Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai

Văn Hậu| 18/08/2017 17:02

Phú Mỹ (xã Mỹ Đình) xưa có tên làng Quả Hối thuộc tổng Phương Canh (Từ Liêm). Đầu thế kỷ XV, Lê Nhị khởi nghĩa từ Thanh Oai tạt qua đây để chống quân xâm lược Minh. Nhân dân dâng gạo, lớn, rượu để nuôi quân nên được tướng quân đổi Quả Hối thành Phú Mỹ trang. Năm 1956, Phú Mỹ thuộc xã Hòa Bình, năm 1965 thuộc xã Mỹ Đình.

Cụm di tích Phú Mỹ có “cổ miếu linh từ”, bên cạnh chùa Đại An, tương truyền miếu có từ thời Lý. Chính nhà vua qua đây đã hạ chiếu phong thần, ban tiền, đặt địa điểm và cắm hương. Miếu vốn thờ 3 vị thần, sau này bài vị rước về đình, thời làm Thành hoàng. Miếu xưa rộng rãi, đằng trước có tiền tế nhưng nay đã bị phá, chỉ còn cung thờ phía sau được sửa lại năm 1989.

Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
Người dân làng Phú Mỹ rước kiệu sang làng Kiều Mai trong hội kết chạ hai làng.
Di tích chính là đình Phú Mỹ, một kiến trúc khang trang có đủ hợp thể tiền tế - đại đình – hậu cung, đình được làm vào ngày tốt mùa hạ năm Ất Sửu, đời vua Khải Định (1925). Song thực ra đấy là lần làm lại, từ nhiều thế kỷ trước ở đây đã có đình, bằng chứng còn cả loạt sắc phong và nhiều hình chạm trang trí. Hiện đình còn giữ được 12 đạo sắc, sớm nhất là 2 đạo sắc năm Cảnh Hưng nguyên niên (1740); còn lại là thời Nguyễn các đời Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định.

Từ làng Phú Mỹ ta rẽ đường Xuân Thủy qua Cầu Diễn là tới Kiều Mai (xã Phú Diễn), một làng nằm ven sông Nhuệ xưa tên là Mai Trang trại, làng cũ ở giáp Cầu Diễn. Làng gần khu rừng Mai nên gọi là Kiều Mai. Trước năm 1945, Kiều Mai cùng với 6 làng khác (Phương Canh) thuộc tổng Cổ Nhuế phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, sau đó lại thuộc xã Từ Liêm; 1978 thuộc xã Phú Minh và năm 1982 đến nay thuộc xã Phú Diễn.

Đình Kiều Mai thờ dọc như đình Yên Phụ (quận Ba Đình) rất hiếm thấy ở Hà Nội. Tòa đại đình trên cao 2m. Từ sân đi lên ta gặp những tảng đá liền khối tam cấp, 2 đầu chạm hổ phù miệng ngậm, mắt lồi, đỉnh đầu chạm 4 đường vân xoáy, 7 túm tóc, đuôi xoắn tít. Bậc đá cổ có niên đại thế kỷ XVIII. Bên trong đình năm gian 2 chái, cột gỗ đặt trên những tảng đá xanh mịn. Trang trí đầu hồi là hình mặt nguyệt hổ phù, nghê múa và rồng ổ. Bức cốn có tứ linh, rồng cuốn thủy, long mã chở tiên. Cung có khám thờ, bài vị Thành hoàng và 10 đạo sắc phong từ Quang Trung 1972 đến Cảnh Thịnh 1802. Sắc phong tặng cho vị thần: “Hộ quốc tý dân anh minh hiên tước thượng đẳng phúc thần”. Truyền rằng, đời vua Hùng thứ 18 ở Kinh Môn, Hải Dương có Đào Bột, một con người chí khí. Ông về Kinh đô thi tuyển sau được cất nhắc làm huyện phó Hoan Châu rồi bộ trưởng bộ Hải Dương. Ông lấy bà Nguyễn Thị Hương sinh năm người con đặt tên là Đào Cư, Đào Hồng, Đào Trường, Đào Khanh, Đào Lân. Lúc họ 16 - 20 tuổi, bố mẹ qua đời. Đất nước có giặc, năm anh em theo Hùng Duệ vương xung binh. Riêng Đào Trường được làm Thổ Lệnh cai quản trấn Sơn Nam. Vài năm sau ba người mất chỉ còn Đào Trường, Đào Khanh. Hai võ tướng lập nhiều chiến công bảo vệ nước Văn Lang. Sau khi dẹp loạn ở Hồng Chân, Đào Trường trở về quê hương trao binh quyền cho em rồi hóa ở Tôn Thất trang.

Hội làng Phú Mỹ, Kiều Mai:
Tháng Giêng em đến, tháng Hai chị về.
(Ca dao)

Chùa Lưu Bái (Kiều Mai) có bản giao ước Duy Tân thứ 5 (1911) quy định ngày 7 tháng Giêng làng Kiều Mai rước xuống Phú Mỹ; còn 20 tháng Hai làng Phú Mỹ rước xuống Kiều Mai. Thần tích kể ông Nguyễn Viên, Châu Ái (Thanh Hóa) đi ra Cổ Châu, Quốc Oai, Hà Đông làm chức quan nhỏ thời Hán. Ông liên kết các lực lượng tù trưởng chống lại Tô Định. Khi qua đời, ông để lại vợ và hai con là Ả Lã nàng Đê và Quốc Công. Bà mẹ tần tảo nuôi hai con khôn lớn, Ả Lã đẹp người đẹp nết, võ nghệ cao cường. Khi Hai Bà Trưng truyền hịch khởi nghĩa, hai chị em chiêu mộ dân binh dọc sông Nhuệ kéo về cửa sông Hát. Ả Lã được phong làm Phương Anh phu nhân còn em trai được phong làm Quốc Công. Hai người có công trong việc giải phóng đất nước Văn Lang. Hai Bà Trưng ban thưởng bổng lộc cho về lập ấp ở Yên Lộ. Khi Mã Viện kéo quân sang, Hai Bà Trưng thất trận, Ả Lã và Quốc Công cũng hy sinh. Ven bờ sông Đáy, sông Nhuệ có gần 10 làng lập miếu thờ hai chị em. Lễ hội Phú Mỹ, Kiều Mai có những trò chơi dân gian, cờ bỏi, bắt vịt. 

Tuy nhiên hội kết chạ vùng này cũng có những phong tục khá độc đáo. Thôn Phú Mỹ có nhà thờ “Ca Công Sứ” với sắc phong của nhà vua: “Nam quốc danh ca Đào Thị Mẫu – Đông phương hài hước Tế Tinh quân”. Từ thế kỷ XVI, những cô gái đẹp hát giỏi ca trù của họ Vũ được nhà vua tuyển vào cung ca hát. Có cô đã trở thành hoàng hậu, khi về già được hưởng lộc, được lập đền thờ. Văn bia ở đình Phú Mỹ quy định: hội có mười ván xôi, mười con gà thì những người này nhận một ván xôi, một con gà. Hội có một bò thì được một cổ bò, hội có một lợn thì được cổ lợn (nọng). Họ Vũ thường chọn cô bé 10 tuổi có sắc, có thanh giọng tròn vành, rõ tiếng để học nghệ nhân già. Thường là năm năm hát ở hội làng sau đó thi tuyển để đi hát ở các hội khác trong vùng Từ Liêm. Dự một buổi hát ca trù trước cửa đình Phú Mỹ, ta thấy xúc động bởi hồi trống, hồi chiêng, tiếng đàn đáy, tiếng phách. Mở đầu một tốp ca sau người quản giáp cầm trống chầu giơ ngang mặt gõ, gằn giọng hát giáo trống:

Gió thuận mưa hòa
Biển lặng sông trong
Đã dẹp xong
Lũ kiến đàn ong
Nay vỗ cử tôi xin giáo trống!

Quản giáp hát bài “Giáo hương”, còn các cô đào ca múa dâng hoa lên Thành hoàng. Tinh thần dân tộc, ý chí chống xâm lăng dồn dập thôi thúc trong nhịp trống, nhịp sênh, nhịp phách làm không khí làng thêm náo nức.

Kiều Mai có tục thi xôi cây của giáp Đông giáp Đoài. Năm 1932 là hội cuối cùng. Vào tháng Chín, làng cử sáu gia đình sinh con trai nhận khu ruộng Dân (ruộng xôi mới để cấy nếp vàng). Từng gia đình thổi xôi trắng dâng lễ vào đình dự thi. Từng gia đình đội mâm xôi ra đình. Ván ép xôi thành cây. Mâm có 4 vì chân đỡ ở dưới xôi cây cao dần lên, gia đình nào cao trước thì được điểm. Làng cho phần thưởng một bánh phá hoặc một vuông vải điều làm khước. Giải tuy nhỏ nhưng giáo nào thắng cuộc cũng trống chiêng dồn dập. Hội xong các cụ già thụ lộc trong đình với xôi trăng thịt thủ và đĩa muối. Còn chia toàn bộ cho dân làng từ trẻ ẵm ngửa trở lên mỗi xuất một nắm xôi, một miếng thịt lợn bộc trong lá chuối.

Hội kết chạ Phú Mỹ - Kiều Mai là nét đẹp văn hóa Thăng Long bên bờ sông Nhuệ. Các làng chung cánh đồng qua hội càng thêm thương yêu đùm bọc nuôi dưỡng tâm thức về tình nghĩa anh em thiêng liêng cao quý.
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Chùm ảnh] Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết - Khai văn - Mở trí - Hội tụ hiền tài”
    Tối 8/11, tại khu vực hồ Văn, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) diễn ra Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết - Khai văn - Mở trí - Hội tụ hiền tài”, tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng dụng hiền tài, kết nối di sản đạo học với khát vọng tương lai.
  • Vở chèo "Đạo học" tôn vinh hình tượng người thầy mẫu mực
    Thực hiện công tác chuyên môn hàng năm của Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội (VHNT) và nhằm nghiên cứu, tìm hiểu, tham khảo và trao đổi về các tác phẩm văn học nghệ thuật giữa các Hội chuyên ngành, tối 7/11 Hội Liên hiệp VHNT Thành phố Hà Nội tổ chức Tọa đàm và giới thiệu vở chèo "Đạo học" của Nhà hát Chèo Hà Nội. Vở diễn đã giành giải Vàng Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026.
  • Thơ ca Nga ở Việt Nam: Nhìn từ dịch thuật đến tiếp nhận
    Ngày 6/11/2026, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học “Hành trình tiếp nhận thơ ca Nga ở Việt Nam”. Không chỉ nhìn lại chặng đường tiếp nhận thơ ca Nga tại Việt Nam, hội thảo còn đặt ra những vấn đề về hoạt động dịch thuật, nghiên cứu và giảng dạy văn học Nga trong bối cảnh hiện nay.
  • Đề xuất nghỉ làm hưởng nguyên lương Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7
    Trong phiên thảo luận tại hội trường của Quốc hội về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động và một số luật liên quan, một trong những nội dung nhận được sự quan tâm và đóng góp ý kiến sâu sắc từ các đại biểu là đề xuất bổ sung thêm ngày nghỉ hưởng nguyên lương đối với người lao động.
  • Hà Nội siết chặt công tác bảo đảm an toàn tại các trường học
    UBND Thành phố Hà Nội chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cùng UBND các phường xã khẩn trương rà soát cơ sở vật chất, an ninh và phòng chống cháy nổ tại các trường học, yêu cầu báo cáo trước ngày 15/11/2026. Công an thành phố có trách nhiệm tăng cường kiểm tra, kiên quyết đình chỉ các cơ sở không đủ điều kiện an toàn, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng thoát nạn cho giáo viên và học sinh. Tinh thần chung của chỉ đạo là chỉ cho phép tổ chức dạy và học đối với những trường đáp ứng đủ điều kiện an toàn tuyệt đối.
Đừng bỏ lỡ
  • Huế tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    TP Huế tổ chức chuỗi các hoạt động văn hóa, nghệ thuật gắn với không gian di sản chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026.
  • Kết nối âm nhạc truyền thống với những bài hát Nga quen thuộc
    Tiếng đàn bầu ngân lên với “Kachiusa”, đàn tranh hòa nhịp trong “Xuân chiến khu”, “Trống cơm”; những ca khúc về quê hương, đất nước và Hà Nội tiếp nối nhau trên sân khấu mở giữa không gian phố đi bộ hồ Gươm. Chương trình do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội thực hiện, góp thêm một điểm hẹn nghệ thuật giữa lòng thành phố, nơi công chúng thưởng thức âm nhạc và lan toả những giá trị văn hóa.
  • Từ thức quà tiến vua đến thúc đẩy du lịch trải nghiệm văn hóa ẩm thực Hà Nội
    Tại ngôi nhà cổ ở xóm 4 (thôn Mông Phụ, phường Sơn Tây, TP Hà Nội), gia đình ông Hà Hữu Thể và bà Phan Thị Tiến vẫn gìn giữ trọn vẹn nghề làm tương nếp tiến vua nức tiếng. Không chỉ bảo tồn hương vị ẩm thực xứ Đoài, từ những vại tương có nắp đậy vẽ hoạ tiết trống đồng Đông Sơn tại gia đình ông Thể, bà Tiến đang thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm…
  • Văn hóa và sứ mệnh kết nối khối đại đoàn kết toàn dân tộc
    Hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc (1946 – 2026), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), báo chí có trách nhiệm truyền tải tinh thần chỉ đạo về "ba chuyển dịch lớn" nhằm đưa văn hóa trở thành trụ cột tăng trưởng, phát triển trên không gian số và chuyển hóa di sản thành sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới.
  • Điểm hẹn cuối tuần cùng những giai điệu jazz giữa lòng Hà Nội
    Vào 17h ngày 8/11, tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” sẽ đưa khán giả bước vào không gian âm nhạc nhiều sắc thái, nơi những ca khúc thân thuộc về Hà Nội gặp gỡ các giai điệu jazz quốc tế. Qua phần trình diễn của NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club, âm nhạc trở thành nhịp cầu kết nối công chúng với nghệ thuật giữa không gian công cộng của Thủ đô.
  • Trưng bày chuyên đề Quốc Tử Giám Thăng Long với truyền thống hiếu học Sơn Tây
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 7/11 tại Văn miếu Sơn Tây (phường Sơn Tây, TP Hà Nội), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với UBND phường Sơn Tây tổ chức Lễ khai mạc trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long (1076 -2026) với truyền thống hiếu học Sơn Tây”.
  • [Video] Khai mạc Trại sáng tác điêu khắc quốc tế “Ấn tượng Huế, Việt Nam – 2026”
    Ngày 5/11, tại Công viên Phú Xuân (TP Huế) Ban tổ chức Festival Huế tổ chức khai mạc Trại sáng tác điêu khắc quốc tế Huế 2026 với chủ đề “Ấn tượng Huế, Việt Nam – 2026”.
  • Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026: Từ “Thăng Long Kẻ Nghệ” đến “Kinh tế Sáng tạo”
    Hà Nội sẵn sàng cho 16 ngày Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 được tổ chức với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế Sáng tạo”, quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ trong nước và quốc tế, cùng 150 hoạt động tại 5 cụm không gian trên toàn thành phố.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 1)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”.
  • Chung cư chưa tiện sạc, người dùng vẫn có thể chọn VinFast Evo đổi pin với giá từ 15,8 triệu đồng
    Khả năng đổi pin giúp VinFast Evo thuận tiện với người sống tại chung cư hoặc chưa có chỗ cắm sạc ở nơi gửi xe. Cùng quãng đường tới 165 km khi dùng 2 pin và ưu đãi 3 triệu đồng, mẫu xe mang tới lựa chọn dễ thu xếp cho việc đi làm, sinh hoạt hằng ngày.
Hội làng Phú Mỹ - Kiều Mai
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO