thanh-am-xam-2-1-(1).jpg

Lịch sử xây dựng và phát triển của các ngành văn học - nghệ thuật Việt Nam trong ngót 80 năm qua đã ghi lại biết bao sự kiện hào hùng, biết bao gương mặt ngời sáng và quả cảm của các nghệ sĩ, biết bao thành tựu xuất sắc trong cuộc chiến đấu và đồng hành cùng dân tộc. Học tập và noi gương Bác, làm theo lời căn dặn, dạy dỗ của Bác, các ngành đều có những bước tiến đáng trân trọng, đã sáng tạo và cung cấp cho nhân dân những món ăn tinh thần ngày càng giá trị, có tính thẩm mỹ cao. Được như thế, những người làm công tác văn nghệ hơn bao giờ hết càng nhớ tới công ơn trời biển của Chủ tịch Hồ Chí Minh - người mà UNESCO đã tôn vinh là “Anh hùng giải phóng dân tộc và nhà văn hóa kiệt xuất”.

hat-xam(1).png

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ lỗi lạc của Đảng và dân tộc ta cũng chính là người đã đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của văn học - nghệ thuật cách mạng Việt Nam trong hơn ba phần tư thế kỷ qua. Chỉ một năm sau khi tuyên bố sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (năm 1946), Người đã khẳng định quan điểm:

tric-2.png

Hai năm sau đó, vào năm 1948, tại Đào Giã (Phú Thọ), Bác Hồ và Trung ương Đảng đã chỉ đạo tiến hành Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất nhằm tập hợp lực lượng sáng tác văn học - nghệ thuật - những người hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch đã đi vào cuộc trường chinh đầy gian khổ và vẻ vang chống thực dân Pháp từ cuối năm 1946. Từ thành thị, từ nông thôn, họ lên đường, mang theo balo, quần áo, chăn màn, đồ dùng thường ngày và vật liệu nghề nghiệp, với tinh thần hăm hở của người nghệ sĩ - chiến sĩ.

Có thể nói, đó là cột mốc quan trọng trong lịch sử trưởng thành của giới văn học - nghệ thuật Việt Nam. Đi theo con đường của Bác Hồ kính yêu, họ đã vượt lên muôn ngàn khó khăn gian khổ để phục vụ nhân dân bằng mọi khả năng của mình. Cũng có thể nói rằng, năm 1949 là một trong những thời điểm diễn ra nhiều sự kiện tiêu biểu của văn nghệ kháng chiến:

xam.png

Gần ba năm sau, trong dịp kỷ niệm lần thứ 5 Ngày Toàn quốc kháng chiến, một cuộc triển lãm và Hội nghị mỹ thuật đã được tổ chức. Chính dịp này, Bác Hồ gửi bức thư lịch sử tới giới mỹ thuật với những lời ấm áp, ân cần, đánh thức trách nhiệm của người chiến sĩ cách mạng. Người viết:

“

Văn hóa nghệ thuật cũng là mặt trận.

Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy.

Người đã chỉ cho họ hướng đi và niềm tin mãi mãi. Do công tác bận, Người không thể đến thăm triển lãm và Hội nghị, song, bên cạnh bức thư nói trên, Người đã ghi mấy lời dặn đồng chí Tố Hữu: "Chú Lành, chú nói với chú Vân (Tô Ngọc Vân): Bác bận không đến được".

Ngoài Bác Hồ, các vị lãnh đạo khác như Tổng Bí thư Trường Chinh, Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng rất quan tâm sự kiện quan trọng này. Bức thư của đồng chí Trường Chinh đề cập nhiều vấn đề cơ bản của nghệ thuật. Đồng chí Phạm Văn Đồng không đến phòng tranh, nhưng có dự hội nghị bàn về hội họa. Bên đống lửa đêm giữa rừng, ông đã có những cuộc trò chuyện thân tình với các họa sĩ có mặt.

xam-3.png

Ban Thường vụ Quốc hội cũng gửi tới hội nghị bức thư khích lệ sự sáng tạo phong phú của các nghệ sĩ. Hơn 300 tác phẩm hội họa được trưng bày, tuy còn điều này điều khác cần trao đổi thêm về nội dung cũng như nghệ thuật, đã là một bước tiến đáng cổ vũ và đã được Bác Hồ khen ngợi.

Sự khẳng định lớn nhất về nhiếp ảnh và điện ảnh cách mạng và kháng chiến là Sắc lệnh số 147-NĐ do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ngày 15/3/1953. Đó là Sắc lệnh "Thành lập Doanh nghiệp Quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam".

xam-4.png

Như vậy là, theo phương châm "Kháng chiến hóa văn hóa. Văn hóa hóa kháng chiến" mà Bác Hồ nêu lên trong Hội nghị văn hóa lần thứ hai (1948), văn học - nghệ thuật Việt Nam đã có những bước tiến lớn về tư tưởng, nghiệp vụ và tổ chức đội ngũ.

Chúng ta hiểu rằng, “Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” là một phương châm chung cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân. Riêng với giới văn nghệ lại càng phải cố gắng thể hiện đầy đủ. 82 năm trước, trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch, Bác đã viết bài thơ “Cảm tưởng đọc Thiên gia thi” (in trong tập thơ Nhật ký trong tù): Nay ở trong thơ nên có thép/ Nhà thơ cũng phải biết xung phong.

hat-xam-2.png

Hai câu thơ như một tuyên ngôn, yêu cầu người nghệ sĩ phải nêu cao tính chiến đấu, tính tư tưởng, nhận thức sâu sắc quan điểm “lấy văn học - nghệ thuật làm công cụ đấu tranh giai cấp, vũ khí đấu tranh cách mạng”. Rõ ràng, Bác Hồ nói với văn nghệ sĩ không lý luận dài dòng, không viết hẳn ra thành sách nghiệp vụ về quan điểm văn học - nghệ thuật. Nhưng, bằng những lời lẽ rất tóm tắt mà Bác từng nói ở các Đại hội văn hóa, ở các bức thư đầy tình thân ái của một vị lãnh tụ, đặc biệt là trong các hoạt động thực tiễn của Người, các quan điểm, tư tưởng của Người đã có sức lan tỏa vô cùng mạnh mẽ và sâu rộng trong giới nghệ sĩ thuộc mọi loại hình nghệ thuật.

Sinh thời, Bác chỉ nhận mình là một nhà báo, chứ không phải một nhà thơ, một nghệ sĩ. Thực tế đã cho thấy, bằng các tác phẩm ngôn từ, hội họa, sân khấu, nhiếp ảnh... của mình, Bác là một nhà văn, nhà thơ, một nghệ sĩ đích thực. Kiến thức và tài năng nghệ thuật của Người đã được nhiều nghệ sĩ lớn trên thế giới và và trong nước thừa nhận và đánh giá cao. Ở Người, qua tác phẩm và ứng xử hằng ngày, ai cũng cảm nhận Bác có một tâm hồn nghệ sĩ rất phong phú. Người đã từng trao đổi hàng giờ đồng hồ về hội họa với Picasso, Johansson, Drack, về âm nhạc với Thủ tướng kiêm nghệ sĩ Đức Otto Grotewohl, về điện ảnh với J.Ivens, Carmen, về nghệ thuật nhiếp ảnh với Vũ Năng An, Đinh Đăng Định...

xam-5.png

Có những người, nhờ sự gợi ý và khích lệ của Bác, đã làm nên các công trình lớn, như nhà thơ Franz Faber từng dịch “Truyện Kiều” ra tiếng Đức, nhà điện ảnh Hà Lan J.Ivens làm nên những thước phim quý giá về vĩ tuyến 17 trong kháng chiến chống Mỹ.

Thật cảm động khi đọc các hồi ức của Diệp Minh Châu, Phan Kế An về Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc; của Phan Tứ, Trần Đình Vân từ miền Nam chống Mỹ ra thăm Bác. Họ đã được Bác ân cần chăm sóc, dành cho những tình cảm cha con, những điếu thuốc lá thơm, được Người giảng “Truyện Kiều”, “Chinh phụ ngâm” - những áng văn chương cổ điển của dân tộc mà trong những năm tháng xa Tổ quốc, Người vẫn thuộc từng câu, từng chữ.../.

Nội dung: Nhà thơ, dịch giả Trần Đương

Thiết kế: Tô Ngọc Oanh

28/08/2024 14:16

(0) Bình luận
  • Kỳ cuối: Đập tan luận điệu xuyên tạc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, con người
    Nghị quyết của Đảng xác định, đầu tư cho văn hoá là đầu tư tổng hợp. Trong đó, nguồn lực Nhà nước là dẫn dắt, nguồn lực xã hội (kinh tế tư nhân) rất quan trọng. Từ thấu hiểu các quy luật, Đảng ta đã vận dụng sáng tạo phương pháp luận triết học Mác- Lênin để nắm bắt thời cơ đề ra đường lối đúng đắn đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.
  • Kỳ 2: Âm mưu đánh tráo khái niệm, phủ định tinh thần yêu nước là giá trị cốt lõi của văn hoá dân tộc Việt Nam
    Đại hội XIV của Đảng đã đưa văn hoá thành nguồn lực nội sinh quan trọng và khơi dậy tinh thần trách nhiệm; làm sáng rõ vai trò của văn nghệ sĩ với việc phát triển văn hoá trong thời đại mới. Đồng thời, Đảng ta cũng có những chính sách ưu việt chăm lo đời sống văn nghệ sĩ. Ấy vậy mà, với mục đích ích kỷ nhằm làm suy yếu “sức mạnh mềm” của dân tộc ta, các thế lực thù địch vẫn ngoan cố ra sức chống phá bằng những luận điệu vô cùng xảo trá.
  • Điện ảnh Hà Nội: Từ di sản ký ức đến chiến lược công nghiệp văn hóa
    Hà Nội không chỉ là trung tâm trong dòng chảy văn hóa và nghệ thuật Việt Nam hiện đại, mà còn là nơi khai sinh và nuôi dưỡng những bước đi đầu tiên của nền điện ảnh dân tộc. Từ những thước phim đầu tiên như Kim Vân Kiều (1923) – được quay tại Hà Nội đến các tác phẩm mang tính biểu tượng của Điện ảnh Cách mạng như Sao tháng Tám, Em bé Hà Nội hay Hà Nội mùa đông năm 1946, điện ảnh Thủ đô luôn gánh vác sức nặng của ký ức lịch sử, của bản sắc văn hóa và tinh thần Tràng An thanh lịch, hào hoa, anh hùng. Trong b
  • Kỳ 1: Vai trò của văn nghệ sĩ trong phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
    Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Đại hội XIV của Đảng) là dấu mốc thể hiện bước trưởng thành trong nhận thức của Đảng, chuyển tư duy quản lý sang kiến tạo, định hướng thành hành động. Đảng đã có những tổng kết 40 năm đổi mới và rút ra lý luận sắc bén để soi đường đưa đất nước bứt phá. Đảng đã chủ động tạo động lực mới hoàn thiện thể chế, phát huy tối đa nguồn lực đặt văn hoá vào vị trí trung tâm, trụ cột phát triển.
  • Kỳ cuối: Xây dựng “bộ lọc tư tưởng” và chiếm lĩnh trận địa cơ sở
    Đấu tranh phản bác dư luận tiêu cực tại cơ sở tuyệt đối không thể dừng lại ở các biện pháp cấm đoán thụ động, mà phải bằng chiến lược định hướng và thuyết phục chủ động. Giải pháp căn cơ mang tính quyết định là thiết lập “bộ lọc tư tưởng” kiên cố cho mỗi công dân, phát huy vai trò “người gác cổng” của đội ngũ đảng viên tại nơi cư trú, đồng thời nâng cao năng lực chủ động chiếm lĩnh không gian thông tin của chính quyền - biến từng góc quán vỉa hè thành pháo đài văn hóa vững chắc.
  • Hà Nội từ mùa thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026) là dịp chúng ta tri ân các thế hệ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Hà Nội, để từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với tương lai Thủ đô và đất nước. Trong kỷ nguyên mới, Hà Nội phải không ngừng nâng cao năng lực xây dựng và phát triển, để giá trị của Ngày Giải phóng tiếp tục được bồi đắp, giúp cho cuộc sống của Nhân dân ngày càng tốt đẹp và đóng góp xứng đáng cho đất nước.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Ảnh] Triển lãm “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”: Kết nối Việt Nam với bạn bè quốc tế
    Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), chiều 11/11, tại sân Bái Đường (Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám), triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” giới thiệu hơn 60 tác phẩm tư liệu quý, tái hiện hành trình của Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ những dấu ấn lịch sử đến các hoạt động văn hóa, giáo dục và đối ngoại đương đại. Qua những khuôn hình giàu giá trị tư liệu, triển lãm góp phần lan tỏa vẻ đẹp di sản, khẳng định vai trò của văn hóa trong kết nối Việt Nam với bạn bè quốc tế.
  • Đi tìm những sắc màu phương Đông qua lăng kính nghệ thuật
    Ngày 15/11/2026, tại Palm Artspace sẽ diễn ra triển lãm giao lưu nghệ thuật quốc tế “Prism of the East - Lăng kính Phương Đông”. Triển lãm hướng tới kết nối các nền văn hóa thông qua những góc nhìn đa dạng về bản sắc và nghệ thuật phương Đông.
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Hà Nội tập trung kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí
    Ngày 10/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức tọa đàm “Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội: Giải pháp của Thành phố và trách nhiệm của các bên”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền xã, phường, chuyên gia, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông.
  • Hà Nội chuẩn bị thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở
    Nhằm chuẩn bị áp dụng Luật Hòa giải ở cơ sở từ đầu tháng 3/2027, thành phố Hà Nội đã chính thức thông qua định hướng thực thi trên toàn địa bàn nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm của bộ máy các cấp cùng người dân đối với việc hòa giải, đồng thời cải thiện năng lực quản lý và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng hòa giải viên. Nhờ đó, các bất đồng, xích mích nội bộ sẽ được xử lý êm đẹp ngay tại cộng đồng, góp phần thắt chặt tình làng nghĩa xóm và bảo vệ bình yên cho xã hội.
Đừng bỏ lỡ
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
  • [Podcast] Tản văn: Những cô hàng xén bây giờ ở đâu?
    Sớm mai, khi mà trời mới tảng sáng, có khi còn cả giăng với sao, có khi thì mờ sương chả rõ mặt người, người làng này, làng kia đã cùng đi chợ sớm. Ai cũng mong những bán sớm mua sớm cho chọn được hàng ưng ý. Có những khi mưa gió, áo tơi, nón che không nhận ra nhau...
  • [Ảnh] “Ánh Sao Khuê Minh triết” tiếp nối mạch nguồn đạo học 950 năm Quốc Tử Giám
    Sáng 11/11, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức Chương trình “Ánh Sao Khuê Minh triết”, nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, khơi dậy niềm say mê học tập và lan tỏa giá trị văn hóa, tri thức trong thế hệ trẻ.
  • [Infographic] Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 - kết nối di sản, văn hóa và nghệ thuật
    Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được tổ chức với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế Sáng tạo” từ ngày 13 đến 28 tháng 11 năm 2026. Sự kiện quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nhà sáng tạo và nghệ sĩ quốc tế từ 21 quốc gia, mang đến hơn 150 hoạt động đa dạng. Bước sang mùa tổ chức thứ năm, Lễ hội tiếp tục khẳng định vai trò là điểm hẹn kết nối di sản, văn hóa, nghệ thuật và thiết kế, hướng tới thúc đẩy kinh tế sáng tạo và phát triển đô thị bền vững.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Huế tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    TP Huế tổ chức chuỗi các hoạt động văn hóa, nghệ thuật gắn với không gian di sản chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026.
  • Kết nối âm nhạc truyền thống với những bài hát Nga quen thuộc
    Tiếng đàn bầu ngân lên với “Kachiusa”, đàn tranh hòa nhịp trong “Xuân chiến khu”, “Trống cơm”; những ca khúc về quê hương, đất nước và Hà Nội tiếp nối nhau trên sân khấu mở giữa không gian phố đi bộ hồ Gươm. Chương trình do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội thực hiện, góp thêm một điểm hẹn nghệ thuật giữa lòng thành phố, nơi công chúng thưởng thức âm nhạc và lan toả những giá trị văn hóa.
  • [Ảnh] Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết - Khai văn - Mở trí - Hội tụ hiền tài”
    Tối 8/11, tại khu vực hồ Văn, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) diễn ra Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết - Khai văn - Mở trí - Hội tụ hiền tài”, tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng dụng hiền tài, kết nối di sản đạo học với khát vọng tương lai.
  • Từ thức quà tiến vua đến thúc đẩy du lịch trải nghiệm văn hóa ẩm thực Hà Nội
    Tại ngôi nhà cổ ở xóm 4 (thôn Mông Phụ, phường Sơn Tây, TP Hà Nội), gia đình ông Hà Hữu Thể và bà Phan Thị Tiến vẫn gìn giữ trọn vẹn nghề làm tương nếp tiến vua nức tiếng. Không chỉ bảo tồn hương vị ẩm thực xứ Đoài, từ những vại tương có nắp đậy vẽ hoạ tiết trống đồng Đông Sơn tại gia đình ông Thể, bà Tiến đang thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm…
Bài 1: Sáng mãi tư tưởng Hồ Chí Minh trong văn học nghệ thuật
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO