Linh Trang và cát thiền dấu chân

TSKH. Nguyễn Thành Hưởng| 11/05/2022 15:12

Linh Trang và cát thiền dấu chân
Nhà thơ Hoàng Vũ Thuật vừa có bài thơ hay, nhiều cảm xúc:
LINH TRANG TRẮNG

Bông linh trang bên triền cát
duỗi dài vô tận
thảng thốt & bần thần
bỏ mặc cuộc người hun hút sau lưng
anh đếm

một hai ba
cánh linh trang thanh mảnh
viền môi trắng ngỏ cùng anh về miền đất huyền bí
cơn bão thổi khô mùa hè
dự cảm mạch ngầm
khát bỏng

hãy nở hết hoa ơi
bím tóc mảnh dẻ
nở đến kiệt cùng dòng máu thiên di
anh rong ruổi trên đường chật hẹp
người hành khách muộn trễ

một hai ba
ôi linh trang linh trang linh trang
loài hoa siêu thực
anh phác thảo từng giây
từng giây ngắn ngủi
nén lại giờ khắc gặp gỡ
tháo sợi dây buộc chặt cõi đời

linh trang
cát thiền dấu chân.
            (thơ Hoàng Vũ Thuật)

Bài thơ vừa đủ, cảm tả thọ tưởng bông hoa nơi triền cát được kết thức bằng câu thơ “cát thiền dấu chân”! Là nghệ thuật thể nhập hay chỉ dấu cho con đường của tỉnh thức? Một kết thúc cho những khởi đầu: từ thi cảm đến thi tưởng, từ thi hành đến thi thức, để rồi “bông linh trang nơi triền cát” như một hạnh ngộ “tháo sợi dây buộc chặt cõi đời”. Con đường nào rồi cũng đến thành Rome. Giọt nước nào cũng về với đại dương. Con chữ nào cũng là hiện tướng của tâm thức. Và thân phận nào chẳng thuộc về pháp giới.

Thế gian thành hình cùng muôn lối thiên di. Từng tích tắc làm trôi dạt "cuộc người", hiện tại thường bị bức tử trong kiếm tìm, nhiều khi là vô vọng, cho đến kiệt cùng. Hóa ra khi dừng lại, cái cần tìm lại ngay trước mắt ta. Kẻ cùng bần tha hương đã thấy “ngọc báu nơi chéo áo của chính mình” (Kinh Pháp Hoa). Cái hiện tại thâm diệu không dễ nắm bắt, không thể đo đếm. Tri giác được hiển bày là một phép lạ tháo bỏ vô thường mà ta vẫn nghe, vẫn đọc.  

Cuộc lữ thiên di đã được cát nhận biết. Cái lặng yên đã thấy cái chuyển dịch. Cái nhỏ bé đã chứa đựng cái vô cùng. Ngay khi nhận biết “cái như là”, sự thật đã hiển lộ. Bông trang từ rày là linh trang, bông hoa từ nay là diệu hoa, là liên hoa diệu bảo bung nở. Thiền ngộ chói ngời lúc kiệt cùng của nỗ lực tinh tấn trong niềm tin của tín căn. Và hoa kia, cũng như người, tánh linh vẫn tồn hiện trong vạn vật là vậy. Dấu chân có dịu nhẹ trên cát, đi trên cát, hay dẫm lên cát, đạp trên cát, cũng có sao. Tất cả đều không sai biệt, không hề chi khi cát đã nhận ra. Cát cũng như đất, bình đẵng trong pháp, "tâm sa như địa" (tâm của cát như đất): nhẫn nại, vô ngôn, bao dung và tận hiến.

Nơi triền cát phận người, khổ đau đã nuôi dưỡng hạnh phúc, phiền não đã dung chứa hạt bồ đề để nhân loại trân quý giá trị “cuộc người”. Vì thế, khi chợt thấy “bông linh trang bên triền cát”, người đã “thảng thốt & bần thần” với chính mình trong phút giây thực tại, để rồi “bỏ mặc cuộc người hun hút sau lưng”. Người “bỏ mặc” chứ không phải “quên” – diệu dụng là từ nhận biết và hóa nhập của tri kiến. Người vẫn đây nhưng người đã khác. Cái hoát nhiên trực ngộ đã hiển bày.

Khi vườn tâm đã rạng thì hoa tâm theo nhau khai nụ. Sau cái “thảng thốt & bần thần”, thi nhân đếm. Trong từng cái đếm, những huyền bí đã được tỏ ngỏ:

“một hai ba/ cánh linh trang thanh mảnh/ viền môi trắng ngỏ cùng anh về miền đất huyền bí”.
Đem tâm về với thân, đem cái ta về thực tại, “một hai ba”, “một hai ba”, những câu thơ đậm vị thiền hay chính là thiền trong phép quán tức hơi thở làm ta nhớ đến những câu thơ của bậc Thi tiên Bùi Giáng:

“Hỏi tên: Rằng biển xanh dâu/
Hỏi quê: Rằng mộng ban đầu đã xa/
Gọi tên là một hai ba/
Đếm là diệu tưởng, đo là nghi tâm”.

Từ phép đếm “một hai ba” chỉ cho vạn vật danh sắc vô thường sinh diệt, đến phép đếm sổ tức, là phép thiền quán hơi thở giúp một hành giả có thể quay về với bản thể chân như để nhận biết thực tại, liễu ngộ “miền đất huyền bí”, đạt đến an lạc và giải thoát.

Đây, thi nhân reo gọi, thi nhân đặt tên, thi nhân đếm, thi nhân tưởng,…và “linh trang” trở thành siêu thực. Khi “bỏ mặc cuộc người” không một phép đo, một so bì nặng nhẹ, dài ngắn, được mất, có không,…thì triền cát quê hương đã là tịnh độ. Cõi tâm tràn đầy tình thương và ngạt ngào hương nhụy. Thi nhân reo hay bạch tịnh thức reo "ôi, linh trang, linh trang, linh trang". Thực tại đã được nhận biết, không chút “nghi tâm”, không thể nghĩ bàn.

Nhưng thi nhân vẫn biết người vẫn còn nơi triền cát với “dự cảm mạch ngầm nóng bỏng”. Có lẽ thế nên thi nhân thôi thúc “hãy nở hết hoa ơi/ …nở đến kiệt cùng dòng máu thiên di”. Rồi thi nhân vội vã: “anh phác thảo từng giây/ từng giây ngắn ngủi”. Trong trường cuộc thiên di mà “anh rong ruổi trên đường chật hẹp/ người hành khách muộn trễ” đã có được nhân duyên để thấy bông linh trang nơi triền cát và thọ cảm hạnh phúc chưa từng. Thực tại trong thời khắc được tâm thức ghi nhận và phác thảo, liên tục, liên tục, “từng giây/ từng giây ngắn ngủi”. Sự tinh tấn chú tâm không ngơi nghỉ ấy là gì ngoài thiền? và ngoài thiền, làm sao “nén lại giờ khắc gặp gỡ” kia đây!

Nhưng làm sao nắm giữ được thời gian. Hiện tại nào trong dòng chảy vô tận của thời gian: Thiên niên kỷ hiện tại; thế kỷ hiện tại; thập kỷ hiên tại; kim niên hiện tại; rồi  tháng, tuần, ngày hiện tại cho dến giờ khắc hiện tại. Thảy đều chẳng còn là hiện tại. Chúng sinh mống nghĩ đã là qua. Hiện tại nào đây? một giây, một ngày hay trăm năm, ngàn năm? Sẽ chẳng có hiện tại nào trong hệ quy chiếu thời gian. Nhưng trong kiệt tận bế tắc vô vọng đó, nơi câu hỏi chính là câu trả lời, là hiện tại ôm chứa, hiện tại tỉnh thức, hiện tại của cái thấy biết như là, hiện tại của "cát thiền dấu chân". Cái giờ khắc ngàn năm, trăm năm hoặc lâu hơn thế nếu ta biết vũ trụ thành hình chỉ trong tích tắc của vụ nổ lớn (big bang) với thời gian nhỏ hơn hàng triệu l
ần một giây với kích cỡ nhỏ hơn hàng triệu lần một hạt cát được đo bằng đơn vị planck.

Phút giây đó, từ cảm thọ đến tri kiến chân thật đã “tháo sợi dây buộc chặt cõi đời” và “cuộc người” đã giải thoát.
Ngay lúc này, bông linh trang đã nở.
linh trang,
cát,
người,
đã là một.
Tất cả đã nhận ra nhau, khi “cát thiền dấu chân"!
(0) Bình luận
  • Nhà thơ Nguyễn Thanh Kim với “Nhịp xuân”
    Thơ Nguyễn Thanh Kim trong tập “Nhịp xuân” mở ra một không gian giàu nhạc tính và ký ức, nơi con người, thiên nhiên, quê hương và lịch sử hòa quyện thành mạch cảm xúc dào dạt. Đọc những vần thơ này, ta cảm nhận rõ nỗi thiết tha với đất mẹ, với những mùa màng, với dòng sông, cây bưởi, hoa gạo, hoa xoan. Tất cả trở thành những biểu tượng vừa gần gũi vừa lung linh trong tâm thức người thơ.
  • Tạp chí Người Hà Nội nhận tặng thưởng của Hội đồng Lý luận Trung ương
    Tối 29/12, tại Hà Nội, Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức Lễ trao tặng thưởng các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật xuất bản năm 2024; khen thưởng các cơ quan báo chí, xuất bản có thành tích nổi bật trong tuyên truyền, quảng bá các hoạt động lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật năm 2025.
  • Ngô Thanh Vân, vẻ đẹp kỳ diệu của nỗi buồn
    Người xưa rất coi trọng phần nội tâm (tình) trong thơ. Không có văn bản văn học nào thể hiện cái tôi cá nhân rõ như thơ. Nói như nhà văn Trịnh Bích Ngân: “Thơ không chịu được sự che đậy... Dũng cảm phơi bày. Chân thành phơi bày”.
  • Thao thức với phần đời chiến trận
    Có thể nói cuộc kháng chiến trường kỳ hào hùng và bi tráng của dân tộc, ở bất kỳ trạng huống nào dường như đã chi phối và tạo động lực cho đội ngũ văn nghệ sĩ, những người cầm bút suy nghĩ và sáng tạo. Ta hiểu vì sao ngay trong cuộc sống thời bình, trong đời sống dân sự, những hình ảnh của ngày hôm qua vẫn khiến con người luôn “thao thức với phần đời chiến trận”.
  • Phát huy vai trò của văn nghệ sĩ Thủ đô trong phát triển công nghiệp văn hóa
    Hà Nội - Thủ đô tự nhiên của lưu vực sông Hồng, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước từ ngàn xưa đã là nơi hội tụ và đào luyện nhân tài. Phần lớn danh nhân Việt Nam từng sống, làm việc, sáng tạo ở Thăng Long - Hà Nội, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc. Ở mảnh đất hội tụ tinh hoa văn hóa bốn phương ấy, con người Thăng Long mang trong mình nét tài hoa, đa tài, đa nghệ, thấm đẫm bản sắc trí tuệ và tinh thần sáng tạo. Trong đó, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ - những người sinh ra, lớn lên
  • Xây dựng hệ giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội trong bối cảnh hội nhập
    Xây dựng hệ giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết của các cấp, các ngành mà còn là sứ mệnh đặc biệt của đội ngũ văn nghệ sĩ Thủ đô. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, việc xác định rõ những trọng tâm trong xây dựng hệ giá trị văn hóa là hết sức cần thiết.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Khai hội Gióng đền Sóc năm 2026
    Ngày 22/2 (tức mùng 6 Tết Xuân Bính Ngọ 2026), tại Khu di tích lịch sử đền Sóc, xã Sóc Sơn, Hà Nội đã diễn ra lễ khai hội đền Sóc. Lễ hội nhằm tưởng nhớ và ngợi ca người anh hùng Thánh Gióng có đánh thắng giặc Ân dưới thời Vua Hùng Vương dựng nước, đem lại thái bình cho đất nước.
  • Thánh Gióng đánh giặc Ân và Hội Gióng
    Sự kiện Thánh Gióng đánh giặc Ân và Hội Gióng lâu nay vẫn là hai mảng đề tài đặt ra những câu hỏi không dễ giải đáp. Chẳng hạn, giặc Ân là có thật hay chỉ là truyền thuyết? Nguyên Viện trưởng Viện Khảo cổ học Hà Văn Tấn cho rằng việc phát hiện một loại nha chương bằng ngọc khuê/đá quý trong quá trình khai quật tại di chỉ văn hóa Phùng Nguyên ở Việt Nam (khoảng thế kỷ XV trước Công nguyên) giống hệt loại nha chương đã tìm được trong một số di chỉ có niên đại Ân - Thượng ở Trung Quốc cho thấy chắc chắn giặc Ân đến từ phương Bắc.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Tết Việt hồn quê
    Có một điều lạ lùng không mấy ai nhắc đến những cái Tết thành phố, nghĩ đến Tết người ta nhớ nhiều về Tết Việt hồn quê, cái không gian veo vắt mặc định cho những tâm hồn ưa hoài niệm.
  • Nam, nữ tranh tài trong hội vật truyền thống làng Thủ Lễ ở Huế
    Đông đảo người dân và du khách đến xem, reo hò cổ vũ hội vật truyền thống làng Thủ Lễ (xã Quảng Điền, TP Huế) đầu Xuân năm mới.
  • Hà Nội triển khai Tổ Hành chính công xung kích hỗ trợ người có công, gia đình chính sách, người yếu thế
    Tổ Hành chính công xung kích có nhiệm vụ hỗ trợ người có công với cách mạng, gia đình chính sách. Người cao tuổi, người khuyết tật, người yếu thế, hộ nghèo, cận nghèo. Các trường hợp bất khả kháng không có điều kiện trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính tại các Điểm Phục vụ hành chính công.
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần”: Âm hưởng mùa xuân trong từng giai điệu
    Chiều ngày 22/2, trong tiết trời mưa phùn của những ngày đầu xuân, Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ (Hà Nội) tiếp tục trở thành điểm hẹn quen thuộc của người yêu nhạc khi chương trình “Âm nhạc cuối tuần” được diễn ra. Chương trình thu hút đông đảo người dân Thủ đô và du khách dừng chân thưởng thức.
  • Sắc xuân Thăng Long trong những câu vọng cổ
    Tối ngày 22/2, khi sắc xuân còn vương trên khắp phố phường Hà Nội, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ đã mang đến cho công chúng một đêm nghệ thuật đậm chất truyền thống.
  • Đông đảo nhân dân, du khách dự Khai hội chùa Hương 2026
    Sáng 22/2, (tức mùng 6 tháng Giêng ), tại sân chùa Thiên Trù, Khu di tích và danh thắng Hương Sơn (chùa Hương), Đảng ủy, UBND xã Hương Sơn (Hà Nội) đã tổ chức khai mạc Lễ hội chùa Hương xuân Bính Ngọ 2026.
  • Độc đáo lễ rước “nữ tướng” trong hội Gióng
    Lễ hội Gióng đền Sóc (xã Sóc Sơn, TP Hà Nội) là sự kiện văn hoá - tín ngưỡng quan trọng bậc nhất của người dân xã Sóc Sơn nói riêng và TP Hà Nội nói chung. Một trong những nghi lễ quan trọng và được đông đảo người dân, du khách mong chờ nhất là lễ cung tiến 8 lễ phẩm của nhân dân các thôn, làng dâng lên tạ ơn Đức Thánh Gióng. Trong đó, phần rước nữ tướng của thôn Yên Tàng (xã Đa Phúc) luôn thu hút được sự quan tâm đặc biệt của du khách.
  • Tặng mùa Em mười tám
    Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài thơ Tặng mùa Em mười tám của tác giả Giang Đăng.
  • “Hà Nội 5 cửa ô-The Hanoi Train” chính thức khởi động chương trình mang tên “Chở mùa xuân về”
    Từ cảm hứng Tết - mùa của đoàn viên, của tri ân và hướng về cội nguồn, đoàn tàu Hà Nội 5 Cửa ô với năm toa tàu mang tên Ô Cầu Dền, Ô Quan Chưởng, Ô Cầu Giấy, Ô Chợ Dừa và Ô Đống Mác, được trang hoàng như phòng khách của các gia đình Hà Nội xưa, bắt đầu hành trình Thăng Long - Kinh Bắc, từ ngày 17/2 - 8/3/2026 (tức từ ngày mùng 1 Tết đến ngày 20 tháng Giêng âm lịch).
  • Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao tại Lễ hội Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026
    Trong không khí hân hoan những ngày đầu Xuân Bính Ngọ 2026, sáng 21/2 (tức ngày mùng 5 tháng Giêng âm lịch) tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội), lễ khai mạc các hoạt động văn hóa – thể thao thuộc Lễ hội Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026 đã chính thức diễn ra, mở đầu cho chuỗi sự kiện sôi nổi, đậm đà bản sắc truyền thống dân tộc.
  • Hà Nội "bội thu" khách du lịch dịp nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ
    Sở Du lịch Hà Nội cho biết, trong 9 ngày Tết Nguyên đán Bính Ngọ (từ ngày 14 - 22/2, tức ngày 27/12/2025 - 6/1/2026 Âm lịch), Hà Nội đón khoảng 1,34 triệu lượt khách, tăng 36,3% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 4,87 nghìn tỷ đồng, tăng 40,2% so với cùng kỳ năm 2025, đây là kết quả cao nhất từ trước đến nay của du lịch Hà Nội trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.
  • [Podcast] Âm nhạc cuối tuần: Số 6
    Xuân Bính Ngọ đã về trên khắp Tổ quốc Việt Nam và phố phường Hà Nội nói riêng. “Trái tim" của Thủ đô - Hồ Gươm rực rỡ cờ hoa, đào, mai khoe sắc trong gió xuân, và đâu đó vang lên tiếng cười nói của người người, nhà nhà những ngày đầu năm mới. Giữa không khí rộn ràng ấy, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục ngân vang, trở thành điểm hẹn vui xuân của nhân dân trong nước và du khách quốc tế.
  • Xã Đa Phúc long trọng tổ chức Lễ hội truyền thống đền Bà
    Trong không khí linh thiêng, rộn ràng của mùa lễ hội đầu xuân Bính Ngọ 2026, ngày 20/2 (mùng 4 tháng Giêng năm Bính Ngọ) thôn Xuân Lai, xã Đa Phúc đã long trọng tổ chức Lễ hội truyền thống đền Bà.
Linh Trang và cát thiền dấu chân
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO