Xe đạp ơi!

Hanoimoi| 06/08/2022 08:28

Thế kỷ XXI với đủ loại hình xe đạp, mấy ai còn nhớ xe đạp xuất hiện ở Hà Nội khi nào? Nghe chuyện cũ, tra tư liệu lưu trữ, mới biết hãng Berset (Béc-xê) của người Pháp có trụ sở ở số 10 Tràng Thi, đã đến Hà Nội từ những năm 20 của thế kỷ trước, chuyên nhập khẩu kiêm cả sửa chữa xe đạp do Pháp và một số nước châu Âu sản xuất.

Do vậy, những nhà khá giả ở Hà Nội thường sắm cho con chiếc xe đạp đi học. Sau ngày Thủ đô giải phóng, tôi vẫn thấy dáng các nữ sinh mặc áo dài trắng giờ tan trường đạp xe trên phố, thật đẹp và thơ mộng...
Xe đạp ơi!
Xe đạp trên phố Hàng Khay thời bao cấp.

Từ năm 1965, Hà Nội cũng như các tỉnh, thành miền Bắc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ, xe đạp trở thành phương tiện hữu ích để bố mẹ đèo con, thồ đồ gia dụng đi sơ tán. Biết bao hình ảnh xúc động trong những năm tháng cả Hà Nội chống Mỹ; bức ảnh em bé với đôi mắt tròn xoe ngây thơ sau lưng người mẹ đang đạp xe mải miết đến nay vẫn lay động trái tim biết bao người.

Nhưng cũng từ khi thực hiện chế độ phân phối lương thực, thực phẩm, chất đốt theo sổ và tem phiếu thì xe đạp cũng phải phân phối theo tiêu chuẩn khi được bình bầu là “lao động tiên tiến”. Cả gia đình chỉ có một cái xe là oách lắm rồi. Mẹ tôi vẫn giữ được giấy đăng ký xe đạp ngày ấy. Bà bảo: “Khung xe có số khắc chìm để chống trộm cắp, vì xe đạp là cả gia tài. Cũng chỉ công nhân viên chức, cán bộ mới được phân phối xe”.

Trong ký ức tuổi thơ tôi, chiếc xe đạp Thống Nhất nam (có gióng ngang nối từ cổ phốt đến cọc yên, xe nữ không có gióng này) của cha tôi quả là tuyệt diệu. Chủ nhật, cha đèo hai mẹ con đi Bờ Hồ “bát phố”. Tháng tháng, cha chở mẹ về thăm các cụ ở quê. Cha tôi đi bộ đội, mẹ dùng cái xe đạp ấy tranh thủ đi thăm con lớn ở quê ngoại, con bé ở quê nội; thồ gạo, mỳ sợi, đường, mỡ... là những thứ ở quê rất hiếm, tiếp tế cho chị em tôi. Tôi lên lớp 7, mẹ cho dùng cái xe đạp ấy. Nhớ mãi trận Mỹ đánh phá Hà Nội mùa đông 1972, tôi nóng lòng khi nghe tin bom rơi trúng nhà A5 của khu tập thể Nhà máy dệt 8-3, vội đạp xe từ quê ra. Đến dốc đê Khuyến Lương, yên trí bóp phanh sau, tôi cho xe lao xuống dốc. Đứt phanh! Tôi cuống lên, bóp cả phanh trước. Xe quay lơ ở vệ cỏ giáp ruộng. May mà tôi không bị gãy chân, tay. Lóp ngóp lôi được xe lên thì ôi thôi, ghi đông đã bẹp một bên. Lẽo đẽo đi bộ đến gần bến đò mới có hàng sửa xe. Bác chủ hàng chỉnh lại cổ phốt, còn bên ghi đông xe đã bẹp thì chịu. Tôi mắm môi đạp xe, lựa tay lái theo cái ghi đông bẹp ấy, rồi cũng qua đò, về đến nhà gặp được mẹ, mừng ứa nước mắt. Kỷ niệm nhớ đời năm 13 tuổi.

Bên cạnh xe đạp Thống Nhất, Hà Nội thời ấy có khá nhiều xe đạp ngoại do cán bộ, sinh viên đi học ở Liên Xô và các nước Đông Âu mang về. Chúng tôi nhìn xe đạp Favorit của chị Thu học ở Tiệp Khắc mang về, đẹp như nữ hoàng, mê lắm. Bác Bích, cán bộ đi học ở Nam Ninh, Trung Quốc mang về chiếc xe Phượng Hoàng màu rêu. Chúng tôi nhìn bác đạp đi làm mà thèm. Sau ngày đất nước hòa bình, thống nhất, Hà Nội có thêm nhiều loại xe đạp khác nữa. Ai vào Nam, chỉ cần vác khung ra, phụ tùng có sẵn ở chợ Giời, thế là “lên” được chiếc xe mới toanh. 

Rồi đến hợp tác xã cơ khí cao cấp cũng sản xuất được khung xe nhái theo mẫu mã của miền Nam. Tôi thật sự ngạc nhiên khi nhìn thấy cô bạn tôi vác cái khung xe nữ ở chợ Giời về, mặt mũi nở nang tưng bừng: “Đi lắp xe thôi”. Nói là làm, cô ấy vay tiền đi mua phụ tùng, lắp cái xe ra dáng phết. Khi phụ tùng bung ra ở chợ Giời thì ở cửa hàng mậu dịch quốc doanh, cảnh dòng người rồng rắn xếp hàng mua phân phối vòng bi, nan hoa, săm, lốp... vẫn diễn ra ở ngay Bách hóa Tổng hợp. Sau gần một tiếng đứng mướt mồ hôi, tôi thoát ra khỏi dòng người, tay cầm hơn chục chiếc nan hoa, 20 viên bi của ổ giữa. Anh Quế cùng cơ quan vớ được chiếc săm vì phiếu phân phối chỉ cho phép mua săm thì thôi lốp. Tình cảnh đi xe đạp với cái lốp “cố vấn” bằng săm hỏng cắt ra buộc quanh một đoạn lốp để đỡ cho “tanh” đã rão, lốp đã mòn thật là dở khóc dở cười...

Đường phố lúc ấy có nhiều người chuyên vá xe ngồi vỉa hè, góc phố. Nỗi khó khăn của ai cũng như ai với câu đồng dao: "Một yêu anh có may ô, hai yêu anh có cá khô ăn dần", nên những gia đình cho vợ đi lao động xuất khẩu còn được người ta hài hước ví như “xe đạp Peugeot để ở Bờ Hồ không khóa”.

Tôi gắn bó với cái xe đạp nữ Hà Nội, mẹ cho tôi từ năm 1978. Đi học trong Mễ Trì, đi thực tập ở Cổ Loa, Hải Dương, Thái Bình... tôi đều mang xe theo để tiện đạp xe xuống làng xã. Năm 1996, em gái "sang tên" cho cái xe Nhật mi ni. Đến nay đã gần 30 năm, tôi vẫn đạp chiếc xe ấy đi tập thể dục, đi chợ... như một thói quen, dù bây giờ có rất nhiều loại xe đạp thể thao thời thượng.

(0) Bình luận
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị”: Cơ hội khám phá thú chơi tao nhã đất Kinh kỳ
    Từ ngày 10 đến ngày 30/11/2026, tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, quận Hoàn Kiếm, không gian trưng bày chuyên đề “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” sẽ chính thức mở cửa đón công chúng và du khách thập phương. Sự kiện hứa hẹn mang đến một điểm hẹn văn hóa độc đáo, giúp những người yêu Hà Nội tìm lại khoảng lặng yên bình và cảm nhận trọn vẹn chiều sâu nghệ thuật sống của đất Kinh kỳ xưa.
  • Lớp học thời chiến và ký ức từ những vùng sơ tán
    Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), sáng 8/10, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức từ những vùng sơ tán”. Những ký ức của những giáo viên, học sinh từng học tập, giảng dạy tại các vùng sơ tán trong những năm chiến tranh được chia sẻ trong tọa đàm đã tái hiện một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô.
  • Thể lệ cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng"
    Tiếp nối thành công của cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" lần thứ I và II, Tạp chí Người Hà Nội phát động cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng".
  • Nhớ đình xưa nơi phố cũ
    Một buổi chiều cuối năm 2025, tôi trở về bên Hồ Gươm, nơi lưu giữ miền cổ tích của tuổi thơ mình. Rảo bước trên vỉa hè phố Cầu Gỗ để vào chợ Hàng Bè, nơi tôi đã đi qua không biết bao lần trong suốt 25 năm đầu đời của mình (1954-1979), tôi bỗng ngỡ ngàng như lạc vào một miền xa lạ.
  • Bến xe Hà Nội: Nơi những hành trình bắt đầu từ ký ức
    Trong nhịp sống hối hả của Thủ đô, bến xe không chỉ là nơi đi và đến. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao thế hệ — nơi những người con xa quê lần đầu đặt chân tới Hà Nội, nơi những chuyến xe chở theo ước mơ, hy vọng và cả những nỗi niềm rất đời thường.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Xe đạp ơi!
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO