻ Lachlan đã chính thức ra mắt công chúng tại THI Art Space (Hà Nội) ngày 17/10. Triển lãm với tên gọi D-RAW đã dẫn dắt người thưởng lãm đi sâu vào những cấu trúc tiềm ẩn bên dưới thế giới vật chất, khám phá bản chất nguyên bản của con người cùng những chuyển động đa chiều nơi tâm trí.
  • Triển lãm 90 bức tranh sơn mài được vẽ bằng góc nhìn đương đại
    Ngày 30.10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, triển lãm "Nguyên - Lãng du cùng Sơn" khai mạc, giới thiệu 90 tác phẩm sơn mài của 8 họa sĩ gồm: Nguyễn Văn Bảng, Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Đình Văn, Lily Lai, Bùi Thị Mừng, Hoàng Ngọc Nhung, Nguyễn Thùy Dương và Cao Phương Thảo.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Xã Bình Minh hòa dòng chảy mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Minh (TP Hà Nội) đã, đang tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trên địa bàn. Trong đó, Hội thi “Tài - Sắc Bình Minh” do UBND xã Bình Minh tổ chức, diễn ra tối 22/11 tại Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức (khu đô thị Thanh Hà) được xem là hoạt động điểm nhấn.
  • Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ: Tiếp nối truyền thống, vun đắp giá trị giáo dục
    Kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Trường Tiểu học và THCS Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình gặp mặt, tri ân các thế hệ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên đã và đang công tác tại nhà trường. Đây là dịp để thầy và trò cùng nhìn lại hành trình xây dựng, phát triển, trân trọng những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời khẳng định quyết tâm xây dựng mái trường liên cấp Tây Hồ ngày càng phát triển, giàu bản sắc.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
Kí họa trong chiến hào - Vẹn nguyên giá trị nhân văn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO