Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai

Văn Hậu| 18/08/2017 17:02

Phú Mỹ (xã Mỹ Đình) xưa có tên làng Quả Hối thuộc tổng Phương Canh (Từ Liêm). Đầu thế kỷ XV, Lê Nhị khởi nghĩa từ Thanh Oai tạt qua đây để chống quân xâm lược Minh. Nhân dân dâng gạo, lớn, rượu để nuôi quân nên được tướng quân đổi Quả Hối thành Phú Mỹ trang. Năm 1956, Phú Mỹ thuộc xã Hòa Bình, năm 1965 thuộc xã Mỹ Đình.

Cụm di tích Phú Mỹ có “cổ miếu linh từ”, bên cạnh chùa Đại An, tương truyền miếu có từ thời Lý. Chính nhà vua qua đây đã hạ chiếu phong thần, ban tiền, đặt địa điểm và cắm hương. Miếu vốn thờ 3 vị thần, sau này bài vị rước về đình, thời làm Thành hoàng. Miếu xưa rộng rãi, đằng trước có tiền tế nhưng nay đã bị phá, chỉ còn cung thờ phía sau được sửa lại năm 1989.

Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
Người dân làng Phú Mỹ rước kiệu sang làng Kiều Mai trong hội kết chạ hai làng.
Di tích chính là đình Phú Mỹ, một kiến trúc khang trang có đủ hợp thể tiền tế - đại đình – hậu cung, đình được làm vào ngày tốt mùa hạ năm Ất Sửu, đời vua Khải Định (1925). Song thực ra đấy là lần làm lại, từ nhiều thế kỷ trước ở đây đã có đình, bằng chứng còn cả loạt sắc phong và nhiều hình chạm trang trí. Hiện đình còn giữ được 12 đạo sắc, sớm nhất là 2 đạo sắc năm Cảnh Hưng nguyên niên (1740); còn lại là thời Nguyễn các đời Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định.

Từ làng Phú Mỹ ta rẽ đường Xuân Thủy qua Cầu Diễn là tới Kiều Mai (xã Phú Diễn), một làng nằm ven sông Nhuệ xưa tên là Mai Trang trại, làng cũ ở giáp Cầu Diễn. Làng gần khu rừng Mai nên gọi là Kiều Mai. Trước năm 1945, Kiều Mai cùng với 6 làng khác (Phương Canh) thuộc tổng Cổ Nhuế phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, sau đó lại thuộc xã Từ Liêm; 1978 thuộc xã Phú Minh và năm 1982 đến nay thuộc xã Phú Diễn.

Đình Kiều Mai thờ dọc như đình Yên Phụ (quận Ba Đình) rất hiếm thấy ở Hà Nội. Tòa đại đình trên cao 2m. Từ sân đi lên ta gặp những tảng đá liền khối tam cấp, 2 đầu chạm hổ phù miệng ngậm, mắt lồi, đỉnh đầu chạm 4 đường vân xoáy, 7 túm tóc, đuôi xoắn tít. Bậc đá cổ có niên đại thế kỷ XVIII. Bên trong đình năm gian 2 chái, cột gỗ đặt trên những tảng đá xanh mịn. Trang trí đầu hồi là hình mặt nguyệt hổ phù, nghê múa và rồng ổ. Bức cốn có tứ linh, rồng cuốn thủy, long mã chở tiên. Cung có khám thờ, bài vị Thành hoàng và 10 đạo sắc phong từ Quang Trung 1972 đến Cảnh Thịnh 1802. Sắc phong tặng cho vị thần: “Hộ quốc tý dân anh minh hiên tước thượng đẳng phúc thần”. Truyền rằng, đời vua Hùng thứ 18 ở Kinh Môn, Hải Dương có Đào Bột, một con người chí khí. Ông về Kinh đô thi tuyển sau được cất nhắc làm huyện phó Hoan Châu rồi bộ trưởng bộ Hải Dương. Ông lấy bà Nguyễn Thị Hương sinh năm người con đặt tên là Đào Cư, Đào Hồng, Đào Trường, Đào Khanh, Đào Lân. Lúc họ 16 - 20 tuổi, bố mẹ qua đời. Đất nước có giặc, năm anh em theo Hùng Duệ vương xung binh. Riêng Đào Trường được làm Thổ Lệnh cai quản trấn Sơn Nam. Vài năm sau ba người mất chỉ còn Đào Trường, Đào Khanh. Hai võ tướng lập nhiều chiến công bảo vệ nước Văn Lang. Sau khi dẹp loạn ở Hồng Chân, Đào Trường trở về quê hương trao binh quyền cho em rồi hóa ở Tôn Thất trang.

Hội làng Phú Mỹ, Kiều Mai:
Tháng Giêng em đến, tháng Hai chị về.
(Ca dao)

Chùa Lưu Bái (Kiều Mai) có bản giao ước Duy Tân thứ 5 (1911) quy định ngày 7 tháng Giêng làng Kiều Mai rước xuống Phú Mỹ; còn 20 tháng Hai làng Phú Mỹ rước xuống Kiều Mai. Thần tích kể ông Nguyễn Viên, Châu Ái (Thanh Hóa) đi ra Cổ Châu, Quốc Oai, Hà Đông làm chức quan nhỏ thời Hán. Ông liên kết các lực lượng tù trưởng chống lại Tô Định. Khi qua đời, ông để lại vợ và hai con là Ả Lã nàng Đê và Quốc Công. Bà mẹ tần tảo nuôi hai con khôn lớn, Ả Lã đẹp người đẹp nết, võ nghệ cao cường. Khi Hai Bà Trưng truyền hịch khởi nghĩa, hai chị em chiêu mộ dân binh dọc sông Nhuệ kéo về cửa sông Hát. Ả Lã được phong làm Phương Anh phu nhân còn em trai được phong làm Quốc Công. Hai người có công trong việc giải phóng đất nước Văn Lang. Hai Bà Trưng ban thưởng bổng lộc cho về lập ấp ở Yên Lộ. Khi Mã Viện kéo quân sang, Hai Bà Trưng thất trận, Ả Lã và Quốc Công cũng hy sinh. Ven bờ sông Đáy, sông Nhuệ có gần 10 làng lập miếu thờ hai chị em. Lễ hội Phú Mỹ, Kiều Mai có những trò chơi dân gian, cờ bỏi, bắt vịt. 

Tuy nhiên hội kết chạ vùng này cũng có những phong tục khá độc đáo. Thôn Phú Mỹ có nhà thờ “Ca Công Sứ” với sắc phong của nhà vua: “Nam quốc danh ca Đào Thị Mẫu – Đông phương hài hước Tế Tinh quân”. Từ thế kỷ XVI, những cô gái đẹp hát giỏi ca trù của họ Vũ được nhà vua tuyển vào cung ca hát. Có cô đã trở thành hoàng hậu, khi về già được hưởng lộc, được lập đền thờ. Văn bia ở đình Phú Mỹ quy định: hội có mười ván xôi, mười con gà thì những người này nhận một ván xôi, một con gà. Hội có một bò thì được một cổ bò, hội có một lợn thì được cổ lợn (nọng). Họ Vũ thường chọn cô bé 10 tuổi có sắc, có thanh giọng tròn vành, rõ tiếng để học nghệ nhân già. Thường là năm năm hát ở hội làng sau đó thi tuyển để đi hát ở các hội khác trong vùng Từ Liêm. Dự một buổi hát ca trù trước cửa đình Phú Mỹ, ta thấy xúc động bởi hồi trống, hồi chiêng, tiếng đàn đáy, tiếng phách. Mở đầu một tốp ca sau người quản giáp cầm trống chầu giơ ngang mặt gõ, gằn giọng hát giáo trống:

Gió thuận mưa hòa
Biển lặng sông trong
Đã dẹp xong
Lũ kiến đàn ong
Nay vỗ cử tôi xin giáo trống!

Quản giáp hát bài “Giáo hương”, còn các cô đào ca múa dâng hoa lên Thành hoàng. Tinh thần dân tộc, ý chí chống xâm lăng dồn dập thôi thúc trong nhịp trống, nhịp sênh, nhịp phách làm không khí làng thêm náo nức.

Kiều Mai có tục thi xôi cây của giáp Đông giáp Đoài. Năm 1932 là hội cuối cùng. Vào tháng Chín, làng cử sáu gia đình sinh con trai nhận khu ruộng Dân (ruộng xôi mới để cấy nếp vàng). Từng gia đình thổi xôi trắng dâng lễ vào đình dự thi. Từng gia đình đội mâm xôi ra đình. Ván ép xôi thành cây. Mâm có 4 vì chân đỡ ở dưới xôi cây cao dần lên, gia đình nào cao trước thì được điểm. Làng cho phần thưởng một bánh phá hoặc một vuông vải điều làm khước. Giải tuy nhỏ nhưng giáo nào thắng cuộc cũng trống chiêng dồn dập. Hội xong các cụ già thụ lộc trong đình với xôi trăng thịt thủ và đĩa muối. Còn chia toàn bộ cho dân làng từ trẻ ẵm ngửa trở lên mỗi xuất một nắm xôi, một miếng thịt lợn bộc trong lá chuối.

Hội kết chạ Phú Mỹ - Kiều Mai là nét đẹp văn hóa Thăng Long bên bờ sông Nhuệ. Các làng chung cánh đồng qua hội càng thêm thương yêu đùm bọc nuôi dưỡng tâm thức về tình nghĩa anh em thiêng liêng cao quý.
(0) Bình luận
  • “Happy Tết 2026”: Khám phá Tết Việt và Hà Nội qua công nghệ AI cùng văn hóa truyền thống
    Chiều 21/1, Sở Du lịch Hà Nội và Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị thông tin về chương trình “Happy Tết 2026” với chủ đề “Tết là hạnh phúc”. Sự kiện này sẽ diễn ra tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long (số 19C đường Hoàng Diệu, phường Ba Đình) từ ngày 6 – 10/2 (tức ngày 19 đến ngày 23 tháng Chạp).
  • Phường Cửa Nam rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội XIV của Đảng
    Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiều địa phương trên địa bàn Hà Nội, trong đó phường Cửa Nam những ngày này đã rực rỡ cờ hoa để chào mừng sự kiện trọng đại của đất nước.
  • Hà Nội ban hành Quy chế Phát hiện, bồi dưỡng, tuyên truyền nhân rộng điển hình tiên tiến
    UBND Thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định 07/2026/QĐ-UBND về việc ban hành Quy chế Phát hiện, bồi dưỡng, tuyên truyền nhân rộng điển hình tiên tiến; Cuộc thi viết về điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt; Biên tập, xuất bản sách “Những bông hoa đẹp” thành phố Hà Nội.
  • “Tụ hội sáng tạo” Hà Nội tại Công viên Thống Nhất
    Hưởng ứng chương trình “Tụ hội sáng tạo” khởi động Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội, ngày 10 - 11/1 tại Công viên Thống Nhất (phường Hai Bà Trưng, TP. Hà Nội), UBND phường Hai Bà Trưng chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động văn hóa văn nghệ đặc sắc, hấp dẫn, thu hút đông đảo người dân và du khách.
  • Chân dung người Bí thư Chi bộ tận tâm vì sự phát triển chung tại phường Tây Hồ
    Trong tiến trình xây dựng và chỉnh đốn Đảng hiện nay, khi yêu cầu đặt ra ngày càng cao, vai trò của tổ chức Đảng ở cơ sở càng trở nên đặc biệt quan trọng. Chính từ những chi bộ khu dân cư, nơi gần dân nhất, sát dân nhất mà đường lối, chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành hành động cụ thể, lan tỏa thành sự đồng thuận xã hội. Ở đó, người Bí thư Chi bộ không chỉ là người tổ chức sinh hoạt Đảng, mà còn là hạt nhân chính trị, là điểm tựa niềm tin của đảng viên và Nhân dân. Tại phường Tây Hồ, TP Hà Nội, đồng chí Nguyễn Hùng Khánh – Bí thư Chi bộ 4 (Quảng An) là một điển hình tiêu biểu.
  • Hành trình lặng thầm của người lính hình sự và nghĩa tình bên mẹ Việt Nam Anh hùng
    Giữa nhịp sống hối hả của Thủ đô Hà Nội hôm nay, ở xã Sơn Đồng – vùng đất giàu truyền thống cách mạng có một mái nhà lặng lẽ mà ấm áp. Nơi ấy, Trung tá Nguyễn Đình Hưng, người từng nhiều năm đối mặt với tội phạm ma túy trên trận tuyến cam go nhất của lực lượng Công an, nay trở về đời thường với vai trò giản dị nhưng thiêng liêng: người con hiếu thảo chăm sóc mẹ già – Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Trình, năm nay đã 96 tuổi.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Việt Nam kiên định con đường mở cửa và hội nhập
    Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, Đại hội XIV của Đảng xác định đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế, đồng thời nâng cấp vai trò, vị thế của công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế lên một mức cao mới. Dù thế giới có nhiều biến động và phân mảnh, Việt Nam vẫn kiên định con đường mở cửa và hội nhập. Đây là điều mà Việt Nam đã rút ra trong thực tế, Việt Nam xác định, Hội nhập quốc tế không chỉ là động lực phát triển quan trọng mà còn là phương thức hàng đầu để thực hiện các mục tiêu chiến lược của đất nước.
  • Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: 5 nhiệm vụ trọng tâm, 3 đột phá chiến lược trong nhiệm kỳ
    Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp, trong đó tại phiên bế mạc, 100% đại biểu đồng ý thông qua Nghị quyết Đại hội. Theo đó, Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra 5 nhiệm vụ trọng tâm, 3 đột phá chiến lược trong nhiệm kỳ để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu đặt ra, trước hết đến năm 2030 kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (1930 - 2030) trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao...
  • [Infographic] Tóm tắt quá trình công tác của đồng chí Tô Lâm - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV
    Ngày 23/1/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV tiến hành Hội nghị lần thứ nhất để bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất tuyệt đối bầu đồng chí Tô Lâm - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
  • Điện, thư chúc mừng Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV Tô Lâm
    Nhân dịp đồng chí Tô Lâm được Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV bầu lại làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình, Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni, Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia Hun Sen đã gửi các điện, thư mừng chúc mừng đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm.
  • Phường Yên Hòa triển khai cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật về bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND
    Hướng tới cuộc Bầu cử Đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, UBND phường Yên Hòa (TP. Hà Nội) vừa tổ chức phát động Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân” trên địa bàn phường Yên Hòa năm 2026.
Đừng bỏ lỡ
Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO