Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật hồi giáo Ấn Độ

Trần Mạnh Thường| 19/03/2022 08:02

Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật  hồi giáo Ấn Độ
Nội thất Lăng mộ Taj Mahal
Lăng mộ Taj Mahal là lăng mộ của hoàng hậu Mumtaz Mahan - người vợ thứ 3 được vua Shah Jahan rất mực yêu thương. Hoàng hậu qua đời lúc 40 tuổi khi sinh cô con gái thứ hai và là người con thứ 14 của nhà vua. Thương tiếc người vợ khôn nguôi, nhà vua đã quyết định xây lăng mộ cho bà. Công trình được xây dựng kéo dài 22 năm với sự lao động cật lựcsuốt ngày đêm của 20.000 thợ xây, thợ cắt đá, thợ khảm, thợ chạm khắc, họa sĩ, nhà thư pháp, … được trưng dụng từ toàn bộ đế chế và vùng Trung Á cũng như ở Iran.
Vua Shah Jahan là vị vua thứ V của vương triều Mogol, một vương triều Hồi giáo gốc Thổ được thiết lập ở Ấn Độ từ năm 1526 mà vị vua đầu tiên là Babur. Nhà vua luôn dồn mọi đam mê của mình vào nghệ thuật kiến trúc, xây dựng. Lăng mộ Taj Mahal được khởi công xây dựng từ năm 1632, tọa lạc bên bờ sông Yamuna, tại thành phố Agra, thuộc bang Uttar Pradesh, cách thủ đô New Delhi 230km. Không rõ ai là người thiết kế lăng mộ Taj Mahal, nhưng có một điều chắc chắn xuất phát từ tình yêu thương vợ vô bờ bến đã giúp cho vua Shah Jahan chọn được một mẫu kiến trúc đẹp nhất, lộng lẫy nhất thế giới và nó trở thành biểu tượng của cả một dân tộc. 
Việc xây dựng Taj Mahal được giao phó cho một hội đồng quản trị của kiến trúc sư, dưới sự giám sát của triều đình gồm: Abd ul-Karim Khan Ma’mur, Markramat Khan và Ustad Ahmad Lahauri. Lahauri được coi là người thiết kế chính. Taj Mahal được xây trên một khu đất hình chữ nhật rộng gần 180 nghìn m2,được chia làm 3 khu vực: Khu cửa vào với cổng thứ nhất, bên trong có sân vườn mang tính chuyển tiếp giữa không gian bên ngoài và bên trong; khu vực sân vườn chính, công trình được ngăn cách với khu vực ngoài bằng bức tường và một cổng lớn. Khu vực này rộng hơn 87 nghìn m2, có hồ nước và bồn phun nước, vườn cây xanh tốt bốn mùa. Hai hồ nước cắt nhau thẳng góc, chia khu đất thành 4 phần bằng nhau. Mỗi phần lại chia thành bốn ô vuông nhỏ, tạo thành 16 thảm cỏ xanh. Khu lăng mộ là một tòa lâu đài hình bát giác xây trên một nền cao bằng đá cẩm thạch trắng, đá sa thạch đỏ lấy từ Rajasthan và sử dụng 28 loại đá quý để khảm lên đá cẩm thạch cùng nhiều hiện vật có nguồn gốc từ nhiều quốc gia khác nhau như ngọc lam đưa đến từ Tây Tạng. Để chuyển những vật liệu xây dựng rất nặng này, người Ấn đã phải dùng tới 1.000 con voi. Xung quanh đền còn có 4 tháp minaret quen thuộc của đạo Hồi, hai công trình nhà thờ Hồi giáo (Mosque) và sảnh đối diện đặt hai bên lăng. Tòa lăng mộ có kich thước 56,7 x 56,7m, 4 cạnh có 4 gian sảnh với 4 cửa ra vào, ở phần không gian lõm vào trong công trình. Không gian này là chỗ tạo nên những vòm cuốn lớn nhất, chiếm vị trí quan trọng trong tổ hợp mặt đứng của công trình. 
Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật  hồi giáo Ấn Độ
Lăng mộ Taj Mahal nhìn từ phía trước
Ngôi đền được ốp đá cẩm thạch trắng mịn bao quanh bên ngoài, bên trong ốp đá cẩm thạch màu. Đền có 8 cạnh là những bức tường có nhiều cửa sổ và cửa ra vào hình vòm cuốn. Trong đền có một hành lang lớn chạy suốt. Tại giữa gian phòng rộng lớn, sáng sủa ở tầng hai của lâu đài đặt chiếc quan tài tượng trưng bằng đá cẩm thạch, được trang trí nhiều hoa văn cây cỏ và dòng chữ Ả Rập trích từ kinh thánh Koran. Ở phòng giữa tầng dưới đặt quan tài thật. Trên phòng mộ, với không gian rộng lớn, chính giữa trung tâm công trình nổi lên là một vòm bán cầu lớn đường kính 17,7m, làm bằng đá cẩm thạch trắng muốt, đồ sộ sừng sững giữa trời xanh. Trên chiếc vòm cầu lớn này còn có một chiếc vòm cầu khác nhỏ hơn úp lên nó. Độ cao từ đỉnh vòm ngoài đến cốt mặt đất là 75m, xung quanh vòm lớn còn có 4 vòm nhỏ phân bố đều 4 phía, tạo nên những hồi âm tương ứng làm cho vẻ đẹp vòm lớn thêm hoàn chỉnh.
Lăng mộ Taj Mahal là một kiến trúc Hồi giáo, mọi chi tiết trang trí không chỉ thể hiện tình yêu duy nhất, nồng cháy đối với người vợ xấu số của một vị hoàng đế đầy quyền lực, mà nó còn hàm chứa yếu tố tâm linh, thấm đượm một niềm tin sâu sắc vào thượng đế. Vì theo quan niệm của Hồi giáo, số 4 và bội số của 4 là thiêng liêng, cho nên từ 4 ô cỏ ở sân, 4 hồ nước đến xung quanh vòm chính có 4 vòm nhỏ ở bốn góc xung quanh, 4 góc lăng mộ vươn lên 4 tháp nhọn cao 40m, như những chiếc sáo thần vĩ đại thổi lên trời cao.
Lăng mộ Taj Mahal thường thay đổi màu sắc theo những thời khắc trong ngày. Lúc bình minh lên, toàn công trình nhuộm một màu vàng rực rỡ. Lúc đứng Ngọ (12 giờ trưa),  một màu trắng trang nghiêm, thuần khiết phủ lên ngôi đền. Khi hoàng hôn buông xuống, cũng là lúc toàn bộ khu lăng mộ được dát một màu hồng phớt nhẹ, làm tăng thêm vẻ trầm mặc. Vào những đêm trăng sáng, khu lăng mộ ánh lên màu bạc lấp lánh. Khi còn sống, mỗi lần đến thăm lăng mộ, Shah Jahan thường đi thuyền trên sông Jamuna, nằm phía sau lăng mộ Taj Mahal.
 Hơn ba trăm năm trôi qua, lăng mộ Taj Mahal, như nhà thơ vĩ đại, đoạt giải Nobel về văn học Rabindranath Tagore của Ấn Độ nói: nó là “một bài thơ bằng đá cẩm thạch”. Và ông ví Taj Mahal là “giọt nước mắt đọng trên má thời gian”. Rõ ràng, lăng mộ này không chỉ là di sản quý giá của nền văn hóa Ấn Độ, mà nó còn là một công trình lịch sử đáng được trân trọng của nền kiến trúc thế giới, một bài thơ tình yêu vĩnh hằng.
Lăng mộ Taj Mahal được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1983. Và mới đây tổ chức NOWC (New Open World Comporation) bình chọn Lăng mộ Taj Mahal của Ấn Độ là một trong 7 kỳ quan Văn hóa thế giới mới.
Hiện nay, loại đá hoa cương trắng ở Taj Mahal đang dần dần chuyển thành màu vàng, do không khí bị ô nhiễm. Chính phủ Ấn Độ Đã phải ban bố vùng bảo vệ lăng với diện tích lên tới 10.000km2 và chỉ cho các phương tiện chạy bằng điện được phép đến gần. Đặc biệt, Taj Mahal đang bị nứt với tốc độ đáng báo động, vì phần móng bằng cột gỗ đã bị mục nát, các tòa tháp bắt đầu nghiêng
(0) Bình luận
  • Bản hợp xướng sử thi - trữ tình về người nông dân Việt
    Trường ca “Thần Nông chân đất” của nhà thơ Phùng Trung Tập (NXB Hội Nhà văn, 2024) gồm 12 chương, với 184 trang. Tác phẩm tái hiện và ngợi ca lao động nông nghiệp như nền tảng sinh tồn của cộng đồng Việt, đồng thời đưa người nông dân lên tầm biểu tượng văn hóa - lịch sử - những “Thần Nông chân đất” đã mở cõi, dựng làng, giữ nước và truyền sinh khí cho non sông qua hàng nghìn năm. Đây là bản hợp xướng sử thi - trữ tình về người nông dân Việt Nam trong chiều dài lịch sử dân tộc.
  • "Thép dưới cỏ": Bản anh hùng ca về người lính và lịch sử
    Sau hơn 50 năm cầm bút, nhà thơ Hữu Thỉnh vừa ra mắt bạn đọc cuốn tiểu thuyết đầu tiên mang tên “Thép dưới cỏ”. Không chỉ tái hiện chiến dịch Tà Mây - Làng Vây và trận ra quân đầu tiên của Binh chủng Tăng - Thiết giáp, tác phẩm còn cho thấy một cách nhìn rất Hữu Thỉnh: giàu trải nghiệm trận mạc, nặng nghĩa tình đồng đội, tinh tế trong quan sát con người và luôn hướng tới những giá trị nhân bản phía sau các sự kiện lớn của lịch sử.
  • Thơ về người lính: Khi quá khứ và hiện tại cùng soi bóng
    Lịch sử là một chuỗi ký ức. Nói như nhà văn Pháp Marcel Proust, ký ức chính là con đường dẫn đến quá khứ, giúp con người nhận diện cội nguồn, “Đi tìm thời gian đã mất”. Trong tâm thức mỗi người Việt Nam, ký ức về những năm tháng đấu tranh giành độc lập, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là ký ức không thể phai nhòa. Đó không chỉ là ký ức của những cá nhân mà là ký ức chung của cả cộng đồng, dân tộc.
  • Nhà báo, nhà thơ Vương Tâm với “Nhịp phố bốn mùa hoa”
    Tiếp nối mạch sách viết về Hà Nội như “Những nhịp cầu mùa thu” - trường ca viết về cầu Long Biên (NXB Quân đội nhân dân, 2009); “Cây đa Bác Hồ với muôn nẻo đường xuân” (NXB Văn học, 2017); “Vui nhất có chợ Đồng Xuân” (NXB Văn học, 2022); “Phố thời gian và ô cửa gió” (NXB Văn học, 2025)… mới đây, nhà thơ, nhà báo Vương Tâm tiếp tục ra mắt bạn đọc tập bút ký “Nhịp phố bốn mùa hoa” (NXB Hà Nội, 2026). Trong cuốn sách này, tác giả tập trung khắc họa những đường phố Hà Nội xưa và nay, đặc biệt là những phố cổ mang tên “Hàng” gắn với lịch sử, văn hóa và hồn cốt của Thăng Long - Kẻ Chợ.
  • Bản sắc thiên nhiên và ký ức quê hương trong thơ Đinh Xuân Trường
    Trong đời sống thơ Việt hôm nay, nơi nhiều tìm tòi hình thức, đổi mới diễn ngôn, những tiếng thơ đi từ mạch đất, từ đời sống bình dị lại có sức lay động lạ lùng, và tập thơ “Một phần mười giây” (NXB Hội Nhà văn, 2025) của tác giả Đinh Xuân Trường là một tập thơ như thế.
  • Đời sông, đời người đều chảy ra biển lớn thế gian!
    Bắt đầu từ thời hiện tại ngược về quá khứ kể về những biến thiên lịch sử một ngôi làng trong khoảng nửa thế kỷ gắn liền với quãng đời của nhân vật chính (Măng). Khép lại câu chuyện là sự quay về thời hiện tại để ngỏ số phận nhân vật dành cho bạn đọc phân tích, dự đoán, kết luận.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến đa dạng của chị cho nền văn học đương đại nước nhà. Đặc biệt, ở mảng sáng tác dành cho thiếu nhi, chị đã trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của tuổi thơ qua nhiều thế hệ.
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Các thủ khoa xuất sắc của Thủ đô là nguồn lực quý báu góp phần đưa đất nước phát triển
    Đó là phát biểu của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội tại "Lễ tuyên dương thủ khoa xuất sắc tốt nghiệp các trường Đại học, Học viện trên địa bàn Thành phố năm 2026" do Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tối ngày 18/11.
  • Phường Tây Hồ tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu năm 2026
    Ngày 19/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Lễ tuyên dương, khen thưởng các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Đây là dịp tri ân những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, đồng thời ghi nhận những thành tích nổi bật của ngành Giáo dục và Đào tạo phường trong thời gian qua.
Đừng bỏ lỡ
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật hồi giáo Ấn Độ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO