Nhớ Trung thu xưa, giữ gìn truyền thống nay

Tại tọa đàm, các khách mời đã chia sẻ những câu chuyện, ký ức, nghiên cứu về Tết Trung thu cổ truyền qua những góc nhìn khác nhau về đồ chơi Tết Trung thu, mâm cỗ trung thu và những nét văn hóa đẹp cần giữ gìn, lan tỏa. 

Theo Tiến sĩ Phan Đăng Long, nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, đã thành truyền thống bao đời nay, hằng năm, đến ngày Rằm tháng Tám (âm lịch), người dân nhiều nước thuộc khu vực Đông Á, Đông Nam Á như: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên, Singapore... và Việt Nam, thường có tập quán vui đón Tết Trung thu.

Việt Nam ngoài tên gọi Tết Trung thu còn một số tên gọi khác như: “Tết Trông trăng”, “Tết Thiếu nhi hay Tết Trẻ con”, “Tết Hoa đăng”, “Tết Đoàn viên”... Dù gọi tên là gì, có lẽ nổi bật nhất vẫn là nội dụng đậm tính nhân văn, có ý nghĩa xã hội sâu sắc nhất đó là sự quan tâm, chăm sóc cả vật chất và tinh thần cho thiếu nhi. Vào dịp này, từ xa xưa, dẫu còn nhiều khó khăn vất vả, nhưng mỗi gia đình đều cố gắng có được mâm cỗ trung thu.

Còn theo Tiến sĩ Vũ Hồng Nhi (Bảo tàng Dân tộc học), ở Việt Nam, Rằm tháng Tám còn được gọi là Tết Trung thu, khởi đầu gắn với hoạt động cầu mùa của cư dân nông nghiệp. Qua quá trình lao động sản xuất và đấu tranh giành độc lập của dân tộc, đặc biệt sau cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công năm 1945, tất cả trẻ em Việt Nam đều được vui chơi, học tập. Tết Trung thu đã trở thành tết của trẻ em, với rất nhiều hoạt động thể hiện sự quan tâm, chăm sóc của người lớn dành cho con trẻ. 

Theo truyền thống, vào dịp này, các gia đình có trẻ nhỏ luôn chuẩn bị một số loại đồ chơi tặng cho con cháu mình như: Đầu lân, đèn kéo quân, đèn ông sao, mặt nạ giấy bồi... Đồng thời, mỗi gia đình cũng sửa soạn một mâm cỗ trung thu với những món đồ chơi đầy ý nghĩa để dâng cúng thần linh, tổ tiên và gửi gắm những mong muốn tốt đẹp cho cuộc sống, đặc biệt là những ước vọng, niềm tin dành cho con trẻ.

Trong buổi tọa đàm còn có phần giao lưu với những nghệ nhân làm đồ chơi trung thu truyền thống của Hà Nội, đó là Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Quyền, đã có hơn 60 năm làm đèn kéo quân; bà Phạm Nguyệt Ánh với niềm đam mê làm con giống bột. Các nghệ nhân đã chia sẻ niềm đam mê làm các món đồ chơi trung thu, đồng thời gửi gắm những trăn trở, nỗi niềm riêng trong việc giữ gìn nghề truyền thống.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức đã trưng bày gần 30 bức ảnh về Trung thu Hà Nội xưa do Tạp chí Xưa và Nay sưu tầm. Các bức ảnh là những câu chuyện về các đồ chơi trung thu, cách đón trung thu của người Hà Nội sau năm 1945.

Một số hình ảnh trưng bày trong triển lãm về Trung thu Hà Nội xưa: