Âm nhạc

Hành trình của nhạc Jazz ở Việt Nam

Yến Ly • 17:41 12/04/2023

Nhạc jazz thế giới được cho là ra đời vào khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 tại Mỹ. Jazz ở Việt Nam xuất hiện lần đầu tiên từ khi nào thì còn cần nghiên cứu nhiều hơn nhưng để thực sự được “khai sinh” thì chỉ mới hơn ba mươi năm nay...

quyen-van-minh-img20221126081543-9read-only-16694748096031776965696-crop-1669476984237504976718.jpg

Jazz - Âm nhạc của sự tự do và sáng tạo đa màu sắc

Ra đời trong những năm 1860 từ người nô lệ Mỹ gốc Phi sau Tuyên ngôn giải phóng nô lệ của Abraham Lincoln, nhạc jazz ban đầu là sự kết hợp đa màu sắc của các yếu tố: Tiết tấu âm nhạc châu Phi; các bài ca nô lệ gốc Phi hát khi lao động trên đất Mỹ; âm nhạc đặc trưng của vùng New Orleans (Louisiana, Mỹ) trong các cuộc diễu binh, hành quân và tang lễ cùng một số yếu tố âm nhạc châu Âu. Đây là dòng nhạc dựa trên sự ứng biến tài tình của người nghệ sĩ và sự cấp bách nhưng vẫn nhịp nhàng trong giai điệu nên jazz có đặc trưng là “sự ứng tác ngẫu nhiên của các nghệ sĩ”. Vì thế, ở jazz luôn đem đến sự mới mẻ, tự do trong âm nhạc. Theo nhạc sĩ Jelly Roll Morton, nhạc jazz thuộc về một phong cách thể hiện chứ không thuộc về sáng tác. Còn Travis Jackson trong đánh giá cuốn sách “The Cambridge Companion to Jazz” thì định nghĩa: Jazz là loại âm nhạc gồm những tính chất như swing, ứng tác, tác động cộng hưởng trong nhóm, phát triển một “tiếng nói cá nhân” và mở rộng cho những khả năng âm nhạc khác.

Các nhạc cụ chơi trong nhạc jazz thường là những nhạc cụ của châu Âu nhưng lại diễn tấu theo phong cách Mỹ, có thể kể đến như: Kèn trumpet, cornet, trombone, saxophone, clarinette; Bộ trống và các nhạc cụ gõ; Piano, banjo, guitar, contrebass... Với lịch sử hình thành đầy màu sắc và phát triển trong hơn 100 năm qua, jazz ngày nay được xem là âm nhạc đa sắc tộc, đa cảm xúc.

“Bố già của jazz Việt” và hành trình jazz Việt

Nhiều tài liệu cho rằng, nhạc jazz xuất hiện tại Việt Nam trong những năm đầu thập niên 1950. Nhưng phải tới năm 1955, cùng với rock ‘n’ roll và các dòng nhạc đại chúng phương Tây, jazz mới tràn ngập miền Nam. Dù vậy nhưng do bối cảnh lịch sử, jazz ở Việt Nam vẫn chưa có gì nổi bật trong giai đoạn này. Có thể nói, NSƯT Quyền Văn Minh chính là người khai sinh ra jazz Việt. Nhắc tới ông, người yêu nhạc không chỉ nhớ đến một nghệ sĩ saxophone jazz, giảng viên đầu tiên của bộ môn saxophone tại Học viện Âm nhạc Quốc gia danh tiếng, một trong những nhạc sĩ jazz ưu tú nhất Việt Nam mà còn gọi ông là “bố già của jazz Việt”.

image.png

Sinh năm 1954 trong gia đình có truyền thống âm nhạc (mẹ là ca sĩ, cha là nhạc công), NSƯT Quyền Văn Minh đã có hơn 50 năm chơi nhạc và mở jazz club được 26 năm. Thời niên thiếu, ông bắt đầu với guitar, sau đó tự học kèn clarinet và saxophone. Từ năm 14 tuổi, cậu bé ham học ấy cũng từng đạp xe đến trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia) để nghe lỏm, học lỏm. Nhưng âm nhạc không giống các môn học khác, do âm thanh hỗn độn của đường sá, người qua lại nên các buổi học lỏm ấy không đạt hiệu quả như mong muốn. Thế rồi, Quyền Văn Minh tìm đến radio mong muốn tìm được loại hình âm nhạc mà bản thân có thể vừa được chơi, vừa được học. Từ những lần dò sóng radio để tìm các kênh phát nhạc trên thế giới, cậu bé Minh tình cờ biết tới jazz. Do không có điều kiện đi học trong trường nhạc nên cậu bé Quyền Văn Minh đã tự học nhạc qua radio, qua đài phát thanh ở vườn hoa và các nơi công cộng như thế suốt nhiều năm.

Sau khi đất nước thống nhất, năm 1988, nhạc jazz lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng, đó là tại buổi biểu diễn của nghệ sĩ Quyền Văn Minh, với tư cách là cán bộ ở Đoàn Ca múa Thăng Long. Lúc ấy, “không có mấy người dám chơi cùng, thậm chí nhiều người nghĩ tôi điên. Tôi phải nhờ anh trai Quyền Văn Chương chơi guitar đánh bass, em trai Quyền Anh Tuấn chơi guitar, em Huy con của chú Hiếu “khỉ” (nghệ sĩ ở Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam) chơi trống, nhờ Đặng Hữu Phúc đánh piano” - nghệ sĩ Quyền Văn Minh nhớ lại. Các nghệ sĩ trong dàn nhạc năm ấy, ngoài Quyền Văn Minh, gần như tất cả chưa ai biết tới nhạc jazz là gì và họ chỉ biết làm theo hướng dẫn của ông.

Năm 1989, lần thứ hai jazz được ra mắt công chúng, vẫn là trong chương trình độc tấu giới thiệu jazz của nghệ sĩ Quyền Văn Minh. Đây cũng là năm đánh dấu một cột mốc đáng nhớ với jazz khi kèn saxophone chính thức được giảng dạy như một môn học trong nhạc viện (Học viện Âm nhạc Quốc gia) và nghệ sĩ Quyền Văn Minh là một trong những giảng viên đầu tiên dạy jazz ở đây. Tới năm 1991, Khoa Accordéon, Guitar và Organ được thành lập ở nhạc viện, Jazz trở thành một chuyên ngành có thể lấy bằng trung cấp nghề. Cũng khoảng những năm 1996 - 2000, Jazz được đào tạo trong trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Quân đội (nay là Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội). Năm 2007, Jazz trở thành chuyên ngành cấp bằng cử nhân và cho đến năm 2013, Khoa nhạc Jazz được thành lập ở nhạc viện.

Tính đến nay, CLB jazz của NSƯT Quyền Văn Minh là nơi duy nhất tại Hà Nội chơi jazz mỗi tối. Suốt thời gian đầu khá dài, nghệ sĩ Quyền Văn Minh luôn ngóng đợi khách là người Việt tới CLB jazz của ông. Dù đã gặp nhiều sóng gió nhưng CLB vẫn bền bỉ hơn 20 năm qua với nỗ lực đưa nhạc jazz đến gần hơn với khán giả. Với mong muốn góp tiếng nói của người Việt Nam chơi jazz với thế giới, ông đã giới thiệu ở Singapore album đầu tay Birth ’99, gồm 8 tác phẩm âm nhạc dân gian Việt Nam do ông sáng tác, chơi với phong cách jazz. Và sau đó là album Đồng cảm, rồi lần lượt là các buổi hòa nhạc Cha, Con và Jazz I; Quyền Văn Minh và Bạn bè với Jazz; Cha, Con và Jazz II. Cũng trong hành trình xây dựng và phát triển jazz Việt, nghệ sĩ Quyền Văn Minh đã có những buổi biểu diễn lớn ở Singapore, Hong Kong, và các Liên hoan Jazz châu Âu tại Việt Nam, LH Jazz tại Nhật Bản, Đài Loan.

Theo TS Nguyễn Tiến Mạnh, Chủ nhiệm Khoa Jazz của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam thì: Cùng với NSƯT Quyền Văn Minh, PGS-TS Lưu Quang Minh và ThS Hoàng Tùng là ba người đặt nền móng cho khoa Jazz của nhạc viện.

Người Việt chưa có một nền tảng để nghe nhạc jazz cũng như không có truyền thống nghe dòng nhạc này nên con đường phát triển jazz Việt chắc chắn còn nhiều gian nan và cần nhiều nỗ lực, kiên trì. Nhưng chúng ta có thể tin tưởng và hi vọng, khi nhìn vào những nghệ sĩ nổi bật trong hành trình jazz Việt thuộc thế hệ sau với nhiều thử nghiệm có thể kể đến như: nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn, nghệ sĩ piano Tuấn Nam, Lê Duy Mạnh, Quyền Thiện Đắc, Tùng Dương, Hà Trần, Thanh Lam...

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Khi những ca khúc quốc tế và Việt Nam cùng hoà quyện trong “Âm nhạc cuối tuần”
    Ca khúc Việt Nam được kể bằng tiếng kèn saxophone, những bản Jazz mang âm hưởng từ nhiều miền văn hóa. Chương trình “Âm nhạc cuối tuần” ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ đã tạo nên cuộc gặp gỡ thú vị giữa những sắc thái âm nhạc khác biệt.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • “Thần đồng âm nhạc” gốc Việt  Shumo AG ra mắt MV Pop Dance đầu tay
    Tiếp nối chuỗi gặt hái thành công vang dội trên trường quốc tế trong năm 2026, nghệ sĩ trẻ gốc Việt Shumo AG chính thức trở lại đường đua âm nhạc với MV "Young Boy Young Girl".
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • Ca sĩ Nguyễn Đức Thương Thảo ra mắt album đầu tay “Nỗi nhớ lăn tròn”
    Ca sĩ Nguyễn Đức Thương Thảo vừa ra mắt công chúng album đầu tay mang tên “Nỗi nhớ lăn tròn”, gồm 8 ca khúc do nhà thơ, nhạc sĩ Ngọc Lê Ninh sáng tác. Với giai điệu trữ tình, sâu lắng và ca từ giàu chất thơ, album đánh dấu một cột mốc trong hành trình âm nhạc của nữ ca sĩ trẻ, đồng thời đưa giọng hát của cô đến gần hơn với thế giới sáng tác giàu cảm xúc của Ngọc Lê Ninh.
  • Hồ Gươm mở ra không gian sáng tạo nghệ thuật mới giữa lòng Thủ đô
    Không chỉ là điểm đến văn hóa, lịch sử quen thuộc, khu vực Hồ Gươm đang từng bước mở rộng những trải nghiệm nghệ thuật cộng đồng, tạo thêm không gian gặp gỡ giữa nghệ sĩ và công chúng. Những chương trình âm nhạc được tổ chức trong không gian mở góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, đồng thời khơi gợi sức sáng tạo nghệ thuật giữa lòng Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
  • Phường Cửa Nam tổ chức tọa đàm sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”
    Ngày 18/11, tại Thư viện Trường Tiểu học Quang Trung, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời Đại (TIMES) tổ chức chương trình tọa đàm về cuốn sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026).
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Hành trình của nhạc Jazz ở Việt Nam
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO