Đình, chùa Tây Vị được công nhận là di tích lịch sử, nghệ thuật cấp thành phố
Chùa Tây Vị không chỉ là nơi thờ Phật, mà còn là trung tâm sinh hoạt tôn giáo, một biểu tượng cố kết cộng đồng từ xưa đến nay. Sự tồn tại của ngôi chùa là minh chứng cho thấy sự hưng thịnh và tầm ảnh hưởng của Phật giáo đối với người dân nơi đây.
Ngày 13/4, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thanh Mỹ, thị xã Sơn Tây long trọng tổ chức lễ đón nhận danh hiệu di tích lịch sử, nghệ thuật cấp thành phố Đình - Chùa Tây Vị (hay Linh Sơn tự).
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND xã Thanh Mỹ Phùng Trọng Dũng cho biết, theo các nguồn tư liệu còn lại như bia đá, sắc phong thời Nguyễn, thôn Tây Vị là một xã thuộc tổng Thanh Vị, huyện Tùng Thiện, tỉnh Sơn Tây. Là vùng đất cổ chứa đựng kho tư liệu văn hoá dân gian đặc sắc, dấu ấn văn hoá vật thể biểu hiện qua các di tích lịch sử trải khắp trong các làng thuộc xã Thanh Mỹ, trong đó đình và chùa làng Tây Vị là những di sản văn hoá tiêu biểu.
Trải qua nhiều biến thiên của lịch sử, đến nay, chùa Tây Vị vẫn bảo tồn được nhiều giá trị lịch sử, văn hóa. Các công trình kiến trúc của chùa được khởi dựng từ thời Nguyễn, còn bảo lưu được nhiều yếu tố nguyên gốc và trùng tu, là minh chứng cho sự hưng thịnh của làng Tây Vị thuở xưa. Chùa hiện còn bảo tồn được tòa Tam bảo hình chữ Nhị, gồm tiền đường và thượng điện, mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Các di vật khác như bia đá, hoành phi, câu đối, tượng thờ,… có giá trị về nghệ thuật.
"Chùa Tây Vị không chỉ là nơi thờ phật, mà còn là trung tâm sinh hoạt tôn giáo, một biểu tượng cố kết cộng đồng từ xưa đến nay. Sự tồn tại của ngôi chùa là minh chứng cho thấy sự hưng thịnh và tầm ảnh hưởng của Phật giáo đối với người dân nơi đây" - Chủ tịch UBND xã Thanh Mỹ nhấn mạnh.
Đến nay, mặc dù các phong tục, sinh hoạt tín ngưỡng đã giản lược hơn, nhưng vẫn tiếp tục được duy trì các lễ tiết chính, thể hiện sự đoàn kết của cộng đồng dân cư.
Cũng theo Chủ tịch UBND xã Thanh Mỹ, căn cứ vào hệ thống di vật, sắc phong và các tài liệu trong dân gian của làng Tây Vị, các nhà khoa học nhận định đình Tây Vị được xây dựng khoảng vào năm (1716 - 1720), thế kỷ XVIII. Tuy nhiên, đình đã bị tiêu thổ kháng chiến vào năm 1964. Trước khi bị phá hủy, đình Tây Vị là một công trình lớn, kiến trúc gồm 5 gian 2 chái, hình chữ Nhất.
Trong đình còn có sàn gỗ để phân ngôi thứ trong làng. Hai bên sân còn có tả - hữu vu để phục vụ ngày hội của làng. Trong suốt thời gian dài từ năm 1964-1996, người dân đã chuyển đồ thờ tự về chùa Tây Vị để tạm, các nghi lễ thờ cúng Thành hoàng cũng bị gián đoạn.
Năm 1996, nhân dân đã cùng nhau khôi phục lại đỉnh Tây Vị như hiện nay để làm nơi thờ Thành hoàng, năm 2022 tôn tạo lại hai nhà tả - hữu vu để làm nơi chuẩn bị lễ hội và tiếp khách…
Ngày nay, lễ hội chính của đình Tây Vị có liên kết chặt chẽ với các lăng thờ Tản Viên Sơn thánh, được duy trì mỗi năm một lần. Hội đình Tây Vị thể hiện lòng thành kính của người dân nơi đây với đức Thành hoàng Tản Viên Sơn Thánh.
Lễ hội chính được tổ chức định kỳ 3 năm một lần, diễn ra từ ngày 14 - 16 tháng 9 (Âm lịch) hằng năm để kỷ niệm ngày hóa của Thành hoàng, trong đó ngày 15 là ngày chính tiệc.
Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình - chùa Tây Vị không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng của nhân dân, mà còn là biểu tượng văn hóa, nơi hội tụ tinh thần đoàn kết, gắn kết cộng đồng, giáo dục truyền thống yêu nước, hiếu nghĩa cho các thế hệ con cháu. Ngày 28-2-2025, UBND thành phố ban hành Quyết định số 1168/QĐ-UBND, công nhận đình - chùa Tây Vị là Di tích lịch sử , nghệ thuật cấp thành phố./.
