Hoạt động hội

Giáo sư Trần Quốc Vượng với văn nghệ dân gian Thăng Long - Hà Nội

Thụy Phương • 25/10/2024 17:10

Sáng 25/10, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội đã tổ chức hội thảo khoa học "Giáo sư Trần Quốc Vượng với văn nghệ dân gian Thăng Long - Hà Nội”. Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các học trò một thời của cố giáo sư cùng đông đảo hội viên trong hội.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Trần Thị An – Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội nhấn mạnh: "GS.Trần Quốc Vượng (1934-2005) không chỉ nổi danh với tư cách một nhà sử học mang tầm cỡ thế giới mà còn là một nhà Thăng Long học theo nhiều khía cạnh của danh xưng này. Với kiến thức thâm sâu về mảnh đất địa linh nhân kiệt Thăng Long – Hà Nội, với một tình yêu sâu sắc với nơi chốn mà ông đã gắn bó cả cuộc đời mình, GS. Trần Quốc Vượng chẳng những có nhiều công trình nghiên cứu về Thăng Long – Hà Nội mà còn là người có sự gắn bó sâu sắc, có nhiều đóng góp lớn cho sự hình thành và phát triển của Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội".

hoi-thao-3.jpg
PGS.TS Trần Thị An – Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội phát biểu tại hội thảo.

Với tư cách là nhà nghiên cứu, GS.Trần Quốc Vượng đã có nhiều công trình nghiên cứu liên ngành và đa ngành về Hà Nội, thể hiện ở các góc nhìn sử học, khảo cổ học, dân tộc học, ngôn ngữ học, văn hóa học… Nhiều công trình trong số đó là những nghiên cứu kinh điển, là sách gối đầu giường cho nhiều thế hệ nghiên cứu sau ông về Thăng Long – Hà Nội.

“Là Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội hàng thập niên, GS. Trần Quốc Vượng đã dẫn dắt, truyền cảm hứng cho các nhà nghiên cứu sưu tầm văn hóa, văn nghệ dân gian Hà Nội. Ông luôn nỗ lực không mệt mỏi để truy tầm các vỉa tầng văn hóa, bóc tách các lớp lịch sử, giải mã các trầm tích ý nghĩa ẩn tàng trong nhiều chứng tích ít ỏi còn lại sau các lớp dày đặc của bụi thời gian nhằm hiểu hiểu đúng, hiểu sâu và hiểu kỹ về lịch sử, con người, văn hóa vùng đất địa linh nhân kiệt Thăng Long – Hà Nội trên dặm dài lịch sử”, PGS. TS Trần Thị An khẳng định.

hoi-thao-2.jpg
Các ý kiến, tham luận tại hội thảo một lần nữa làm sáng tỏ tầm vóc cùng những đóng góp của cố GS. Trần Quốc Vượng.

Hội thảo khoa học “Giáo sư Trần Quốc Vượng với văn hóa, văn nghệ dân gian Thăng Long – Hà Nội” được tổ chức nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của cố Giáo sư chính là sự tưởng nhớ và tri ân những đóng góp và tình cảm của ông dành cho Thăng Long – Hà Nội cũng như Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội.

Tại hội thảo, các ý kiến, tham luận đã nêu bật những đóng góp của cố GS. Trần Quốc Vượng trên nhiều lĩnh vực đặc biệt là những đóng góp trong nghiên cứu Thăng Long – Hà Nội.

Theo PGS. TS Bùi Xuân Đính, trong cuộc đời làm khoa học của mình, GS. Trần Quốc Vượng đã dành tâm huyết rất lớn để nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội. Trong nhiều mảng đề tài về Thăng Long - Hà Nội, ông rất quan tâm đến vấn đề làng xã, dưới nhiều góc độ sử học, khảo cổ học, địa lý học, dân tộc học, văn hóa học, với cách tiếp cận liên ngành, đa ngành, sử dụng nhiều nguồn tư liệu khác nhau, qua đó làm sáng tỏ nhiều khía cạnh khoa học của làng xã, như lịch sử, quá trình tụ cư, chuyển cư của các cộng đồng cư dân, mối quan hệ giữa con người với môi trường, kinh tế, cơ cấu tổ chức, văn hóa (tín ngưỡng, phong tục tập quán). Ông đã có những đóng góp quan trọng vào việc nghiên cứu làng xã, trong đó, một số khía cạnh có thể coi ông là người mở đường.

Nhìn nhận những đóng góp của GS. Trần Quốc Vượng với khảo cổ học tiền sử, PGS.TS Trình Năng Chung khẳng định: “Hầu như không có một di chỉ, một phát hiện khảo cổ quan trọng nào trên mảnh đất Thăng Long-Hà Nội lại không gắn liền với công lao phát hiện hoặc tham gia của GS. Trần Quốc Vượng. Trong đó, văn hóa tiền sử Hà Nội như một nét son nổi bật trong văn hóa tiền sử Việt Nam. Những di sản của GS. Trần Quốc Vượng để lại trong lĩnh vực khảo cổ học và trong những lĩnh vực khoa học xã hội khác không đơn thuần là kết quả nghiên cứu khoa học mà là sự kết tinh của một trái tim luôn đau đáu về con người, về văn hóa, văn minh của vùng đất thiêng ngàn năm văn hiến: Thăng Long-Hà Nội.

Đề cập và phân tích một số công trình, bài viết tiêu biểu của GS Trần Quốc Vượng về văn hóa và con người của vùng đất Thăng Long ngàn năm văn vật, PGS.TS Nguyễn Thị Huế cũng đã chỉ rõ những đóng góp của GS. Trần Quốc Vượng trong nghiên cứu về văn hoá Thăng Long - Hà Nội.

“Giáo sư Trần Quốc Vượng là người thông thạo Hán Nôm, tiếng Pháp, tiếng Anh và đó là cơ sở để ông có một phông kiến thức văn hóa rộng lớn và trở thành một trong những người tiên phong tiêu biểu trong nhiều công trình biên khảo về Thăng Long - Hà Nội. Là một nhà sử học tài danh, một trí thức lớn, GS. Trần Quốc Vượng đã đưa ra nhiều nhận định mới mẻ, quan trọng về lịch sử, địa lý và văn hóa Hà Nội. Với tinh thần làm việc hết mình, thông qua những cuộc điền dã, khảo cổ, ông đã vượt thời gian, đi ngược về quá khứ để tìm hiểu sâu về lịch sử văn hóa Thăng Long qua nhiều thời kỳ, có những nghiên cứu quan trọng về việc định đô của Lý Thái Tổ, những đoán định tài ba và sáng suốt để khẳng định vị trí của Hoàng thành Thăng Long thời Lý - Trần đúng với những phát lộ khảo cổ gần đây”, PGS. TS Nguyễn Thị Huế nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, một số tham luận đã đi sâu phân tích và làm sáng tỏ những đóng góp của GS. Trần Quốc Vượng với văn học trung đại, với văn hóa xứ Đoài hay trong nghiên cứu địa – văn hóa….

Và không chỉ làm sáng tỏ tầm vóc, vai trò của GS. Trần Quốc Vượng ở vị trí của một nhà nghiên cứu… những kỷ niệm, những ân tình với GS. Trần Quốc Vượng được nhiều nhà nghiên cứu, học trò của cố Giáo sư nhắc nhớ, chia sẻ trong hội thảo đã phác họa thêm chân dung của ông cả trong công việc và cuộc sống đời thường.

“Mặc dù tọa đàm đã cố gắng chỉ ra những đóng góp của GS. Trần Quốc Vượng về nghiên cứu Thăng Long – Hà Nội, nhưng chắc chắn vẫn còn nhiều điều chưa tới, bởi các công trình của Giáo sư mang tầm vóc lớn lao của một nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn tầm cỡ thế giới như những căn phòng chứa nhiều bảo vật mà đâu đó, các lớp cửa muốn mở được đòi hỏi cần thêm nhiều nỗ lực để tri nhận. Hy vọng, trong các tọa đàm tiếp theo, các khía cạnh nghiên cứu này sẽ tiếp tục được phân tích và làm rõ hơn”, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội bày tỏ./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Khởi động Giải thưởng văn học nghệ thuật Thủ đô 2026
    Giải thưởng nhằm tôn vinh, quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, thiết thực hướng tới kỷ niệm 1020 năm Thăng Long - Hà Nội. Các tác phẩm được xét giải thuộc mọi thể loại của 9 hội chuyên ngành, tập trung phản ánh truyền thống văn hiến và khát vọng cống hiến của con người Thủ đô. Điểm nhấn của sự kiện là liên hoan biểu diễn, trưng bày tác phẩm đạt giải dự kiến diễn ra vào cuối tháng 12/2026 tại Trung tâm nghệ thuật Âu Cơ.
  • Lan tỏa giá trị múa cổ truyền Hà Nội
    Tối 31/10, tại Không gian Biểu diễn Nghệ thuật, Ẩm thực đường phố phường Tây Hồ (thuộc Không gian Văn hóa sáng tạo Tây Hồ - phố đi bộ Trịnh Công Sơn, Hà Nội), Hội Nghệ sĩ múa Hà Nội tổ chức chương trình biểu diễn “Bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội năm 2026”. Đây là năm thứ 3 Hội triển khai Đề án “Sưu tầm, bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội” do UBND thành phố Hà Nội phê duyệt năm 2024.
  • Tiếp tục đổi mới, khơi dậy tinh thần sáng tạo của văn nghệ sĩ Thủ đô
    Sáu mươi năm xây dựng và phát triển, Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội đã trở thành mái nhà chung của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa Thủ đô và nền văn học, nghệ thuật nước nhà. Tại tọa đàm “Văn học, nghệ thuật Thủ đô - 60 năm xây dựng và phát triển” do Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội tổ chức tại Hà Nội sáng 29/10, các ý kiến, tham luận đã làm rõ những dấu ấn sáng tạo, hành trình phát triển cùng những yêu cầu đặt ra trong thời gian tới của văn học nghệ thuật Thủ đô.
  • 60 năm Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội: Dấu ấn sau một chặng đường
    Cách đây 60 năm, Chi hội Văn nghệ Hà Nội - tiền thân của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội được thành lập với khoảng 200 hội viên. Từ một tổ chức Chi hội hoạt động trong những lĩnh vực văn học nghệ thuật, Hội đã phát triển thành tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp quy tụ hơn 4.500 văn nghệ sĩ, thuộc 9 hội chuyên ngành. Chặng đường ấy cũng phản ánh quá trình hình thành, trưởng thành của đội ngũ sáng tạo và đời sống văn học nghệ thuật Thủ đô.
  • 18 tác phẩm được trao giải thưởng Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô năm 2026
    Sáng 9/10/2026, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Hội Mỹ thuật Hà Nội tổ chức khai mạc Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô 2026. Đây là một hoạt động ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026).
  • Gặp gỡ và giới thiệu thơ - văn Phạm Thị Hồng Thu
    Sáng 5/10, tại số 19 Hàng Buồm, Hoàn Kiếm, Hà Nội, Ban Công tác Nhà văn nữ Hội Nhà văn Hà Nội phối hợp với Chi hội 1 tổ chức sinh hoạt chuyên đề tháng 10 với chủ đề “Giới thiệu thơ - văn Phạm Thị Hồng Thu”.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Giáo sư Trần Quốc Vượng với văn nghệ dân gian Thăng Long - Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO