Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật hồi giáo Ấn Độ

Trần Mạnh Thường| 19/03/2022 08:02

Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật  hồi giáo Ấn Độ
Nội thất Lăng mộ Taj Mahal
Lăng mộ Taj Mahal là lăng mộ của hoàng hậu Mumtaz Mahan - người vợ thứ 3 được vua Shah Jahan rất mực yêu thương. Hoàng hậu qua đời lúc 40 tuổi khi sinh cô con gái thứ hai và là người con thứ 14 của nhà vua. Thương tiếc người vợ khôn nguôi, nhà vua đã quyết định xây lăng mộ cho bà. Công trình được xây dựng kéo dài 22 năm với sự lao động cật lựcsuốt ngày đêm của 20.000 thợ xây, thợ cắt đá, thợ khảm, thợ chạm khắc, họa sĩ, nhà thư pháp, … được trưng dụng từ toàn bộ đế chế và vùng Trung Á cũng như ở Iran.
Vua Shah Jahan là vị vua thứ V của vương triều Mogol, một vương triều Hồi giáo gốc Thổ được thiết lập ở Ấn Độ từ năm 1526 mà vị vua đầu tiên là Babur. Nhà vua luôn dồn mọi đam mê của mình vào nghệ thuật kiến trúc, xây dựng. Lăng mộ Taj Mahal được khởi công xây dựng từ năm 1632, tọa lạc bên bờ sông Yamuna, tại thành phố Agra, thuộc bang Uttar Pradesh, cách thủ đô New Delhi 230km. Không rõ ai là người thiết kế lăng mộ Taj Mahal, nhưng có một điều chắc chắn xuất phát từ tình yêu thương vợ vô bờ bến đã giúp cho vua Shah Jahan chọn được một mẫu kiến trúc đẹp nhất, lộng lẫy nhất thế giới và nó trở thành biểu tượng của cả một dân tộc. 
Việc xây dựng Taj Mahal được giao phó cho một hội đồng quản trị của kiến trúc sư, dưới sự giám sát của triều đình gồm: Abd ul-Karim Khan Ma’mur, Markramat Khan và Ustad Ahmad Lahauri. Lahauri được coi là người thiết kế chính. Taj Mahal được xây trên một khu đất hình chữ nhật rộng gần 180 nghìn m2,được chia làm 3 khu vực: Khu cửa vào với cổng thứ nhất, bên trong có sân vườn mang tính chuyển tiếp giữa không gian bên ngoài và bên trong; khu vực sân vườn chính, công trình được ngăn cách với khu vực ngoài bằng bức tường và một cổng lớn. Khu vực này rộng hơn 87 nghìn m2, có hồ nước và bồn phun nước, vườn cây xanh tốt bốn mùa. Hai hồ nước cắt nhau thẳng góc, chia khu đất thành 4 phần bằng nhau. Mỗi phần lại chia thành bốn ô vuông nhỏ, tạo thành 16 thảm cỏ xanh. Khu lăng mộ là một tòa lâu đài hình bát giác xây trên một nền cao bằng đá cẩm thạch trắng, đá sa thạch đỏ lấy từ Rajasthan và sử dụng 28 loại đá quý để khảm lên đá cẩm thạch cùng nhiều hiện vật có nguồn gốc từ nhiều quốc gia khác nhau như ngọc lam đưa đến từ Tây Tạng. Để chuyển những vật liệu xây dựng rất nặng này, người Ấn đã phải dùng tới 1.000 con voi. Xung quanh đền còn có 4 tháp minaret quen thuộc của đạo Hồi, hai công trình nhà thờ Hồi giáo (Mosque) và sảnh đối diện đặt hai bên lăng. Tòa lăng mộ có kich thước 56,7 x 56,7m, 4 cạnh có 4 gian sảnh với 4 cửa ra vào, ở phần không gian lõm vào trong công trình. Không gian này là chỗ tạo nên những vòm cuốn lớn nhất, chiếm vị trí quan trọng trong tổ hợp mặt đứng của công trình. 
Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật  hồi giáo Ấn Độ
Lăng mộ Taj Mahal nhìn từ phía trước
Ngôi đền được ốp đá cẩm thạch trắng mịn bao quanh bên ngoài, bên trong ốp đá cẩm thạch màu. Đền có 8 cạnh là những bức tường có nhiều cửa sổ và cửa ra vào hình vòm cuốn. Trong đền có một hành lang lớn chạy suốt. Tại giữa gian phòng rộng lớn, sáng sủa ở tầng hai của lâu đài đặt chiếc quan tài tượng trưng bằng đá cẩm thạch, được trang trí nhiều hoa văn cây cỏ và dòng chữ Ả Rập trích từ kinh thánh Koran. Ở phòng giữa tầng dưới đặt quan tài thật. Trên phòng mộ, với không gian rộng lớn, chính giữa trung tâm công trình nổi lên là một vòm bán cầu lớn đường kính 17,7m, làm bằng đá cẩm thạch trắng muốt, đồ sộ sừng sững giữa trời xanh. Trên chiếc vòm cầu lớn này còn có một chiếc vòm cầu khác nhỏ hơn úp lên nó. Độ cao từ đỉnh vòm ngoài đến cốt mặt đất là 75m, xung quanh vòm lớn còn có 4 vòm nhỏ phân bố đều 4 phía, tạo nên những hồi âm tương ứng làm cho vẻ đẹp vòm lớn thêm hoàn chỉnh.
Lăng mộ Taj Mahal là một kiến trúc Hồi giáo, mọi chi tiết trang trí không chỉ thể hiện tình yêu duy nhất, nồng cháy đối với người vợ xấu số của một vị hoàng đế đầy quyền lực, mà nó còn hàm chứa yếu tố tâm linh, thấm đượm một niềm tin sâu sắc vào thượng đế. Vì theo quan niệm của Hồi giáo, số 4 và bội số của 4 là thiêng liêng, cho nên từ 4 ô cỏ ở sân, 4 hồ nước đến xung quanh vòm chính có 4 vòm nhỏ ở bốn góc xung quanh, 4 góc lăng mộ vươn lên 4 tháp nhọn cao 40m, như những chiếc sáo thần vĩ đại thổi lên trời cao.
Lăng mộ Taj Mahal thường thay đổi màu sắc theo những thời khắc trong ngày. Lúc bình minh lên, toàn công trình nhuộm một màu vàng rực rỡ. Lúc đứng Ngọ (12 giờ trưa),  một màu trắng trang nghiêm, thuần khiết phủ lên ngôi đền. Khi hoàng hôn buông xuống, cũng là lúc toàn bộ khu lăng mộ được dát một màu hồng phớt nhẹ, làm tăng thêm vẻ trầm mặc. Vào những đêm trăng sáng, khu lăng mộ ánh lên màu bạc lấp lánh. Khi còn sống, mỗi lần đến thăm lăng mộ, Shah Jahan thường đi thuyền trên sông Jamuna, nằm phía sau lăng mộ Taj Mahal.
 Hơn ba trăm năm trôi qua, lăng mộ Taj Mahal, như nhà thơ vĩ đại, đoạt giải Nobel về văn học Rabindranath Tagore của Ấn Độ nói: nó là “một bài thơ bằng đá cẩm thạch”. Và ông ví Taj Mahal là “giọt nước mắt đọng trên má thời gian”. Rõ ràng, lăng mộ này không chỉ là di sản quý giá của nền văn hóa Ấn Độ, mà nó còn là một công trình lịch sử đáng được trân trọng của nền kiến trúc thế giới, một bài thơ tình yêu vĩnh hằng.
Lăng mộ Taj Mahal được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1983. Và mới đây tổ chức NOWC (New Open World Comporation) bình chọn Lăng mộ Taj Mahal của Ấn Độ là một trong 7 kỳ quan Văn hóa thế giới mới.
Hiện nay, loại đá hoa cương trắng ở Taj Mahal đang dần dần chuyển thành màu vàng, do không khí bị ô nhiễm. Chính phủ Ấn Độ Đã phải ban bố vùng bảo vệ lăng với diện tích lên tới 10.000km2 và chỉ cho các phương tiện chạy bằng điện được phép đến gần. Đặc biệt, Taj Mahal đang bị nứt với tốc độ đáng báo động, vì phần móng bằng cột gỗ đã bị mục nát, các tòa tháp bắt đầu nghiêng
(0) Bình luận
  • Bản hợp xướng sử thi - trữ tình về người nông dân Việt
    Trường ca “Thần Nông chân đất” của nhà thơ Phùng Trung Tập (NXB Hội Nhà văn, 2024) gồm 12 chương, với 184 trang. Tác phẩm tái hiện và ngợi ca lao động nông nghiệp như nền tảng sinh tồn của cộng đồng Việt, đồng thời đưa người nông dân lên tầm biểu tượng văn hóa - lịch sử - những “Thần Nông chân đất” đã mở cõi, dựng làng, giữ nước và truyền sinh khí cho non sông qua hàng nghìn năm. Đây là bản hợp xướng sử thi - trữ tình về người nông dân Việt Nam trong chiều dài lịch sử dân tộc.
  • "Thép dưới cỏ": Bản anh hùng ca về người lính và lịch sử
    Sau hơn 50 năm cầm bút, nhà thơ Hữu Thỉnh vừa ra mắt bạn đọc cuốn tiểu thuyết đầu tiên mang tên “Thép dưới cỏ”. Không chỉ tái hiện chiến dịch Tà Mây - Làng Vây và trận ra quân đầu tiên của Binh chủng Tăng - Thiết giáp, tác phẩm còn cho thấy một cách nhìn rất Hữu Thỉnh: giàu trải nghiệm trận mạc, nặng nghĩa tình đồng đội, tinh tế trong quan sát con người và luôn hướng tới những giá trị nhân bản phía sau các sự kiện lớn của lịch sử.
  • Thơ về người lính: Khi quá khứ và hiện tại cùng soi bóng
    Lịch sử là một chuỗi ký ức. Nói như nhà văn Pháp Marcel Proust, ký ức chính là con đường dẫn đến quá khứ, giúp con người nhận diện cội nguồn, “Đi tìm thời gian đã mất”. Trong tâm thức mỗi người Việt Nam, ký ức về những năm tháng đấu tranh giành độc lập, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là ký ức không thể phai nhòa. Đó không chỉ là ký ức của những cá nhân mà là ký ức chung của cả cộng đồng, dân tộc.
  • Nhà báo, nhà thơ Vương Tâm với “Nhịp phố bốn mùa hoa”
    Tiếp nối mạch sách viết về Hà Nội như “Những nhịp cầu mùa thu” - trường ca viết về cầu Long Biên (NXB Quân đội nhân dân, 2009); “Cây đa Bác Hồ với muôn nẻo đường xuân” (NXB Văn học, 2017); “Vui nhất có chợ Đồng Xuân” (NXB Văn học, 2022); “Phố thời gian và ô cửa gió” (NXB Văn học, 2025)… mới đây, nhà thơ, nhà báo Vương Tâm tiếp tục ra mắt bạn đọc tập bút ký “Nhịp phố bốn mùa hoa” (NXB Hà Nội, 2026). Trong cuốn sách này, tác giả tập trung khắc họa những đường phố Hà Nội xưa và nay, đặc biệt là những phố cổ mang tên “Hàng” gắn với lịch sử, văn hóa và hồn cốt của Thăng Long - Kẻ Chợ.
  • Bản sắc thiên nhiên và ký ức quê hương trong thơ Đinh Xuân Trường
    Trong đời sống thơ Việt hôm nay, nơi nhiều tìm tòi hình thức, đổi mới diễn ngôn, những tiếng thơ đi từ mạch đất, từ đời sống bình dị lại có sức lay động lạ lùng, và tập thơ “Một phần mười giây” (NXB Hội Nhà văn, 2025) của tác giả Đinh Xuân Trường là một tập thơ như thế.
  • Đời sông, đời người đều chảy ra biển lớn thế gian!
    Bắt đầu từ thời hiện tại ngược về quá khứ kể về những biến thiên lịch sử một ngôi làng trong khoảng nửa thế kỷ gắn liền với quãng đời của nhân vật chính (Măng). Khép lại câu chuyện là sự quay về thời hiện tại để ngỏ số phận nhân vật dành cho bạn đọc phân tích, dự đoán, kết luận.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
Lăng mộ Taj Mahal: Viên ngọc nghệ thuật hồi giáo Ấn Độ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO