Ùn tắc vẫn diễn biến phức tạp
Thời điểm đầu năm 2016, Hà Nội từng “điểm danh” 44 điểm ùn tắc giao thông, trong đó có những điểm “kinh niên”, gây bức xúc kéo dài trong dư luận như nút giao Ô Đống Mác - Nguyễn Khoái, nút giao An Dương - đường Thanh Niên, nút giao Hoàng Quốc Việt - Nguyễn Văn Huyên, đường Cổ Linh giao với đường dẫn cầu Vĩnh Tuy, nút giao Hồ Tùng Mậu - Lê Đức Thọ... Theo thời gian, với việc tập trung đầu tư xây dựng và đưa vào khai thác các cầu vượt Ô Đống Mác - Nguyễn Khoái, An Dương - đường Thanh Niên, Hoàng Quốc Việt - Nguyễn Văn Huyên và cải tạo hạ tầng, điều chỉnh tổ chức giao thông, lắp đặt đèn tín hiệu..., tình trạng ùn tắc tại các khu vực này đã được giải quyết.
Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải Hà Nội Vũ Văn Viện cho biết, thực hiện Chương trình mục tiêu nhằm giảm thiểu ùn tắc và bảo đảm an toàn giao thông trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2016 - 2020, Thành phố đã tập trung đầu tư và đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển hạ tầng giao thông; tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức của người tham gia giao thông; cấm taxi, xe hợp đồng dưới 9 chỗ trên một số tuyến đường vào giờ cao điểm; bố trí lực lượng chốt trực, điều hành giao thông, đặc biệt là trong các khung giờ cao điểm... Các công trình trọng điểm trước khi thi công đều được các sở, ngành thẩm định, phê duyệt phương án tổ chức giao thông nhằm tránh xáo trộn, hạn chế ùn tắc...
Ngoài ra, Thành phố đã phối hợp với Bộ Giao thông - Vận tải điều chỉnh, bổ sung quy hoạch vận tải hành khách liên tỉnh; sắp xếp luồng tuyến vận tải tại các bến xe nhằm hạn chế xe liên tỉnh vào nội đô và giảm ùn tắc trên tuyến đường Vành đai 3... Cùng với đó là tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm. Nhờ đó, từ năm 2016 đến nay, số điểm ùn tắc giao thông giảm dần. Từ 44 điểm vào đầu năm 2016, đến cuối năm 2017 giảm còn 37 điểm và đến nay chỉ còn 26 điểm (vượt chỉ tiêu là đến cuối năm 2020 giảm còn tối thiểu 40 điểm). Cùng với giảm số điểm thì thời gian ùn tắc tại từng điểm cũng giảm đáng kể.
Nhận định tình hình có chuyển biến tích cực song nhiều người vẫn cho rằng ùn tắc tuy được kiềm chế nhưng chưa bền vững, nhiều khu vực vẫn ách tắc nghiêm trọng vào các khung giờ cao điểm. Đơn cử như ông Lê Minh Hoàng (phố Hoàng Như Tiếp, quận Long Biên) phản ánh, tuyến đường Nguyễn Văn Cừ dẫn lên cầu Chương Dương thường xuyên ùn tắc vào giờ cao điểm sáng và chiều. Nhiều lúc cả tuyến đường như một bãi xe khổng lồ nhích từng mét đường. Thực tế cho thấy, tình trạng tương tự cũng xảy ra trên các tuyến đường Vành đai 3, đường 70 đoạn qua Bệnh viện K - cơ sở Tân Triều (huyện Thanh Trì), nút giao Nghiêm Xuân Yêm - Nguyễn Hữu Thọ, nút giao Lê Văn Lương - Khuất Duy Tiến...
Theo Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải Hà Nội Vũ Văn Viện, liên ngành Thành phố đã tổ chức rà soát, xác định rõ các nguyên nhân chính: Do sự quá tải của hệ thống hạ tầng giao thông; do xung đột giao thông tại một số nút giao có mật độ cao; quá trình tổ chức thi công các công trình trên các trục đường giao thông; một số đoạn, tuyến đường chưa được đầu tư hoặc chưa hoàn chỉnh, tạo thành các “nút cổ chai”; do xảy ra sự cố giao thông trên các tuyến đường có mật độ cao; một số tuyến phố giao cắt với các ngõ nhỏ, tuyến phố có nhiều đường ngang giao cắt; do ảnh hưởng của thời tiết khi mưa, bão gây ra úng ngập cục bộ; các khu vực trường học, bệnh viện, nơi tập trung đông người cũng dễ gây ùn tắc vào giờ cao điểm. Ngoài ra, còn không ít người tham gia giao thông đi sai làn, đi ngược chiều, đi trên vỉa hè, dừng đỗ xe sai quy định.
Đồng bộ các giải pháp
Theo thống kê, Hà Nội hiện có khoảng 7,1 triệu phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, trong đó xe máy là hơn 6 triệu chiếc, ô tô gần 900 nghìn chiếc, chưa kể khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh, thành phố khác và các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn. Tốc độ tăng trưởng của ô tô là 10,2%/năm và xe máy là 6,7%/năm, trong khi đó tỷ lệ diện tích đất dành cho giao thông trên diện tích đất xây dựng đô thị còn thấp, mới đạt khoảng 10,2% (tỷ lệ cần đạt là 20 - 26%). Vì vậy, nguy cơ ùn tắc là khó tránh và dự báo sẽ ngày càng diễn biến phức tạp hơn. Trên cơ sở xác định nguyên nhân như trên, liên ngành đề ra các giải pháp khắc phục tương ứng trong năm 2021 và các năm tiếp theo.
Thứ nhất: Xén mở rộng tối đa mặt đường nhằm tăng khả năng thông hành, tăng diện tích đất dành cho giao thông.
Thứ hai: Tập trung phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, xây dựng cầu vượt tại một số nút giao thông quan trọng.
Thứ ba: Xén vỉa hè, mở rộng các nút giao để tăng lưu lượng giao thông qua nút.
Thứ tư: Tổ chức giao thông hợp lý, cho các phương tiện rẽ phải liên tục, cấm rẽ trái tại một số nút giao để hạn chế xung đột giao thông.
Thứ năm: Liên tục theo dõi để có phương án điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu giao thông hợp lý theo lưu lượng giao thông, theo thời gian trong ngày nhằm góp phần giảm ùn tắc.
Thứ sáu: Tăng cường lực lượng phân luồng, hướng dẫn giao thông trong giờ cao điểm, tại vị trí các nút giao. Trong đó phân rõ các nút giao thuộc trách nhiệm của thành phố, trách nhiệm của UBND cấp quận, phường.
Thứ bảy: Tổng hợp thường xuyên, cung cấp kịp thời thông tin về tình hình ùn tắc trên các phương tiện thông tin đại chúng để người tham gia giao thông biết và tránh các điểm ùn tắc.
Thứ tám: Xây dựng bản đồ úng ngập và tổ chức phân luồng giao thông từ xa tại các điểm có khả năng xảy ra úng ngập và các vị trí đã được
xác định.
Thứ chín: Tăng cường công tác kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các hành vi đi ngược chiều, dừng đỗ xe sai quy định; tăng cường phạt “nguội” qua hệ thống camera giám sát.
“Với việc thực hiện các giải pháp vừa cơ bản, linh hoạt và phù hợp với tình hình giao thông, vừa có tính chất lâu dài, trong giai đoạn 2021 - 2025, Thành phố đặt mục tiêu mỗi năm giảm 8 - 10 điểm ùn tắc, kiềm chế phát sinh các điểm ùn tắc mới và giảm thời gian ùn tắc tại mỗi điểm” - Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải Hà Nội Vũ Văn Viện thông tin.
Nhận định các giải pháp của Thành phố có tính khả thi, song các chuyên gia giao thông cũng chỉ rõ, trong khi tốc độ gia tăng về phương tiện quá nhanh, tốc độ đầu tư hạ tầng lại không theo kịp, đáng kể là ý thức của một bộ phận người tham gia giao thông còn hạn chế, thì “phương thuốc” hữu hiệu nhất là Hà Nội cần quyết liệt và sớm thực hiện các đề án lớn, gồm: Phân vùng hoạt động của xe máy phù hợp với năng lực vận tải hành khách công cộng, triển khai thu phí phương tiện cơ giới theo khu vực.
Chuyên gia giao thông Vũ Anh Tuấn cho rằng, theo tính toán, một làn đường một chiều rộng 3,5m nếu toàn bộ đi bằng xe máy thì sẽ chở được 9.000 người/giờ/hướng, đi bằng xe buýt chở được 4.000 - 5.000 người/giờ/hướng, nếu là ô tô cá nhân chỉ chở được 1.000 - 1.200 người/giờ/hướng. Trước tốc độ gia tăng số lượng ô tô cá nhân như hiện nay, cần thực hiện ngay việc thu phí ô tô vào nội đô bởi so với các phương tiện khác, ô tô chiếm dụng mặt đường rất lớn và cần không gian lớn khi dừng đỗ. Đây là một chủ trương đúng, vừa giảm áp lực cho giao thông trung tâm, vừa tạo ngân sách tái thiết hạ tầng giao thông. Kinh nghiệm thế giới cho thấy, khi GDP đạt 5.000 USD/người thì số lượng ô tô sẽ bùng phát. Hiện GDP đầu người tại Hà Nội đã xấp xỉ mức đó. Trong 5 năm nữa, sẽ có thêm nhiều gia đình sở hữu ô tô, khi đó việc thu phí phương tiện càng gặp nhiều rào cản. Tuy nhiên, giải pháp này sẽ khó đạt được mục tiêu mong muốn nếu triển khai độc lập, không gắn với việc phát triển giao thông công cộng.
