Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai

Văn Hậu| 18/08/2017 17:02

Phú Mỹ (xã Mỹ Đình) xưa có tên làng Quả Hối thuộc tổng Phương Canh (Từ Liêm). Đầu thế kỷ XV, Lê Nhị khởi nghĩa từ Thanh Oai tạt qua đây để chống quân xâm lược Minh. Nhân dân dâng gạo, lớn, rượu để nuôi quân nên được tướng quân đổi Quả Hối thành Phú Mỹ trang. Năm 1956, Phú Mỹ thuộc xã Hòa Bình, năm 1965 thuộc xã Mỹ Đình.

Cụm di tích Phú Mỹ có “cổ miếu linh từ”, bên cạnh chùa Đại An, tương truyền miếu có từ thời Lý. Chính nhà vua qua đây đã hạ chiếu phong thần, ban tiền, đặt địa điểm và cắm hương. Miếu vốn thờ 3 vị thần, sau này bài vị rước về đình, thời làm Thành hoàng. Miếu xưa rộng rãi, đằng trước có tiền tế nhưng nay đã bị phá, chỉ còn cung thờ phía sau được sửa lại năm 1989.

Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
Người dân làng Phú Mỹ rước kiệu sang làng Kiều Mai trong hội kết chạ hai làng.
Di tích chính là đình Phú Mỹ, một kiến trúc khang trang có đủ hợp thể tiền tế - đại đình – hậu cung, đình được làm vào ngày tốt mùa hạ năm Ất Sửu, đời vua Khải Định (1925). Song thực ra đấy là lần làm lại, từ nhiều thế kỷ trước ở đây đã có đình, bằng chứng còn cả loạt sắc phong và nhiều hình chạm trang trí. Hiện đình còn giữ được 12 đạo sắc, sớm nhất là 2 đạo sắc năm Cảnh Hưng nguyên niên (1740); còn lại là thời Nguyễn các đời Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định.

Từ làng Phú Mỹ ta rẽ đường Xuân Thủy qua Cầu Diễn là tới Kiều Mai (xã Phú Diễn), một làng nằm ven sông Nhuệ xưa tên là Mai Trang trại, làng cũ ở giáp Cầu Diễn. Làng gần khu rừng Mai nên gọi là Kiều Mai. Trước năm 1945, Kiều Mai cùng với 6 làng khác (Phương Canh) thuộc tổng Cổ Nhuế phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, sau đó lại thuộc xã Từ Liêm; 1978 thuộc xã Phú Minh và năm 1982 đến nay thuộc xã Phú Diễn.

Đình Kiều Mai thờ dọc như đình Yên Phụ (quận Ba Đình) rất hiếm thấy ở Hà Nội. Tòa đại đình trên cao 2m. Từ sân đi lên ta gặp những tảng đá liền khối tam cấp, 2 đầu chạm hổ phù miệng ngậm, mắt lồi, đỉnh đầu chạm 4 đường vân xoáy, 7 túm tóc, đuôi xoắn tít. Bậc đá cổ có niên đại thế kỷ XVIII. Bên trong đình năm gian 2 chái, cột gỗ đặt trên những tảng đá xanh mịn. Trang trí đầu hồi là hình mặt nguyệt hổ phù, nghê múa và rồng ổ. Bức cốn có tứ linh, rồng cuốn thủy, long mã chở tiên. Cung có khám thờ, bài vị Thành hoàng và 10 đạo sắc phong từ Quang Trung 1972 đến Cảnh Thịnh 1802. Sắc phong tặng cho vị thần: “Hộ quốc tý dân anh minh hiên tước thượng đẳng phúc thần”. Truyền rằng, đời vua Hùng thứ 18 ở Kinh Môn, Hải Dương có Đào Bột, một con người chí khí. Ông về Kinh đô thi tuyển sau được cất nhắc làm huyện phó Hoan Châu rồi bộ trưởng bộ Hải Dương. Ông lấy bà Nguyễn Thị Hương sinh năm người con đặt tên là Đào Cư, Đào Hồng, Đào Trường, Đào Khanh, Đào Lân. Lúc họ 16 - 20 tuổi, bố mẹ qua đời. Đất nước có giặc, năm anh em theo Hùng Duệ vương xung binh. Riêng Đào Trường được làm Thổ Lệnh cai quản trấn Sơn Nam. Vài năm sau ba người mất chỉ còn Đào Trường, Đào Khanh. Hai võ tướng lập nhiều chiến công bảo vệ nước Văn Lang. Sau khi dẹp loạn ở Hồng Chân, Đào Trường trở về quê hương trao binh quyền cho em rồi hóa ở Tôn Thất trang.

Hội làng Phú Mỹ, Kiều Mai:
Tháng Giêng em đến, tháng Hai chị về.
(Ca dao)

Chùa Lưu Bái (Kiều Mai) có bản giao ước Duy Tân thứ 5 (1911) quy định ngày 7 tháng Giêng làng Kiều Mai rước xuống Phú Mỹ; còn 20 tháng Hai làng Phú Mỹ rước xuống Kiều Mai. Thần tích kể ông Nguyễn Viên, Châu Ái (Thanh Hóa) đi ra Cổ Châu, Quốc Oai, Hà Đông làm chức quan nhỏ thời Hán. Ông liên kết các lực lượng tù trưởng chống lại Tô Định. Khi qua đời, ông để lại vợ và hai con là Ả Lã nàng Đê và Quốc Công. Bà mẹ tần tảo nuôi hai con khôn lớn, Ả Lã đẹp người đẹp nết, võ nghệ cao cường. Khi Hai Bà Trưng truyền hịch khởi nghĩa, hai chị em chiêu mộ dân binh dọc sông Nhuệ kéo về cửa sông Hát. Ả Lã được phong làm Phương Anh phu nhân còn em trai được phong làm Quốc Công. Hai người có công trong việc giải phóng đất nước Văn Lang. Hai Bà Trưng ban thưởng bổng lộc cho về lập ấp ở Yên Lộ. Khi Mã Viện kéo quân sang, Hai Bà Trưng thất trận, Ả Lã và Quốc Công cũng hy sinh. Ven bờ sông Đáy, sông Nhuệ có gần 10 làng lập miếu thờ hai chị em. Lễ hội Phú Mỹ, Kiều Mai có những trò chơi dân gian, cờ bỏi, bắt vịt. 

Tuy nhiên hội kết chạ vùng này cũng có những phong tục khá độc đáo. Thôn Phú Mỹ có nhà thờ “Ca Công Sứ” với sắc phong của nhà vua: “Nam quốc danh ca Đào Thị Mẫu – Đông phương hài hước Tế Tinh quân”. Từ thế kỷ XVI, những cô gái đẹp hát giỏi ca trù của họ Vũ được nhà vua tuyển vào cung ca hát. Có cô đã trở thành hoàng hậu, khi về già được hưởng lộc, được lập đền thờ. Văn bia ở đình Phú Mỹ quy định: hội có mười ván xôi, mười con gà thì những người này nhận một ván xôi, một con gà. Hội có một bò thì được một cổ bò, hội có một lợn thì được cổ lợn (nọng). Họ Vũ thường chọn cô bé 10 tuổi có sắc, có thanh giọng tròn vành, rõ tiếng để học nghệ nhân già. Thường là năm năm hát ở hội làng sau đó thi tuyển để đi hát ở các hội khác trong vùng Từ Liêm. Dự một buổi hát ca trù trước cửa đình Phú Mỹ, ta thấy xúc động bởi hồi trống, hồi chiêng, tiếng đàn đáy, tiếng phách. Mở đầu một tốp ca sau người quản giáp cầm trống chầu giơ ngang mặt gõ, gằn giọng hát giáo trống:

Gió thuận mưa hòa
Biển lặng sông trong
Đã dẹp xong
Lũ kiến đàn ong
Nay vỗ cử tôi xin giáo trống!

Quản giáp hát bài “Giáo hương”, còn các cô đào ca múa dâng hoa lên Thành hoàng. Tinh thần dân tộc, ý chí chống xâm lăng dồn dập thôi thúc trong nhịp trống, nhịp sênh, nhịp phách làm không khí làng thêm náo nức.

Kiều Mai có tục thi xôi cây của giáp Đông giáp Đoài. Năm 1932 là hội cuối cùng. Vào tháng Chín, làng cử sáu gia đình sinh con trai nhận khu ruộng Dân (ruộng xôi mới để cấy nếp vàng). Từng gia đình thổi xôi trắng dâng lễ vào đình dự thi. Từng gia đình đội mâm xôi ra đình. Ván ép xôi thành cây. Mâm có 4 vì chân đỡ ở dưới xôi cây cao dần lên, gia đình nào cao trước thì được điểm. Làng cho phần thưởng một bánh phá hoặc một vuông vải điều làm khước. Giải tuy nhỏ nhưng giáo nào thắng cuộc cũng trống chiêng dồn dập. Hội xong các cụ già thụ lộc trong đình với xôi trăng thịt thủ và đĩa muối. Còn chia toàn bộ cho dân làng từ trẻ ẵm ngửa trở lên mỗi xuất một nắm xôi, một miếng thịt lợn bộc trong lá chuối.

Hội kết chạ Phú Mỹ - Kiều Mai là nét đẹp văn hóa Thăng Long bên bờ sông Nhuệ. Các làng chung cánh đồng qua hội càng thêm thương yêu đùm bọc nuôi dưỡng tâm thức về tình nghĩa anh em thiêng liêng cao quý.
(0) Bình luận
  • Lãnh đạo Thành phố Hà Nội thăm, tặng quà cán bộ lão thành
    Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, sáng 3/2, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đã đến thăm, tặng quà các cán bộ lão thành cách mạng ở phường Hoàn Kiếm và Ban Đại diện chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày thành phố Hà Nội.
  • Phường Ô Chợ Dừa mở không gian “Xuân an khang” cùng chợ hoa Xuân đón Tết Bính Ngọ 2026
    Thông tin UBND phường Ô Chợ Dừa (TP. Hà Nội) vừa cho biết, địa phương sẽ tổ chức không gian quảng bá “Xuân an khang” kết hợp chợ hoa xuân Tết Bính Ngọ 2026 tại sân vận động Hoàng Cầu (phường Ô Chợ Dừa), để phục vụ nhu cầu mua sắm, vui xuân, đón Tết của nhân dân và du khách.
  • Phường Tùng Thiện rộn ràng chương trình “Tết Việt” chào Xuân Bính Ngọ 2026
    Ngày 31/1/2025, tại Khu di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia Đình Thanh Vị, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) tổ chức Chương trình “Tết Việt” phường Tùng Thiện – Chào Xuân Bính Ngọ 2026.
  • Nhà giáo Bùi Thị Thu Hằng – “đóa sen rực rỡ” trên dòng sông tri thức
    Gắn bó với ngôi trường Tiểu học Gia Thụy hơn 8 năm học, tôi đã được gặp gỡ, được giúp đỡ bởi rất nhiều các anh chị em đồng nghiệp. Mỗi người đều để lại cho tôi những ấn tượng và tình cảm riêng. Nhưng có một người rất đặc biệt, người đã dành cho tôi thật nhiều sự động viên, quan tâm, và mang đến cho tôi nhiều động lực để cố gắng phấn đấu trên hành trình chinh phục tri thức. Đó là bông hoa đẹp nhất của trường Tiểu học Gia Thụy - Nhà giáo Bùi Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng nhà trường. Người mà theo tôi hội tụ đủ vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam - vừa mang phong cách hiện đại, vừa đậm nét truyền thống.
  • Phường Phú Lương tổ chức lễ trao tặng huy hiệu Đảng cho 12 đảng viên đợt 03/2/2026
    Sáng 26/01, Đảng bộ phường Phú Lương (Hà Nội) tổ chức Lễ trao tặng Huy hiệu Đảng đợt 03/2/2026 cho 12 đảng viên trên địa bàn phường.
  • “Happy Tết 2026”: Khám phá Tết Việt và Hà Nội qua công nghệ AI cùng văn hóa truyền thống
    Chiều 21/1, Sở Du lịch Hà Nội và Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị thông tin về chương trình “Happy Tết 2026” với chủ đề “Tết là hạnh phúc”. Sự kiện này sẽ diễn ra tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long (số 19C đường Hoàng Diệu, phường Ba Đình) từ ngày 6 – 10/2 (tức ngày 19 đến ngày 23 tháng Chạp).
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Mốc son chói lọi trên chặng đường 96 năm vinh quang của Đảng Cộng sản Việt Nam (Bài cuối)
    Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xây dựng nên nhiều truyền thống quý báu, thể hiện bản chất tốt đẹp. Đồng thời, Đảng ta không ngừng tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
  • Mốc son chói lọi trên chặng đường 96 năm vinh quang của Đảng Cộng sản Việt Nam (Bài 2)
    Sau khi ra đời, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển vững mạnh, đời sống Nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.
  • Mốc son chói lọi trên chặng đường 96 năm vinh quang của Đảng Cộng sản Việt Nam (Bài 1)
    96 năm qua là chặng đường lịch sử vẻ vang, đầy gian nan, thử thách nhưng hết sức hào hùng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Kể từ khi ra đời (3/2/1930), Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, rèn luyện và lãnh đạo, đã luôn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; lãnh đạo nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
  • Lãnh đạo Thành phố Hà Nội thăm, tặng quà cán bộ lão thành
    Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, sáng 3/2, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đã đến thăm, tặng quà các cán bộ lão thành cách mạng ở phường Hoàn Kiếm và Ban Đại diện chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày thành phố Hà Nội.
  • Hà Nội tăng cường giám sát phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah
    Thành phố yêu cầu tăng cường các hoạt động giám sát người nhập cảnh tại cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, đặc biệt là người đến/đi/về từ vùng có dịch tại các cơ sở y tế và tại cộng đồng nhằm phát hiện sớm các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh để quản lý, thu dung, điều trị kịp thời.
Đừng bỏ lỡ
  • Phường Ô Chợ Dừa mở không gian “Xuân an khang” cùng chợ hoa Xuân đón Tết Bính Ngọ 2026
    Thông tin UBND phường Ô Chợ Dừa (TP. Hà Nội) vừa cho biết, địa phương sẽ tổ chức không gian quảng bá “Xuân an khang” kết hợp chợ hoa xuân Tết Bính Ngọ 2026 tại sân vận động Hoàng Cầu (phường Ô Chợ Dừa), để phục vụ nhu cầu mua sắm, vui xuân, đón Tết của nhân dân và du khách.
  • Trưng bày chuyên đề "Long Mã khai văn" chào xuân Bính Ngọ 2026
    Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 - 03/02/2026) và mừng thành công của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, mừng năm mới Bính Ngọ 2026, sáng ngày 03/02, Bảo tàng Hà Nội tổ chức khai mạc chuyên đề "Long Mã khai văn" và nội dung trưng bày thường xuyên.
  • "Xuân quê hương" tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
    Từ ngày 1 đến 28/2/2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 2 với chủ đề "Xuân quê hương", giới thiệu các hoạt động mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ (2026).
  • Lễ mở cửa Ô - Khởi đầu mùa Xuân Thăng Long - Hà Nội
    Theo thông tin từ Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội, sáng 8/2 (tức 21 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội, diễn ra hoạt động dâng lễ trong khuôn khổ chương trình “Tết Việt - Tết Phố” Xuân Bính Ngọ 2026.
  • Chuỗi sự kiện, lễ hội đẩy mạnh các trải nghiệm “Tết của người Hà Nội”
    Nhằm thu hút và đón khách du lịch đến Thủ đô Hà Nội dịp Tết Nguyên đán, Sở Du lịch Hà Nội đẩy mạnh quảng bá, kích cầu du lịch thông qua chuỗi các hoạt động, sự kiện, lễ hội, không gian văn hoá, nghệ thuật Tết mang bản sắc Hà Nội. Các trải nghiệm “Tết của người Hà Nội” gắn với gia đình, làng nghề, sản phẩm đặc trưng của Thủ đô; các chương trình du lịch di sản, ẩm thực, cộng đồng…
  • Hà Nội lọt top 2 điểm đến được yêu thích nhất châu Á 2026
    Trong bảng xếp hạng năm nay, Hà Nội chỉ đứng sau Bali (Indonesia) – điểm đến dẫn đầu châu Á, Bangkok (Thái Lan) xếp ở vị trí thứ ba. Các điểm đến nổi tiếng khác như Siem Reap (Campuchia) và Tokyo (Nhật Bản) cũng góp mặt trong top 5.
  • Tiếp nối dòng chảy jazz trong không gian cộng đồng chiều ngày 1/2
    Từ 15h30 đến 17h ngày 01/02, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tiếp tục diễn ra với một buổi biểu diễn jazz được xây dựng theo hướng mở, kết nối những giai điệu quen thuộc của thế giới với các sáng tác Việt Nam giàu cảm xúc.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Dưới bóng cây mận già
    Năm ấy, một ngày đầu mùa hè, con ngựa bạch xuất hiện ở cổng nhà tôi với hai cái sọt to tướng đầy măng rừng trên lưng. Chở nặng, và bị cột vào gốc cây, con ngựa đứng im, đầu hơi cúi xuống trầm tư. Cái đuôi dài xác xơ thi thoảng vẩy lên đuổi một con ruồi vô ý.
  • Phát động Cuộc thi ảnh mùa Xuân Bính Ngọ 2026
    Cuộc thi ảnh Mùa xuân Bính Ngọ 2026 của Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh khuyến khích các tác phẩm giàu tính khoảnh khắc, nhân văn, có góc nhìn mới.
  • UNESCO gửi thông điệp chúc mừng Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam
    UNESCO cho rằng, đây là một văn kiện đặc biệt quan trọng, thể hiện sự chuyển đổi tư duy phát triển, theo đó văn hóa không chỉ là một lĩnh vực bổ trợ, mà là một trong bốn trụ cột đồng đẳng của phát triển bền vững, bên cạnh kinh tế, xã hội và môi trường.
Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO