Hồi sinh đồ chơi trung thu thất truyền của trẻ em Hà Nội xưa
kinhtedothi|08/09/2022 08:07
Từ cái tâm của một nghệ nhân trẻ, Đặng Văn Hậu đã dùng hết tâm huyết để từng bước khôi phục lại con giống bột - món đồ chơi trung thu truyền thống của trẻ em Hà Nội vốn đã thất truyền trong thời gian dài.
Với trẻ em Hà Nội xưa, bên cạnh đèn ông sao, mũ lân, mâm cỗ, đèn cù... vẫn còn một món đồ chơi luôn in sâu trong tâm trí của những người đã từng có tuổi thơ trẻ nhỏ, đó là những bộ đồ chơi con giống làm từ bột gạo bày bên mâm ngũ quả ngày Tết Trung thu.
Quầy hàng của nghệ nhân trẻ Đặng Văn Hậu là gian hàng duy nhất trưng bày và bán những bộ con giống bột đồ chơi Trung thu xưa cũ giữ nguyên nét hồn của ngày Tết trẻ em.
Nghệ nhân Đặng Văn Hậu chia sẻ, con giống bột là đồ chơi không thể thiếu với trẻ em Hà Nội xưa. Con giống bột có 3 phong cách chính là con giống Phú Xuyên (con gọi là con bánh chim cò), con giống Đồng Xuân (con giống phố ta) và con giống phố Khách (phố Tàu).
Nghệ nhân Hậu cho biết thêm, hiện nay khái niệm Tò he mà mọi người biết nhiều là cách gọi sai của con giống bột. Thực tế, Tò he là một ngoại đồ chơi bằng đất nung, hình con chim, con gà, có thể thổi kêu được. Trong ảnh là con Tò te, cũng là một loại đồ chơi nặn từ một gạo và cắm thêm lưỡi gà có thể thổi kêu thành tiếng tò te.
Theo lời kể của Đặng Văn Hậu, con giống bột vốn giữ được tên gốc nhưng một sự nhầm lần năm 1990 đã khiến cái tên bị thay đổi hoàn toàn. Trong một ngày hội, cụ Đặng Văn Tố miệt mài nặn những con giống bột đầy màu sắc, có một nhà báo đột nhiên hỏi "đây có phải Tò he không?". Do quá đông nên cụ Tố ậm ừ cho xong và cái tên Tò he bắt đầu gắn với con giống bột từ đó.
"Năm 1990, sự sai lầm Tò he đã khiến nhiều cụ cao niên trong làng Xuân La, Phú Xuyên rất tức giận bởi những sản phẩm đầy tâm huyết, màu sắc và giá trị văn hoá lại bị nhầm thành một thứ đồ chơi ăn xổi và làm hàng loạt. Hiện tại,tôi vẫn đang trong quá trình phục dựng lại những con giống bột đồ chơi. Tuy biết rằng cái tên Tò he đang là sai và rất muốn tìm hướng để trả lại tên cũ cho con giống bột nhưng Tò he đã là tên được mọi người biết đến và rất khó để có thể tìm lại được tên cũ" - nghệ nhân Đặng Văn Hậu chia sẻ thêm.
Theo lời kể của Hậu, thậm chí đến con giống Phú Xuyên (con bánh chim cò) cũng không được người dân làng nặn từ năm 1989. Thay vào đó, từ những năm 90, người làng Xuân La lại hay nặn con giống bột trên que tre với hình tượng bộ đội, người lính, người hùng, siêu nhân... Đến vài năm gần đây, con giống Phú Xuyên mới được hồi sinh.
Từ năm 2017, dưới sự hướng dẫn của nhà nghiên cứu văn hoá Trịnh Bách và truyền kỹ thuật của nghệ nhân Phạm Thị Nguyệt Ánh, nghệ nhân Hậu cũng từng bước khôi phục lại những bộ con giống bột truyền thống của hai phong cách Đồng Xuân và phố Khách.
"Lúc mới bắt đầu khôi phục các con giống bột, gia đình tôi còn ngăn cản nhưng vì quá yêu những con giống sinh động này nên tôi vẫn cố làm. Không chỉ là những món đồ chơi, trong đó còn chứa đựng cả những giá trị văn hoá và những bài học, những câu chuyện ẩn sau từng con giống" - nghệ nhân Hậu chia sẻ.
Bộ Ngũ hổ nặn theo phong cách Đồng Xuân. Đây là những con giống bột được các bà, các cô khu vực Đồng Xuân, phố cổ lúc nhàn rỗi mà ngồi nặn ra. Chủ đề con giống Đồng Xuân là những hình tượng dân gian, gần gũi với đời sống con người cùng nét nặn đơn sơ, mộc mạc.
Bộ Tứ linh đại diện tiêu biểu cho phong cách con giống phố Khách, vốn là một cách nặn đất của những người Hoa sống tại Hà Nội xưa. Phong cách này cần một bộ dụng cụ chuyên biệt, đề cao sự tinh xảo, cầu kì và chủ đề thường là những hình tượng gắn với thần thoại
Ngoài nắm bắt toàn bộ kỹ thuật của ba phong cách con giống bột, nghệ nhân Đặng Văn Hậu đã sáng tạo, cải tiến và nâng tầm con giống bột hơn nữa. Từ kinh nghiệm cá nhân, anh kết hợp những kỹ thuật đặc trưng nhất của cả 3 phong cách để tạo ra những con giống bột mới. Trong ảnh là bộ "Nghê hý châu" với phần đuôi là kỹ thuật xoắn màu bột đặc trưng của phong cách Phú Xuyên, thân mình vảy tinh xảo của con giống phố Khách và miệng ngậm châu của con giống Đồng Xuân.
Bộ Ngũ hổ được nghệ nhân Hậu nặn trong năm Nhâm Dần cũng được sử dụng kết hợp kỹ thuật của 3 phong cách dựa trên hình tượng ngũ hổ của tranh dân gian Việt Nam.
Quầy hàng của nghệ nhân Hậu tại số 75 Hàng Mã luôn thu hút nhiều người yêu thích những giá trị truyền thống.
"Những năm gần đây, kể cả năm nay, những bộ con giống bột tôi làm ra không kịp để bán. Thậm chí, hiện nay chúng tôi còn đang nợ đơn hàng khoảng 200-300 mẫu nữa nhưng có lẽ sẽ chỉ đáp ứng được một nửa. Bởi lẽ, nặn con giống bột như thế này rất mất thời gian. Ví dụ như ông Tiến sỹ, ngồi nặn cả ngày chỉ được 4-5 mẫu" - nghệ nhân Hậu chia sẻ.
"Hiện nay, tôi cũng nhận đào tạo học viên hàng năm miễn phí. Tuy nhiên, các bạn ở lại với nghề rất ít bởi nặn một con que chỉ mất 3-5 phút dễ hơn là bỏ cả ngày chỉ để nặn được một con giống bột. Để phù hợp với điều kiện kinh tế và thị hiếu, tôi cũng có cải tiến về nguyên liệu để con giống bột đẹp hơn, tinh xảo hơn và bảo quản được lâu hơn" - nghệ nhân Đặng Văn Hậu nói thêm.
Bình luận của bạn đã được gửi và sẽ hiển thị sau khi được duyệt bởi ban biên tập.
Ban biên tập giữ quyền biên tập nội dung bình luận để phù hợp với qui định nội dung của Báo.
Sáng ngày 29/9/2026, tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, Thành phố Hà Nội tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự buổi lễ.
Tình trạng đổ rác bừa bãi, xả nước thải vượt chuẩn hay vận chuyển chất thải không che chắn vẫn tái diễn tại nhiều nơi trên địa bàn Hà Nội, bất chấp quá trình đô thị hóa và các nỗ lực chấn chỉnh trật tự đô thị nhiều năm qua.
Chiều 28/9, Ban Chấp hành Đảng bộ phường Hoàn Kiếm khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã tiến hành Hội nghị lần thứ 7. Hội nghị nhằm xem xét, thảo luận và cho ý kiến chỉ đạo đối với nhiều nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền, tạo đà cho bước phát triển bứt phá của địa bàn trung tâm Thủ đô trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”, Quốc hội thông qua Luật Thủ đô 2026 (có hiệu lực từ 1/7) thì việc HĐND Thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND quy định về loại quy hoạch; lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm; hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn; hoạt động kiến trúc trên địa bàn thành phố Hà Nội là rất cần thiết.
Thành phố Hà Nội sẽ tổ chức chuỗi hoạt động quy mô lớn nhân Ngày Chuyển đổi số năm 2026, với trọng tâm diễn ra từ ngày 1 đến 10/10/2026 và kéo dài suốt tháng 10. Sự kiện đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của Thủ đô khi chuyển mạnh từ việc nâng cao nhận thức sang thúc đẩy hành động thực tế, giúp người dân, doanh nghiệp và chính quyền tạo ra giá trị đo lường được trên môi trường số.
Năm 2026, thành phố Hà Nội triển khai xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về dân tộc nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Việc thu thập cần lấy cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư làm gốc với nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”... Công tác này được thực hiện theo lộ trình chặt chẽ trong Quý III và Quý IV năm 2026, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
...Đông về cởi áo cho cây/ cởi cho nhau những gió mây khật khờ... Ai cũng nghĩ, cây thường thay lá vào mùa thu hay mùa đông. Nhưng sấu thì lại khác. Sấu thay áo mới vào đầu hè cuối xuân.
Đặt dòng chảy sáng tạo đương đại vào giữa lòng di sản nghìn năm - Hoàng thành Thăng Long, nơi hội tụ văn hóa từ 50 quốc gia tại Lễ hội Văn hóa Thế giới lần thứ hai - năm 2026, Hà Nội phát đi thông điệp: Thủ đô của Việt Nam đang thực sự trở thành trung tâm kiến tạo, lan tỏa văn hóa toàn cầu, tiên phong hiện thực các mục tiêu, giải pháp về phát triển văn hóa Việt Nam theo Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra.
Trong bối cảnh Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”, Quốc hội thông qua Luật Thủ đô 2026 (có hiệu lực từ 1/7) thì việc HĐND Thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND quy định về loại quy hoạch; lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm; hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn; hoạt động kiến trúc trên địa bàn thành phố Hà Nội là rất cần thiết.
Ngày 30/9, Hội Người cao tuổi (NCT) phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Hội nghị Kỷ niệm Ngày Quốc tế Người cao tuổi (01/10/1991 – 01/10/2026) và Phát động Tháng hành động vì NCT Việt Nam năm 2026, tổng kết hoạt động 9 tháng đầu năm và triển khai phương hướng nhiệm vụ 3 tháng cuối năm 2026.
Liên hoan “Tiếng hát Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng” lần thứ I - năm 2026 với chủ đề “LTV - Điểm hẹn tài năng âm nhạc” được tổ chức nhằm tìm kiếm, bồi dưỡng các giọng ca trẻ, đồng thời tạo không khí thi đua sôi nổi mừng Đảng, mừng Xuân 2027 và các sự kiện lớn của tỉnh. Sự kiện không chỉ mở ra sân chơi âm nhạc chuyên nghiệp cho thí sinh mà còn tôn vinh danh hiệu Thành phố sáng tạo Âm nhạc của UNESCO, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và làm phong phú chuỗi hoạt động Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI.
Nghị quyết số 22/2026/NQ-HĐND quy định về điều kiện, thủ tục tặng, thu hồi danh hiệu “Công dân danh dự Thủ đô”, “Công dân Thủ đô ưu tú” nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô 2026 (điểm b khoản 1 Điều 15) đã được HĐND Thành phố Hà Nội ban hành. Nghị quyết này có ý nghĩa quan trọng, nhất là nâng cao chất lượng, giá trị và sức lan tỏa của các danh hiệu vinh dự của Thủ đô Hà Nội.
Lễ hội Văn hóa thế giới lần thứ hai với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai” diễn ra từ ngày 1- 4/10/2026 tại Hoàng thành Thăng Long - Thủ đô Hà Nội. Chương trình được tổ chức nhân kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO, quy tụ sự tham gia của 50 quốc gia và tổ chức quốc tế.
Khai thác lợi thế cảnh quan sông nước, không gian đô thị cổ, các giá trị văn hóa, di sản và hoạt động thương mại truyền thống để phát triển dịch vụ, du lịch trục sông Đông Ba – Bạch Đằng – Huỳnh Thúc Kháng (TP Huế).
Điện Kính Thiên là cung điện quan trọng nhất nằm giữa trung tâm Cấm thành Thăng Long, nơi ngự trị của các Hoàng đế và là biểu tượng cho quyền lực tối cao của nước Đại Việt thời kỳ nhà Lê từ thế kỷ XV đến XVIII. Đây là nơi diễn ra các nghi thức quan trọng nhất của quốc gia như: lễ Đăng cơ (Hoàng đế lên ngôi), lễ Đại triều và lễ đón tiếp sứ thần các nước... Việc nghiên cứu phục dựng Chính điện Kính Thiên, góp phần phát huy giá trị di sản. Đây là một dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá
Chào mừng Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026), Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Dân Hòa (TP Hà Nội) phối hợp với Trung tâm Văn hóa và Thư viện Thành phố Hà Nội tổ chức chiếu phim “Mưa đỏ” (Điện ảnh Quân đội Nhân dân sản xuất, NSƯT Đặng Thái Huyền đạo diễn) phục vụ miễn phí Nhân dân trên địa bàn.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức giao Công ty Bình Hạnh Đan và TV360 gửi bộ phim điện ảnh "Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh" tham dự Vòng sơ tuyển Giải OSCARS lần thứ 99 trước ngày 01/10/2026. Tác phẩm lấy bối cảnh thời Đại Cồ Việt thế kỷ X, kể về hành trình bảo vệ và an táng linh cữu Vua Đinh Tiên Hoàng của bảy vị Hộ Linh Tráng Sĩ...
Tối 27/9, tại sân khấu Nhà Bát Giác trên phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn của người dân và du khách với chương trình “Không gian âm nhạc cộng đồng – Điểm hẹn cuối tuần”. Những giai điệu quốc tế, ca khúc về tình yêu và Hà Nội nối tiếp nhau, mang đến một đêm diễn gần gũi giữa không gian công cộng của Thủ đô.
Liên hoan tiếng hát dân ca dành cho người cao tuổi khu vực III các tỉnh, thành đồng bằng sông Hồng năm 2026 vừa khép lại sau hai ngày tổ chức sôi động, 24 và 25-9, với lễ bế mạc diễn ra tối 25-9 tại tỉnh Ninh Bình.
Sáng 27/9, tại khu vực đền Bà Kiệu và không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận đã diễn ra chung kết Giải chạy Báo Hànộimới mở rộng lần thứ 51 - Vì hòa bình năm 2026.
Trên fanpage chính thức của phường Cầu Giấy (Hà Nội) vừa livestream 2 sự kiện: “Cầu Giấy kết nối – Hoa Linh đồng hành” và dự án “Chạm tay vào di sản” diễn ra ngày 26/9 đã tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.
![[Podcast] Tản văn: Mùa sấu](https://nhn.1cdn.vn/thumbs/540x360/2026/09/30/podcast-tan-van.png "[Podcast] Tản văn: Mùa sấu")
.jpg "Nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng các danh hiệu của Hà Nội trong giai đoạn mới")
![[Infographic] Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai: “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”](https://nhn.1cdn.vn/thumbs/540x360/2026/09/30/thumbnail-info-1-.png "[Infographic] Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai: “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”")
.jpg "\"Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh\" đại diện Việt Nam tranh giải tại OSCARS lần thứ 99")
.jpg "“Chạm tay vào di sản”: Đưa những câu chuyện của người Hà Nội đến với giới trẻ")