Văn hóa – Di sản

Rắn trong nghệ thuật tạo hình

GS.TS Trịnh Sinh • 09:45 01/02/2025

Chuyện cổ tích Việt Nam kể rằng Thạch Sanh giết được mãng xà trong miếu thờ trừ họa cho dân làng, lại bị Lý Thông hãm hại và tranh công. Câu chuyện đã được hình tượng hóa bằng nghệ thuật tranh khắc gỗ và in trên giấy bản để nhiều người có dịp treo trong dịp Tết. Hình tượng rắn dữ dằn, rõ là một con rắn hổ mang bành, thân uốn khúc miệng phun lửa, đại diện cho Thần Ác. Cách chọn gam màu nóng đã thể hiện cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác gay go, đẫm máu.

1. Rắn trong tranh dân gian xuất hiện rất ít, nhưng cũng đã thấy trong hình tượng mãng xà (còn được gọi là trăn tinh hay chằn tinh). Các nghệ nhân tranh đã vẽ và sau đó in trên giấy gió hình tượng Thạch Sanh chém mãng xà.

anh-1.jpg
Thạch Sanh dùng búa chém mãng xà. Ảnh: Trịnh Sinh

Chuyện cổ tích Việt Nam kể rằng Thạch Sanh giết được mãng xà trong miếu thờ trừ họa cho dân làng, lại bị Lý Thông hãm hại và tranh công. Câu chuyện đã được hình tượng hóa bằng nghệ thuật tranh khắc gỗ và in trên giấy bản để nhiều người có dịp treo trong dịp Tết. Hình tượng rắn dữ dằn, rõ là một con rắn hổ mang bành, thân uốn khúc miệng phun lửa, đại diện cho Thần Ác. Cách chọn gam màu nóng đã thể hiện cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác gay go, đẫm máu.

Tranh dân gian còn miêu tả một trò chơi của nhi đồng phổ biến là “rồng rắn lên mây”, một đám trẻ túm áo nhau rồi xếp thành hình con rắn uốn khúc, lượn vào một sân nhà rộng trong làng để xin quà mừng tuổi cũng là bức tranh được nhiều người thích. Về mặt nghệ thuật, đây là một bức tranh sinh động, mô tả các tư thế hồ hởi, chân bước thấp bước cao, xô đẩy nhau. Bố cục tranh đẹp, con “rắn” được sắp thành hình cung tròn đối lập với mảng vuông của nhà mái ngói trang nghiêm. Tranh còn có thêm dòng chữ Hán Nôm làm tăng thêm vẻ đẹp và sự khuyến học cho lớp trẻ.

anh-2.jpg
“Rồng rắn lên mây” - tranh dân gian Hàng Trống. Ảnh: Trịnh Sinh

Rắn còn được vẽ lên tranh dân gian làng Sình (Huế), đại diện cho một năm, đó là năm Tỵ. Quan niệm một vòng lịch can chi là 12 năm, mỗi năm một con vật tiêu biểu. Người sinh năm nào đều ứng với một con vật về mặt phong thủy, tâm linh và tính cách.

anh-3.jpg
Tranh dân gian Làng Sình có hình rắn. Ảnh: Trịnh Sinh

2. Nghệ thuật chạm khắc đã đưa rắn lên tột đỉnh vinh quang. Đó là con vật được đích thân Hoàng Đế Minh Mạng chọn lựa trong một số ít con vật được khắc vào Cửu Đỉnh (9 cái đỉnh) biểu tượng của sự trường tồn của vương triều Nguyễn. Mỗi loài vật chỉ được khắc một lần vào một chiếc đỉnh. Tuy nhiên, nếu tính cả loài trăn (mãng xà) và loài rắn (nhiêm xà) cùng là một loài rắn (chữ xà nghĩa là rắn) thì xem ra cả hai con xà này đều được đặc cách, cùng được đúc trên 2 đỉnh (Anh Đỉnh và Huyền Đỉnh). Có thể đây là sự ưu ái cho rắn khi có đại diện 2 con vật thuộc loài rắn, nhưng cũng có thể người Việt coi trăn và rắn là hai con vật khác nhau vì thế mới đều được khắc trên Cửu Đỉnh.

anh-4.jpg
Hình chạm khắc mãng xà trên Huyền Đỉnh. Ảnh: Trịnh Sinh

Nghệ thuật chạm khắc còn đưa rắn lên một hình tượng cao quý nữa là rồng. Đây là một con vật không có thật, được ghép từ nhiều con vật khác mà thành, nhưng lại có cái cốt là thân rắn mà điển hình là rồng thời Lý - Trần, uốn khúc như rắn và lại là biểu tượng của vua, quyền lực tối thượng. Hình tượng rồng có mặt nhiều nhất ở Hoàng thành Thăng Long và các chùa chiền thời Lý - Trần.

anh-5.jpg
Hình rồng khắc trên cánh cửa chùa Phổ Minh thời Trần. Ảnh: Trịnh Sinh

Trong nghệ thuật chạm khắc đá, hình tượng rồng Lý - Trần còn để lại nhiều tác phẩm tuyệt đẹp, tiêu biểu là hình ảnh rắn trên cột đá ở chùa Dạm (Bắc Ninh). Hình tượng hai con rồng được châu đầu vào nhau, thân hình uốn lượn quanh một vòng của cột đá. Hai con rồng này đã được tạc vào đầu thời Lý, đến nay đã gần 1.000 tuổi mà vẫn cuốn hút du khách bởi tạo hình dạng 3D hiện đại, nổi bật nhiều chiều và hoa văn vẫn còn nét đanh. Tác phẩm này nửa như tượng tròn, nửa như phù điêu, hết sức sống động.

anh-6.jpg
Tượng rồng - rắn trên cột đá chùa Dạm (Bắc Ninh). Ảnh Trịnh Sinh

Hình tượng rồng - rắn Lý Trần còn được tạo hình trên nhiều cấu kiện kiến trúc của Hoàng thành Thăng Long, nhất là trên các lá đề đất nung trên mái cung điện, trên đồ gốm ngự dụng trong vương triều.

3. Trên chất liệu đồng, người xưa cũng đúc tượng rắn trên cán dao găm. Bức tượng đôi rắn khá đẹp và là tượng tròn cổ nhất tả rắn trong văn hóa Đông Sơn. Về mặt nghệ thuật, có thể xếp pho tượng tròn này vào loại hình mỹ thuật ứng dụng như cách xếp loại hiện đại. Bức tượng này được “đặt” vào cán một con dao găm đồng. Những chiếc dao găm thời này thường có phần lưỡi nhọn, sắc, có thể vừa là vũ khí, vừa là vật biểu tượng quyền uy nên ở phần cán thường là tượng người phụ nữ đang khuỳnh tay, chống nạnh hay tượng voi, tượng rắn với mục đích trang trí nghệ thuật.

anh-7.jpg
Đôi rắn quấn nhau đang ngậm chân voi trên cán dao găm. Ảnh: Trịnh Sinh

Cặp rắn được tả sinh động, đang cuốn lấy nhau, mồm há rộng ngậm chân voi, trên lưng voi lại đặt một chiếc trống đồng. Tinh xảo là vậy, nhưng chiều dài của cả con dao găm cũng chỉ khoảng 12cm. Dao găm tượng rắn này đã được xếp hạng Bảo vật quốc gia và hiện đang trưng bày ở Bảo tàng tỉnh Nghệ An.

4. Hình tượng rắn ở ta còn liên quan đến một vụ án oan nổi tiếng. Đó là vụ án “Hồ Dâm Đàm” (tức hồ Tây ngày nay). Dân làng đã mượn ngôn ngữ mỹ thuật tạo tượng đá để thể hiện nỗi lòng của một trung thần bị hàm oan. Bức tượng đá nổi tiếng này miêu tả một con rắn có đủ mắt tròn, vây khắp thân, có cả vành tai để nghe ngóng “thế sự”, nhưng hàm răng sắc đang cắn chặt vào thân mình như chẳng bao giờ gỡ ra được tựa nỗi hàm oan đã qua nhiều thế kỷ.
Cái đẹp của bức tượng rắn này là được tả thực, đường nét chạm khắc sắc sảo, xử lý hình khối gọn gàng, theo khúc cuộn mà không theo khối dài loằng ngoằng như thân rắn ngoài đời.

anh-8.jpg
Tượng Thần rắn tự cắn vào thân. Ảnh: Dân Trí

5. Trong các điện thờ mẫu Tam phủ, tứ phủ và các chùa "Tiền Phật, hậu Mẫu" cũng có mặt tượng rắn. Một dấu hiệu quan trọng của điện thờ là có các cặp tượng rắn đang vắt vẻo trên xà nhà hay trên tường hướng vào các Mẫu. Đặc biệt, tượng rắn màu trắng được gọi là Bạch Xà Đại tướng, rắn màu xanh gọi là Thanh Xà Đại tướng mà dân gian thường gọi là “Ông Lốt”. Những tượng này không làm từ chất liệu đá, gốm, đồng… mà thường làm bằng giấy, carton, tả thực như một dạng đồ hàng mã, nhẹ nhàng, dễ uốn lượn, tạo hình.

anh-9.jpg
Bàn thờ trong điện Mẫu trưng bày ở Bảo tàng Dân tộc học. Ảnh: Trịnh Sinh

6. Hình tượng rắn ở các văn hóa miền Trung và miền Nam nước ta cũng được thể hiện trong nghệ thuật tạo hình. Tại các di tích Chăm Pa có hình tượng con rồng Makara, cũng là con vật không có thật trong thực tế, có cái thân là con rắn, cá sấu, voi. Đây là biểu tượng của thủy quái, vật cưỡi của thần biển Varuna và cả nữ thần sông Hằng Ganga Devi. Con rồng Makara biểu tượng cho nước, cầu vồng (coi rắn là hình tượng thân cong như cầu vồng). Makara có mặt trong văn hóa Chăm từ thế kỷ VII và kéo dài cho đến tận thế kỷ XIV với các tượng tròn điêu khắc đá.

anh-10.jpg
Tượng rồng Makara Tháp Mắm, Bình Định thế kỷ XIII. Ảnh Trịnh Sinh

Trong nghệ thuật tạo hình rắn ở văn hóa Khơ Me, Nam Bộ, rắn thần Naga là một vị Thần trong hình hài một con rắn hổ mang với đặc trưng là có cái mang bành to ở phần đầu. Có khi con rắn được thể hiện 1 đầu hay nhiều đầu, nhưng số đầu thường là số lẻ: 1, 3, 5, 7 và 9. Rắn Naga được tạo hình với chất liệu gỗ được sử dụng trang trí đầu tay cầm xe tang, tủ kinh kệ, điêu khắc nổi trên cánh cửa…, xi măng (được đổ khuôn thạch cao), đồng (đúc khuôn)… tạo thành các pho tượng tròn. Naga còn được thể hiện trong tranh vẽ trên giấy, tranh sơn dầu, tranh đắp nổi (phù điêu) trên các bức tường trong chính điện, nóc mái của cổng chùa. Đề tài rắn thường gặp là diễn tả câu chuyện về rắn thần Naga có 7 đầu dùng thân mình làm ghế cho đức Phật ngồi tu và dùng mang làm mái vòm che mưa nắng cho Phật. Rắn Naga còn được tạo khối trang trí trên cổng chùa, tường rào, cột cờ, cầu thang dẫn lên chính điện, nóc mái, mi cửa…

7. Nhìn rộng ra, hình tượng rắn Naga có mặt khắp các nước láng giềng của Việt Nam như Lào, Campuchia và Thái Lan… Đó là hình tượng con rắn hổ mang bành được Ấn Độ Giáo và Phật giáo “thiêng hóa” thành vị Thần Nagraj (vua rắn), biểu tượng của sự bất tử.

Nhiều khi tượng Naga được tạc có đầu người mình rắn. Rắn được vẽ trong tư thế cuộn mình trên cổ thần Shiva hay rắn đang cuộn mình làm giường ngủ cho thần Vishnu… Làn sóng truyền bá Ấn Độ giáo và Phật giáo đã lan truyền từ Ấn Độ sang các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Lào, Campuchia đã mang theo cả nghệ thuật tạo hình rắn hổ mang bành. Ảnh hưởng của sự giao lưu văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng này được thấy rõ ở Kinh đô cổ Angkor Wat ở Xiêm Riệp (Campuchia) nơi có rất nhiều truyền thuyết và tượng rắn hổ mang bành ở các cổng vào khu đền đài nổi tiếng này./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
  • Hai di sản tư liệu Việt Nam góp thêm dấu ấn trong kho tàng Ký ức thế giới
    “Văn bia Phố Hiến” (Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (Ninh Bình) vừa được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh lên 13.
  • Đình Tường Phiêu- từ di sản độc đáo đến câu chuyện phát huy giá trị
    Tại Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu (xã Phúc Thọ, TP Hà Nội), bài toán phát triển kinh tế di sản gắn với bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử đang có những chuyển biến tích cực. Chính quyền địa phương đang gắn kết các giá trị độc nhất vô nhị tại đình Tường Phiêu với làng nghề hoa cây cảnh truyền thống, giáo dục di sản ở địa phương để chung sức phát triển du lịch văn hóa Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
  • Chung kết IC Master 2026: Nâng tầm bản sắc nông sản Việt bằng tư duy sáng tạo của người trẻ
    Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.
Đừng bỏ lỡ
  • Tour "Chạm Đồng Xuân": Trải nghiệm đa chiều về một Hà Nội luôn vận động và sáng tạo
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, tour nghệ thuật "Chạm Đồng Xuân" đang thổi luồng sinh khí mới vào ngôi chợ trăm tuổi. Bằng việc lồng ghép khéo léo tác phẩm của 25 nghệ sĩ vào nhịp giao thương huyên náo, dự án đã biến Đồng Xuân thành một không gian nghệ thuật đa giác quan sống động mà không làm gián đoạn việc mưu sinh của hàng ngàn tiểu thương.
  • Quy hoạch, trưng bày 29 tác phẩm “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương
    Ban Tổ chức Festival Huế quy hoạch và trưng bày 29 tác phẩm tiêu biểu của “Ấn tượng Huế, Việt Nam - 2026” bên bờ sông Hương từ di tích Nghinh Lương Đình đến cầu Dã Viên.
  • Ký ức phố nghề qua những ngôi đình cổ
    “Chuyện Đình trong Phố” mở cửa đón công chúng từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại mạng lưới 12 điểm đình, hội quán ở Hà Nội, đồng thời kết nối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
Rắn trong nghệ thuật tạo hình
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO