Hồi sinh đồ chơi trung thu thất truyền của trẻ em Hà Nội xưa
kinhtedothi|08/09/2022 08:07
Từ cái tâm của một nghệ nhân trẻ, Đặng Văn Hậu đã dùng hết tâm huyết để từng bước khôi phục lại con giống bột - món đồ chơi trung thu truyền thống của trẻ em Hà Nội vốn đã thất truyền trong thời gian dài.
Với trẻ em Hà Nội xưa, bên cạnh đèn ông sao, mũ lân, mâm cỗ, đèn cù... vẫn còn một món đồ chơi luôn in sâu trong tâm trí của những người đã từng có tuổi thơ trẻ nhỏ, đó là những bộ đồ chơi con giống làm từ bột gạo bày bên mâm ngũ quả ngày Tết Trung thu.
Quầy hàng của nghệ nhân trẻ Đặng Văn Hậu là gian hàng duy nhất trưng bày và bán những bộ con giống bột đồ chơi Trung thu xưa cũ giữ nguyên nét hồn của ngày Tết trẻ em.
Nghệ nhân Đặng Văn Hậu chia sẻ, con giống bột là đồ chơi không thể thiếu với trẻ em Hà Nội xưa. Con giống bột có 3 phong cách chính là con giống Phú Xuyên (con gọi là con bánh chim cò), con giống Đồng Xuân (con giống phố ta) và con giống phố Khách (phố Tàu).
Nghệ nhân Hậu cho biết thêm, hiện nay khái niệm Tò he mà mọi người biết nhiều là cách gọi sai của con giống bột. Thực tế, Tò he là một ngoại đồ chơi bằng đất nung, hình con chim, con gà, có thể thổi kêu được. Trong ảnh là con Tò te, cũng là một loại đồ chơi nặn từ một gạo và cắm thêm lưỡi gà có thể thổi kêu thành tiếng tò te.
Theo lời kể của Đặng Văn Hậu, con giống bột vốn giữ được tên gốc nhưng một sự nhầm lần năm 1990 đã khiến cái tên bị thay đổi hoàn toàn. Trong một ngày hội, cụ Đặng Văn Tố miệt mài nặn những con giống bột đầy màu sắc, có một nhà báo đột nhiên hỏi "đây có phải Tò he không?". Do quá đông nên cụ Tố ậm ừ cho xong và cái tên Tò he bắt đầu gắn với con giống bột từ đó.
"Năm 1990, sự sai lầm Tò he đã khiến nhiều cụ cao niên trong làng Xuân La, Phú Xuyên rất tức giận bởi những sản phẩm đầy tâm huyết, màu sắc và giá trị văn hoá lại bị nhầm thành một thứ đồ chơi ăn xổi và làm hàng loạt. Hiện tại,tôi vẫn đang trong quá trình phục dựng lại những con giống bột đồ chơi. Tuy biết rằng cái tên Tò he đang là sai và rất muốn tìm hướng để trả lại tên cũ cho con giống bột nhưng Tò he đã là tên được mọi người biết đến và rất khó để có thể tìm lại được tên cũ" - nghệ nhân Đặng Văn Hậu chia sẻ thêm.
Theo lời kể của Hậu, thậm chí đến con giống Phú Xuyên (con bánh chim cò) cũng không được người dân làng nặn từ năm 1989. Thay vào đó, từ những năm 90, người làng Xuân La lại hay nặn con giống bột trên que tre với hình tượng bộ đội, người lính, người hùng, siêu nhân... Đến vài năm gần đây, con giống Phú Xuyên mới được hồi sinh.
Từ năm 2017, dưới sự hướng dẫn của nhà nghiên cứu văn hoá Trịnh Bách và truyền kỹ thuật của nghệ nhân Phạm Thị Nguyệt Ánh, nghệ nhân Hậu cũng từng bước khôi phục lại những bộ con giống bột truyền thống của hai phong cách Đồng Xuân và phố Khách.
"Lúc mới bắt đầu khôi phục các con giống bột, gia đình tôi còn ngăn cản nhưng vì quá yêu những con giống sinh động này nên tôi vẫn cố làm. Không chỉ là những món đồ chơi, trong đó còn chứa đựng cả những giá trị văn hoá và những bài học, những câu chuyện ẩn sau từng con giống" - nghệ nhân Hậu chia sẻ.
Bộ Ngũ hổ nặn theo phong cách Đồng Xuân. Đây là những con giống bột được các bà, các cô khu vực Đồng Xuân, phố cổ lúc nhàn rỗi mà ngồi nặn ra. Chủ đề con giống Đồng Xuân là những hình tượng dân gian, gần gũi với đời sống con người cùng nét nặn đơn sơ, mộc mạc.
Bộ Tứ linh đại diện tiêu biểu cho phong cách con giống phố Khách, vốn là một cách nặn đất của những người Hoa sống tại Hà Nội xưa. Phong cách này cần một bộ dụng cụ chuyên biệt, đề cao sự tinh xảo, cầu kì và chủ đề thường là những hình tượng gắn với thần thoại
Ngoài nắm bắt toàn bộ kỹ thuật của ba phong cách con giống bột, nghệ nhân Đặng Văn Hậu đã sáng tạo, cải tiến và nâng tầm con giống bột hơn nữa. Từ kinh nghiệm cá nhân, anh kết hợp những kỹ thuật đặc trưng nhất của cả 3 phong cách để tạo ra những con giống bột mới. Trong ảnh là bộ "Nghê hý châu" với phần đuôi là kỹ thuật xoắn màu bột đặc trưng của phong cách Phú Xuyên, thân mình vảy tinh xảo của con giống phố Khách và miệng ngậm châu của con giống Đồng Xuân.
Bộ Ngũ hổ được nghệ nhân Hậu nặn trong năm Nhâm Dần cũng được sử dụng kết hợp kỹ thuật của 3 phong cách dựa trên hình tượng ngũ hổ của tranh dân gian Việt Nam.
Quầy hàng của nghệ nhân Hậu tại số 75 Hàng Mã luôn thu hút nhiều người yêu thích những giá trị truyền thống.
"Những năm gần đây, kể cả năm nay, những bộ con giống bột tôi làm ra không kịp để bán. Thậm chí, hiện nay chúng tôi còn đang nợ đơn hàng khoảng 200-300 mẫu nữa nhưng có lẽ sẽ chỉ đáp ứng được một nửa. Bởi lẽ, nặn con giống bột như thế này rất mất thời gian. Ví dụ như ông Tiến sỹ, ngồi nặn cả ngày chỉ được 4-5 mẫu" - nghệ nhân Hậu chia sẻ.
"Hiện nay, tôi cũng nhận đào tạo học viên hàng năm miễn phí. Tuy nhiên, các bạn ở lại với nghề rất ít bởi nặn một con que chỉ mất 3-5 phút dễ hơn là bỏ cả ngày chỉ để nặn được một con giống bột. Để phù hợp với điều kiện kinh tế và thị hiếu, tôi cũng có cải tiến về nguyên liệu để con giống bột đẹp hơn, tinh xảo hơn và bảo quản được lâu hơn" - nghệ nhân Đặng Văn Hậu nói thêm.
Bình luận của bạn đã được gửi và sẽ hiển thị sau khi được duyệt bởi ban biên tập.
Ban biên tập giữ quyền biên tập nội dung bình luận để phù hợp với qui định nội dung của Báo.
Mỗi mùa hè về, khi sắc hoa phượng vĩ nhuộm đỏ các góc phố, cũng là lúc hàng ngàn học sinh bước vào những bước ngoặt lớn của cuộc đời. Giữa cái nắng oi ả của những ngày cuối tháng Năm, bên cạnh sự lo lắng của các bậc phụ huynh và sự căng thẳng của các thí sinh, luôn có những bóng áo xanh lặng thầm giữ bình yên cho những giấc mơ bay xa. Chiều ngày 26/5, Công an phường Phú Lương đã chính thức triển khai kế hoạch bảo vệ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đây không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là một hành trình đong đầy trách nhiệm và tình người, nơi những chiến sĩ công an trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho nhân dân.
Không chỉ dừng ở việc duy trì nền nếp sinh hoạt định kỳ, yêu cầu đặt ra đối với tổ chức đảng ở cơ sở trong giai đoạn mới là phải nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ theo hướng thực chất, hiệu quả, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị và những vấn đề người dân quan tâm.
Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Thành ủy Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 32-QĐ/BCĐ57 ngày 26/5/2026 phê duyệt Đề án nâng cao năng lực số cho đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và công dân thành phố Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030. Đề án thể hiện quyết tâm của Thủ đô trong xây dựng xã hội số, hình thành đội ngũ công dân số thích ứng với yêu cầu phát triển mới.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không đơn thuần là một bản vẽ phân bổ không gian, chỉ tiêu, mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn mới của Thành phố. Hơn thế, Quy hoạch này thể hiện sâu sắc triết lý phát triển Thủ đô, trong đó con người, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” được đặt ở vị trí trung tâm, là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, là căn cốt hình thành bản lĩnh, trí tuệ và sức vươn của Hà Nội... trong kỷ nguyên mới.
Ngày 25/5, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng chủ trì hội nghị công bố các quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng và Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về công tác cán bộ.
UBND Thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định 2595/QĐ-UBND về việc ban hành Kế hoạch Cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026-2030. Trong đó, trọng tâm của kế hoạch được xác định là cải cách thể chế, thủ tục hành chính, hoàn thiện bộ máy, chế độ công vụ và đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan nhà nước.
Việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đang được Hà Nội thực hiện với tinh thần khẩn trương, bài bản và quyết liệt. Từ công tác quán triệt, tuyên truyền đến xây dựng chương trình hành động, xác lập các mục tiêu chiến lược và đầu tư nguồn lực, Thủ đô từng bước khẳng định quyết tâm đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực phát triển bền vững.
Từ ngày 22 đến 31/5/2026, tại Bảo tàng Nghệ thuật Quang San (189B/3 Nguyễn Văn Hưởng, phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh) diễn ra triển lãm “Vườn nhân” nhân kỷ niệm 115 năm Ngày sinh cố thi sĩ Lưu Trọng Lư (19/6/1911 - 19/6/2026). Triển lãm do Bảo tàng Nghệ thuật Quang San phối hợp cùng gia đình nhà thơ tổ chức.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không đơn thuần là một bản vẽ phân bổ không gian, chỉ tiêu, mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn mới của Thành phố. Hơn thế, Quy hoạch này thể hiện sâu sắc triết lý phát triển Thủ đô, trong đó con người, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” được đặt ở vị trí trung tâm, là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, là căn cốt hình thành bản lĩnh, trí tuệ và sức vươn của Hà Nội... trong kỷ nguyên mới.
Mỗi mùa hè về, khi sắc hoa phượng vĩ nhuộm đỏ các góc phố, cũng là lúc hàng ngàn học sinh bước vào những bước ngoặt lớn của cuộc đời. Giữa cái nắng oi ả của những ngày cuối tháng Năm, bên cạnh sự lo lắng của các bậc phụ huynh và sự căng thẳng của các thí sinh, luôn có những bóng áo xanh lặng thầm giữ bình yên cho những giấc mơ bay xa. Chiều ngày 26/5, Công an phường Phú Lương đã chính thức triển khai kế hoạch bảo vệ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đây không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là một hành trình đong đầy trách nhiệm và tình người, nơi những chiến sĩ công an trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho nhân dân.
Nhằm thiết thực hướng tới kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống Người cao tuổi Việt Nam (6/6/1941 - 6/6/2026), trong hai ngày 26 và 27/5/2026, UBND và Ban chỉ đạo công tác Dân số và Phát triển phường Hoàn Kiếm đã tổ chức chiến dịch khám bệnh, tầm soát bệnh lý và tư vấn sức khỏe hoàn toàn miễn phí dành riêng cho đối tượng người cao tuổi sinh sống trên địa bàn. Chương trình được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ và hỗ trợ chuyên môn sâu từ hai đơn vị y tế tuyến đầu của Thủ đô là Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn và Bệnh viện Tim Hà Nội, mang lại cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại cơ sở cho hàng trăm người cao tuổi.
Các nghệ sĩ nổi tiếng trong nước và quốc tế đến biểu diễn miễn phí trong chương trình Tuần lễ Âm nhạc quốc tế Huế 2026 tại Sân khấu bên bờ sông Hương với tấm lòng yêu Huế và hướng tới cộng đồng.
Sau khi đánh giá, Hội đồng thi tuyển đã chọn ra 4 phương án thiết kế kiến trúc cầu Cồn Hến - đường dẫn hai đầu cầu và các đơn vị dự thi vòng tiếp theo hoàn thiện hồ sơ trước ngày 31/5.
Với hệ thống 97 câu hỏi - đáp ngắn gọn, dễ hiểu, cuốn sách “Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị: Đột phá để phát triển kinh tế tư nhân - Hỏi và đáp” (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, 2026) đã góp phần làm rõ những nội dung cốt lõi, điểm mới và tư duy đột phá của Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
Chiều 25/5, trong khuôn khổ chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật Việt Nam – Hàn Quốc, workshop chuyên đề “Lớp ballet cùng với vũ công” diễn ra tại Học viện Múa Việt Nam, với sự tham gia hướng dẫn của nghệ sĩ ballet nổi tiếng Hàn Quốc Yoon Byeol.
Nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi 1/6, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám sẽ tổ chức chương trình trải nghiệm văn hóa “Một ngày rong chơi” trong hai ngày 30 và 31/5 tại Không gian văn hóa - giáo dục - nghệ thuật hồ Văn.
Văn phòng UBND Thành phố vừa ban hành Thông báo số 404/TB-VP ngày 19/5/2026 về kết luận của Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trương Việt Dũng tại cuộc họp nghe báo cáo về chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa.
Chiều 24/5, không gian Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục trở thành điểm hẹn của công chúng yêu nghệ thuật khi chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club thực hiện diễn ra trong sự đón nhận của đông đảo người dân và du khách. Không chỉ mang đến những tiết mục Jazz giàu cảm xúc, chương trình còn gợi mở một không gian văn hóa nơi âm nhạc trở thành cầu nối giữa ký ức Hà Nội và đời sống đương đại.
Ngày 23/5 (tức mồng 7 tháng Tư năm Bính Ngọ), tại khu Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng, Đảng ủy, UBND xã Phù Đổng đã long trọng tổ chức Lễ khai Hội Gióng - Đền Phù Đổng năm 2026; với chủ đề: “Hội Gióng Đền Phù Đổng; Tuần lễ Văn hoá - Du lịch và kết nối thương mại về miền Di sản năm 2026”.
ATEC 2026 diễn ra từ ngày 17 đến 22/5, quy tụ các học viện, đại học sân khấu hàng đầu khu vực châu Á. Tại đây, vở diễn Pygmalion của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội đã xuất sắc giành giải Vở diễn xuất sắc tại Liên hoan các trường đào tạo Sân khấu châu Á lần thứ VIII (ATEC 2026).
.jpg "Hà Nội khơi dậy sức mạnh văn hóa, kiến tạo động lực phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới")
.png "Làm rõ tư duy đột phá phát triển kinh tế tư nhân từ Nghị quyết số 68-NQ/TW")
