Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai

Văn Hậu| 18/08/2017 17:02

Phú Mỹ (xã Mỹ Đình) xưa có tên làng Quả Hối thuộc tổng Phương Canh (Từ Liêm). Đầu thế kỷ XV, Lê Nhị khởi nghĩa từ Thanh Oai tạt qua đây để chống quân xâm lược Minh. Nhân dân dâng gạo, lớn, rượu để nuôi quân nên được tướng quân đổi Quả Hối thành Phú Mỹ trang. Năm 1956, Phú Mỹ thuộc xã Hòa Bình, năm 1965 thuộc xã Mỹ Đình.

Cụm di tích Phú Mỹ có “cổ miếu linh từ”, bên cạnh chùa Đại An, tương truyền miếu có từ thời Lý. Chính nhà vua qua đây đã hạ chiếu phong thần, ban tiền, đặt địa điểm và cắm hương. Miếu vốn thờ 3 vị thần, sau này bài vị rước về đình, thời làm Thành hoàng. Miếu xưa rộng rãi, đằng trước có tiền tế nhưng nay đã bị phá, chỉ còn cung thờ phía sau được sửa lại năm 1989.

Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
Người dân làng Phú Mỹ rước kiệu sang làng Kiều Mai trong hội kết chạ hai làng.
Di tích chính là đình Phú Mỹ, một kiến trúc khang trang có đủ hợp thể tiền tế - đại đình – hậu cung, đình được làm vào ngày tốt mùa hạ năm Ất Sửu, đời vua Khải Định (1925). Song thực ra đấy là lần làm lại, từ nhiều thế kỷ trước ở đây đã có đình, bằng chứng còn cả loạt sắc phong và nhiều hình chạm trang trí. Hiện đình còn giữ được 12 đạo sắc, sớm nhất là 2 đạo sắc năm Cảnh Hưng nguyên niên (1740); còn lại là thời Nguyễn các đời Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định.

Từ làng Phú Mỹ ta rẽ đường Xuân Thủy qua Cầu Diễn là tới Kiều Mai (xã Phú Diễn), một làng nằm ven sông Nhuệ xưa tên là Mai Trang trại, làng cũ ở giáp Cầu Diễn. Làng gần khu rừng Mai nên gọi là Kiều Mai. Trước năm 1945, Kiều Mai cùng với 6 làng khác (Phương Canh) thuộc tổng Cổ Nhuế phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, sau đó lại thuộc xã Từ Liêm; 1978 thuộc xã Phú Minh và năm 1982 đến nay thuộc xã Phú Diễn.

Đình Kiều Mai thờ dọc như đình Yên Phụ (quận Ba Đình) rất hiếm thấy ở Hà Nội. Tòa đại đình trên cao 2m. Từ sân đi lên ta gặp những tảng đá liền khối tam cấp, 2 đầu chạm hổ phù miệng ngậm, mắt lồi, đỉnh đầu chạm 4 đường vân xoáy, 7 túm tóc, đuôi xoắn tít. Bậc đá cổ có niên đại thế kỷ XVIII. Bên trong đình năm gian 2 chái, cột gỗ đặt trên những tảng đá xanh mịn. Trang trí đầu hồi là hình mặt nguyệt hổ phù, nghê múa và rồng ổ. Bức cốn có tứ linh, rồng cuốn thủy, long mã chở tiên. Cung có khám thờ, bài vị Thành hoàng và 10 đạo sắc phong từ Quang Trung 1972 đến Cảnh Thịnh 1802. Sắc phong tặng cho vị thần: “Hộ quốc tý dân anh minh hiên tước thượng đẳng phúc thần”. Truyền rằng, đời vua Hùng thứ 18 ở Kinh Môn, Hải Dương có Đào Bột, một con người chí khí. Ông về Kinh đô thi tuyển sau được cất nhắc làm huyện phó Hoan Châu rồi bộ trưởng bộ Hải Dương. Ông lấy bà Nguyễn Thị Hương sinh năm người con đặt tên là Đào Cư, Đào Hồng, Đào Trường, Đào Khanh, Đào Lân. Lúc họ 16 - 20 tuổi, bố mẹ qua đời. Đất nước có giặc, năm anh em theo Hùng Duệ vương xung binh. Riêng Đào Trường được làm Thổ Lệnh cai quản trấn Sơn Nam. Vài năm sau ba người mất chỉ còn Đào Trường, Đào Khanh. Hai võ tướng lập nhiều chiến công bảo vệ nước Văn Lang. Sau khi dẹp loạn ở Hồng Chân, Đào Trường trở về quê hương trao binh quyền cho em rồi hóa ở Tôn Thất trang.

Hội làng Phú Mỹ, Kiều Mai:
Tháng Giêng em đến, tháng Hai chị về.
(Ca dao)

Chùa Lưu Bái (Kiều Mai) có bản giao ước Duy Tân thứ 5 (1911) quy định ngày 7 tháng Giêng làng Kiều Mai rước xuống Phú Mỹ; còn 20 tháng Hai làng Phú Mỹ rước xuống Kiều Mai. Thần tích kể ông Nguyễn Viên, Châu Ái (Thanh Hóa) đi ra Cổ Châu, Quốc Oai, Hà Đông làm chức quan nhỏ thời Hán. Ông liên kết các lực lượng tù trưởng chống lại Tô Định. Khi qua đời, ông để lại vợ và hai con là Ả Lã nàng Đê và Quốc Công. Bà mẹ tần tảo nuôi hai con khôn lớn, Ả Lã đẹp người đẹp nết, võ nghệ cao cường. Khi Hai Bà Trưng truyền hịch khởi nghĩa, hai chị em chiêu mộ dân binh dọc sông Nhuệ kéo về cửa sông Hát. Ả Lã được phong làm Phương Anh phu nhân còn em trai được phong làm Quốc Công. Hai người có công trong việc giải phóng đất nước Văn Lang. Hai Bà Trưng ban thưởng bổng lộc cho về lập ấp ở Yên Lộ. Khi Mã Viện kéo quân sang, Hai Bà Trưng thất trận, Ả Lã và Quốc Công cũng hy sinh. Ven bờ sông Đáy, sông Nhuệ có gần 10 làng lập miếu thờ hai chị em. Lễ hội Phú Mỹ, Kiều Mai có những trò chơi dân gian, cờ bỏi, bắt vịt. 

Tuy nhiên hội kết chạ vùng này cũng có những phong tục khá độc đáo. Thôn Phú Mỹ có nhà thờ “Ca Công Sứ” với sắc phong của nhà vua: “Nam quốc danh ca Đào Thị Mẫu – Đông phương hài hước Tế Tinh quân”. Từ thế kỷ XVI, những cô gái đẹp hát giỏi ca trù của họ Vũ được nhà vua tuyển vào cung ca hát. Có cô đã trở thành hoàng hậu, khi về già được hưởng lộc, được lập đền thờ. Văn bia ở đình Phú Mỹ quy định: hội có mười ván xôi, mười con gà thì những người này nhận một ván xôi, một con gà. Hội có một bò thì được một cổ bò, hội có một lợn thì được cổ lợn (nọng). Họ Vũ thường chọn cô bé 10 tuổi có sắc, có thanh giọng tròn vành, rõ tiếng để học nghệ nhân già. Thường là năm năm hát ở hội làng sau đó thi tuyển để đi hát ở các hội khác trong vùng Từ Liêm. Dự một buổi hát ca trù trước cửa đình Phú Mỹ, ta thấy xúc động bởi hồi trống, hồi chiêng, tiếng đàn đáy, tiếng phách. Mở đầu một tốp ca sau người quản giáp cầm trống chầu giơ ngang mặt gõ, gằn giọng hát giáo trống:

Gió thuận mưa hòa
Biển lặng sông trong
Đã dẹp xong
Lũ kiến đàn ong
Nay vỗ cử tôi xin giáo trống!

Quản giáp hát bài “Giáo hương”, còn các cô đào ca múa dâng hoa lên Thành hoàng. Tinh thần dân tộc, ý chí chống xâm lăng dồn dập thôi thúc trong nhịp trống, nhịp sênh, nhịp phách làm không khí làng thêm náo nức.

Kiều Mai có tục thi xôi cây của giáp Đông giáp Đoài. Năm 1932 là hội cuối cùng. Vào tháng Chín, làng cử sáu gia đình sinh con trai nhận khu ruộng Dân (ruộng xôi mới để cấy nếp vàng). Từng gia đình thổi xôi trắng dâng lễ vào đình dự thi. Từng gia đình đội mâm xôi ra đình. Ván ép xôi thành cây. Mâm có 4 vì chân đỡ ở dưới xôi cây cao dần lên, gia đình nào cao trước thì được điểm. Làng cho phần thưởng một bánh phá hoặc một vuông vải điều làm khước. Giải tuy nhỏ nhưng giáo nào thắng cuộc cũng trống chiêng dồn dập. Hội xong các cụ già thụ lộc trong đình với xôi trăng thịt thủ và đĩa muối. Còn chia toàn bộ cho dân làng từ trẻ ẵm ngửa trở lên mỗi xuất một nắm xôi, một miếng thịt lợn bộc trong lá chuối.

Hội kết chạ Phú Mỹ - Kiều Mai là nét đẹp văn hóa Thăng Long bên bờ sông Nhuệ. Các làng chung cánh đồng qua hội càng thêm thương yêu đùm bọc nuôi dưỡng tâm thức về tình nghĩa anh em thiêng liêng cao quý.
(0) Bình luận
  • Chân dung người Bí thư Chi bộ tận tâm vì sự phát triển chung tại phường Tây Hồ
    Trong tiến trình xây dựng và chỉnh đốn Đảng hiện nay, khi yêu cầu đặt ra ngày càng cao, vai trò của tổ chức Đảng ở cơ sở càng trở nên đặc biệt quan trọng. Chính từ những chi bộ khu dân cư, nơi gần dân nhất, sát dân nhất mà đường lối, chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành hành động cụ thể, lan tỏa thành sự đồng thuận xã hội. Ở đó, người Bí thư Chi bộ không chỉ là người tổ chức sinh hoạt Đảng, mà còn là hạt nhân chính trị, là điểm tựa niềm tin của đảng viên và Nhân dân. Tại phường Tây Hồ, TP Hà Nội, đồng chí Nguyễn Hùng Khánh – Bí thư Chi bộ 4 (Quảng An) là một điển hình tiêu biểu.
  • Hành trình lặng thầm của người lính hình sự và nghĩa tình bên mẹ Việt Nam Anh hùng
    Giữa nhịp sống hối hả của Thủ đô Hà Nội hôm nay, ở xã Sơn Đồng – vùng đất giàu truyền thống cách mạng có một mái nhà lặng lẽ mà ấm áp. Nơi ấy, Trung tá Nguyễn Đình Hưng, người từng nhiều năm đối mặt với tội phạm ma túy trên trận tuyến cam go nhất của lực lượng Công an, nay trở về đời thường với vai trò giản dị nhưng thiêng liêng: người con hiếu thảo chăm sóc mẹ già – Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Trình, năm nay đã 96 tuổi.
  • Phường Tùng Thiện “không để ai bị bỏ lại phía sau”
    Ngày 8/1/2026, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây I tổ chức Lễ bàn giao Nhà Đại đoàn kết cho gia đình ông Chu Văn Lanh, Tổ dân phố Thanh Vị, phường Tùng Thiện.
  • Xã Dương Hòa “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn” bảo đảm trật tự văn minh đô thị
    Đồng chí Lê Đức Phóng - Chủ tịch UBND xã Dương Hòa (TP. Hà Nội) khẳng định, công tác bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, yêu cầu các lực lượng trên địa bàn xã phân công triển khai thực hiện theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn”; triển khai đồng bộ, quyết liệt, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động kinh doanh hợp pháp của nhân dân.
  • Hà Nội trao tặng danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú năm 2025
    Sáng 31/12, UBND thành phố Hà Nội tổ chức lễ trao tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú Hà Nội năm 2025 trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ.
  • 64 cá nhân được tặng danh hiệu “Nghệ nhân Hà Nội”
    Cá nhân được phong tặng Nghệ nhân Hà Nội được UBND Thành phố tặng: Bằng vinh danh Nghệ nhân Hà Nội, Huy hiệu Nghệ nhân Hà Nội và tiền thưởng là 5.000.000 đồng (Năm triệu đồng chẵn).
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Đón xuân mới cùng “Hà Nội – Niềm tin và hy vọng” trong chương trình "Âm nhạc cuối tuần"
    Vào đúng 15h30 chiều Chủ nhật hàng tuần, không gian Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc của người dân Thủ đô khi chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra trong sự quan tâm của đông đảo khán giả.
  • Chiêm ngưỡng vẻ đẹp các tỉnh thành qua triển lãm “Chất Địa Phương”
    Trong khuôn khổ chương trình "Tụ hội Sáng tạo" - Hành trình đến Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, triển lãm “Chất Địa Phương” trưng bày 89 tác phẩm xuất sắc nhất của 98 nghệ sĩ trong cuộc thi vẽ minh họa cùng tên được phát động vào tháng 5/2025.
  • Khởi động Đề án khảo sát tiềm năng phát triển không gian sáng tạo và trung tâm công nghiệp văn hóa Hà Nội
    Ngày 10/1, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Tọa đàm “Giới thiệu Đề án Khảo sát các không gian tiềm năng trở thành Không gian Sáng tạo và Trung tâm Công nghiệp Văn hóa trong Thành phố” đã được tổ chức tại Nhà Bát Giác và không gian Vườn hoa Lý Thái Tổ (Hà Nội). Sự kiện là một trong những hoạt động trọng điểm, mở đầu cho tiến trình xây dựng hạ tầng sáng tạo đô thị của Thủ đô theo định hướng dài hạn.
  • “Chiến Nam: Ve sầu thoát xác” - Mở hướng tiếp cận mới cho dòng phim thực chiến Việt Nam
    Vào ngày 30/1/2026, bộ phim điện ảnh “Chiến Nam: Ve sầu thoát xác” chính thức khởi chiếu tại các cụm rạp trên toàn quốc. Được ấp ủ suốt một thập kỷ, bộ phim hành động - võ thuật - phá án này đã mở ra hướng tiếp cận mới cho dòng phim thực chiến Việt Nam khi lần đầu tiên đưa môn phái Votado lên màn ảnh rộng.
  • [Podcast] Âm nhạc cuối tuần - Số 1
    “Âm nhạc cuối tuần” là chương trình nghệ thuật đặc biệt do Sở Văn hóa – Thể thao Hà Nội tổ chức thường niên vào Chủ nhật hàng tuần tại Nhà Kèn Bát Giác. Podcast “Âm nhạc cuối tuần” của Tạp chí Người Hà Nội sẽ tuyển chọn, giới thiệu lại những giai điệu, những bản nhạc đặc sắc của chương trình trên nền tảng của Tạp chí điện tử.
  • 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Tôn vinh giá trị của Đạo học Việt Nam
    Tối 9/1, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình nghệ thuật “Đạo học” đã diễn ra, trở thành điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động chào mừng 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026) – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, đồng thời mở đầu cho một năm mới đầy ý nghĩa.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Tiếng “tút tút” cuối cùng (Kỳ 1)
    Xóm Tìm nằm nép mình bên dòng sông Trà Lý, nơi bầu trời dường như sà xuống thấp hơn, và mùi bùn non cứ thế quyện vào hơi thở, vào máu thịt của những người dân lam lũ. Ở cái xóm nhỏ ven đê này, mỗi buổi sáng, vào lúc sáu giờ, một chuỗi âm thanh quen thuộc “tút tút…” lại vang lên từ chiếc loa truyền thanh của xã đặt trên đỉnh cột làm từ một cây xoan già.
  • Điểm hẹn cuối tuần với jazz và những giai điệu quen thuộc giữa lòng Hà Nội
    Sau những buổi biểu diễn để lại nhiều dư âm, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tiếp tục trở lại vào chiều Chủ nhật tuần này tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, mang đến cho công chúng Thủ đô một cuộc hẹn âm nhạc giàu cảm xúc.
  • "Con đường gốm sứ" lặng lẽ hòa vào nhịp sống hiện đại của Thủ đô
    Dọc theo triền đê sông Hồng, giữa dòng xe cộ nối tiếp mỗi ngày, những mảng tranh gốm sứ nhiều màu sắc vẫn hiện hữu như một phần quen thuộc của cảnh quan đô thị Hà Nội. Không còn là điểm dừng chân thu hút sự chú ý như hơn một thập kỷ trước, bức tranh tường ngày nay tồn tại lặng lẽ giữa nhịp sống thường nhật, gợi nhắc một dấu mốc lịch sử Kỷ niệm nghìn năm Thăng Long- Hà Nội.
  • Chùm thơ của tác giả Nguyễn Ngọc Hưng
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Nguyễn Ngọc Hưng.
Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO