Lan tỏa di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia “Tri thức may, mặc áo dài Huế” trong cuộc sống đương đại

Ngày 23/11, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Lễ đón nhận Danh hiệu di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia “Tri thức may, mặc áo dài Huế” tại Trung tâm Văn hóa Điện ảnh Thừa Thiên Huế (41A Hùng Vương, TP Huế).

Áo Ngũ thân, tiền thân của áo dài Việt Nam hiện đại vốn ra đời ở Đàng Trong gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Thuận Hóa - Phú Xuân, là kết quả của sự sáng tạo của cư dân Việt trên con đường Nam tiến và mở rộng cương thổ đất nước về phía Nam. Từ năm 1744, chúa Nguyễn đời thứ 8 ở Đàng Trong là Nguyễn Phúc Khoát đã quyết định chọn loại trang phục áo dài làm thường phục cho toàn thể nhân dân Đàng Trong (từ sông Gianh Quảng Bình đến hết vùng đất miền Nam hiện nay). Đầu thế kỷ XIX, trong thời kỳ đất nước thống nhất Hoàng đế Minh Mạng lại tiếp tục chọn áo Ngũ thân làm trang phục chung cho toàn thể nhân dân Việt Nam. Trong khoảng thời gian từ 1837 - 1945 áo Ngũ thân rất phổ biến ở cả hai miền Nam Bắc và được xem là Quốc phục của người Việt.

Trải qua thời gian hơn 300 năm, các thế hệ nghệ nhân xứ Huế đã tích lũy nhiều Tri thức may, mặc áo dài, không chỉ thuần túy là chuyện áo quần mà đặc biệt đã được biểu tượng hóa rõ nét hệ chuẩn mực giá trị thẩm mỹ và đạo đức, luân lý của xã hội. Bước vào thời kỳ hiện đại, áo dài Huế vẫn được nhiều đối tượng sử dụng và phổ biến nhất là học sinh, sinh viên, viên chức, thanh niên rồi cả đến những lớp người trung niên, cao niên, chị em làm nghề buôn bán nhỏ ở các cửa hiệu, ở ngoài chợ...

Theo ông Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế, thiết kế may đo áo dài vừa là một ngành nghề thủ công lại vừa là một ngành thiết kế sáng tạo đặc biệt tạo nên những sản phẩm ấn tượng và có tính phổ biến rất cao. Ngoài ra, công nghiệp văn hóa áo dài còn tạo điều kiện phát triển các ngành khác như sản xuất hàng lưu niệm, đồ chơi, phụ kiện, điện ảnh, mỹ thuật… Đây chính là hướng phát triển công nghiệp văn hóa, phục vụ nhu cầu nội địa và xuất khẩu, tạo công ăn việc làm và mang lại nguồn thu cho doanh nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân và vừa bảo tồn, lan tỏa giá trị mang đậm bản sắc văn hóa Huế.

Cùng với việc triển khai đề án Huế Kinh đô áo dài Việt Nam, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế đã tập trung khảo sát, nghiên cứu xây dựng hồ sơ về nghề may đo và tập quán sử dụng áo dài đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Sau gần 3 năm nỗ lực, hồ sơ đã được bảo vệ thành công và Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ra Quyết định số 2320/QĐ-BVHTTDL ngày 9/8/2024 chính thức ghi danh di sản “Tri thức May và Mặc áo dài của người Huế”.

Thừa Thiên Huế sẽ tiếp tục nỗ lực, quyết tâm bảo tồn, phát huy và lan tỏa hơn nữa giá trị của áo dài trong cuộc sống đương đại. Đồng thời, sẽ đề xuất lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép tiến hành việc xây dựng bộ hồ sơ khoa học “Tri thức may, mặc Áo dài Huế” đệ trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại./.