Năm Tý kể chuyện Chuột

Yên Giang| 26/01/2020 08:16

Chuột là giống thú 4 chân bé nhất nhưng lại được xếp hàng đầu trong số 12 con Giáp thuộc lịch pháp Can - Chi cổ truyền của văn hóa phương Đông. Chuột chui rúc, len lỏi khắp môi trường sống của con người, đặc biệt ở các vùng nông thôn, nông nghiệp gây ra vô vàn hệ lụy. Tuy nhiên, trong hàng ngàn loài chuột có loài được người ta bắt làm thực phẩm hoặc nuôi làm vật thí nghiệm, nghiên cứu khoa học trong ngành y… Loài chuột tuy bé nhỏ nhưng rất tinh ranh. Có truyền thuyết xưa kể rằng: - Khi thượng đế tổ chức cuộ

Năm Tý kể chuyện Chuột
Tranh minh họa truyện “Đám cưới chuột” của họa sĩ Ngô Mạnh Lân. 
Thành ngữ - Tục ngữ
- Nhà hôi như tổ chuột
- Chuột chạy cùng sào
- Chuột sa chĩnh gạo
- Lù rù như chuột chù phải khói
- Đầu voi đuôi chuột
- Ướt như chuột lột
- Lấm lét như chuột ngày
- Cháy nhà ra mặt chuột
- Hổ ham heo như mèo ham chuột
- Cáo vuốt đuôi gà
- Chuột nhà rậm lông,
Chuột đồng dầy mỡ
- Gà hấp chuột chiên
Thác lác chả nghiền
Cá rô kho tộ.
- Kiến bò lổm ngổm
Chuột chạy rào rào
Thế nào cũng bão.
- Hoài hồng ngâm cho chuột vọc
Hoài hạt ngọc cho trâu vầy.
- Dơi không ra dơi
Chuột không ra chuột

Ca dao
- Chuột nhắt đòi bắt chị mèo,
Mèo quơ mười phát, chuột queo cả bầy.
- Sân đình đâu phải bãi hoang
Gái trai chim chuột, Thành hoàng trị ngay.
- Mèo già rủ chuột đi chơi
Vừa ra khỏi ngõ mèo xơi chuột liền
- Đói thì ra rẫy gậm khoai
Chuột vô chĩnh gạo, đố nhoài thoát thân.
- Chuột chù chê khỉ rằng hôi
Khỉ vỗ đùi cười: - Cả họ mày thơm!
- Chuột chê xó bếp chẳng ăn
Chó chê nhà dột sang nằm bụi tre
- Chim chích mà đậu cành sồi
Chuột chù trong cống đòi soi gương Tàu 
- Chuột kêu chút chít trong rương
Anh đi cho khéo, đụng giường mẹ hay.
- Thứ nhất đom đóm vào nhà
Thứ nhì chuột rúc, thứ ba hoa đèn.
- Con mèo, con mẻo, con meo
Muốn ăn thịt chuột thì leo xà nhà
- Hàm rộng, miệng cọp: anh hùng
Hàm rắn miệng chuột: bất trung vô nghì
- Mắt chuột, tai thỏ, mũi dơi
Trai thì gian xảo, gái thời đong đưa
- Ghen chi ghen lạ ghen lùng
Mèo rình bắt chuột đụng mùng cũng ghen
- Em tôi buồn ngủ buồn nghê
Con chuột tuổi Tý, con dê tuổi Mùi
- Con mèo mà trèo cây cau
Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà
Chú chuột đi chợ đường xa
Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo
- Anh là con cái nhà ai
Cái đầu bờm xợp, cái tai vật vờ
Cơm no rồi lại ngồi bờ
Con chó tưởng chuột nó vồ mất tai
- Con mèo, con chuột có lông
Ống tre có mắt, nồi đồng có quai
- Cưới nàng anh toan dẫn voi
Anh sợ quốc cấm nên voi không bàn
Dẫn trâu sợ họ máu hàn
Dẫn bò sợ họ nhà nàng co gân
Miễn là có thú bốn chân
Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng.
- Cần chi cá lóc, cá trê
Thịt chuột, thịt rắn nhậu mê hơn nhiều
- Chuột nằm bồ thóc khoanh đuôi
Con dâu bà xã đuổi ruồi không bay
- Hang hùm ai dám mó tay
Chuột nào lại dám cắn dây buộc mèo?
- Tuổi Tý là con chuột nhà
Bắt vịt, bắt gà; xoi ngách, đào hang…

Nói ngược
- Bao giờ cho cám ăn heo
Cho chuột ăn mèo, cho cỏ ăn trâu
- Con chuột  kéo cày liên hồi
Con trâu bốc gạo vào ngồi trong cong
- Thóc giống cắn chuột trong bồ
Một trăm lá mạ đuổi vồ con trâu

Câu đố
- Bằng mẩu củi
Lủi vô lùm
Cái lưng lum khum
Cái đuôi nghí ngoáy, là con gì?
(Con chuột)
- Bốn anh cùng chung một tên
Cùng chung một xóm, chẳng riêng một làng
Một anh thì đỗ quan sang
Một anh hôi rịch như chàng cú hoang
Một anh con đống cháu đàn
Một anh bé tý chỉ bằng ngón tay
Là con gì? 
(là chuột cống
chuột chù
chuột đám
chuột nhắt)
- Con mẻo con meo
Con mèo đuổi chuột
Cầm đuốc soi đường
Cầm gương soi mặt
Mèo bắt cái đuôi
Chuột chui hang tối
Mèo đói kêu meo
Meo mẻo mèo meo…

Vè 
Ve vẻ vè ve
Kể vè con chuột 
Mình thuôn thậm thuột
Tựa đoạn ống tre
Bộ lông hoe hoe
Cái đuôi ngoắt ngoắt
Cái mồm nhọn hoắt
Con mắt thòi lòi
Chòm râu cá chốt
Cái răng dài sọc
Cắn phá động trời 
Ai ai cũng sợ
Cả đời vay nợ
Cũng tại chuột bầy
Phá sạch gia tài
Cũng là tại nó
Cấy cày lao khổ
Lúa mới trổ đòng
Nó cắn sạch trơn
Sáng ra thăm đồng 
Còn ba hạt lép…

Đeo chuông vào cổ mèo
Từ lâu lắm rồi, họ hàng nhà chuột đã là món ăn khoái khẩu của họ nhà mèo.
Đến một ngày nọ, Hội đồng chuột không thể đời đời để con cháu mình chịu cảnh hiến thân cho kẻ ác, bèn triệu tập buổi họp hội đồng để các thành viên hiến kế chống lại loài sát thủ truyền kiếp. 
Buổi họp được hưởng ứng nhiệt liệt, ngay từ phút đầu đã có nhiều thành viên xin hiến kế.
Một cụ chuột râu ria đã bạc cả, lên tiếng trước: 
- Thưa Hội đồng, kế hay nhất từ xưa đến nay, không chỉ nhà chuột chúng ta từng thực hiện, mà cả loài người cũng ưa dùng…
Tất cả nhao nhao hỏi: 
- Kế gì? Kế gì?
Cụ chuột dõng dạc:
- Là kế “miếng thịt, bịt miệng”, ấy là cách của loài người, còn loài mèo thì cứ lấy “xâu cá vá mồm”!, các vị có thấy hay không? 
Tất cả lại nhao nhao:
- Hay! Hay! Nhưng lỗi thời rồi! Lỗi thời rồi!
Một ông chuột trong đám giải thích: 
- Thì ông cha ta chả làm kế đó mãi rồi sao? Các vị có xem tranh Đông Hồ họ vẽ về loài ta trong “Thầy cống vinh quy” rồi “Đám cưới chuột” chưa? Để thầy cống, đám cưới chuột được trót lọt các cụ nhà ta đã phải cử một đoàn mang lễ cá đến dâng cửa nhà mèo đó. Mà không chỉ những sự ấy nhớ. Mà sự to, sự nhỏ muốn cho yên đều phải dâng lễ cống nạp như vậy. Nhưng nhẫn tâm thay, chỉ ít lâu sau, đâu lại hoàn đấy.
Cả phòng họp im lặng hồi lâu. Mọi thành viên hồi hộp chờ đợi.
Rồi từ cuối phòng, một bác chuột cống tự tin đã lên tiếng;
- Theo tôi, ta nên học loài người ở cách làm bẫy bắt hổ. Hổ dữ tợn, hung bạo là thế mà họ còn làm bẫy diệt được. Ta sợ đếch gì loài mèo!
Tất cả lại nhao nhao:
- Không ổn, không ổn.
- Thân ta bé nhỏ, làm bẫy cách gì? Mà loài mèo khôn lắm, chúng còn dạy cả loài hổ leo cây đấy, chúng dễ gì mà ta bẫy.
Bác chuột cống vẻ mặt lúng túng, tiếp lời:
- Hay là chúng ta đánh bả cho cả họ nhà nó chết toi!
Tất cả lại nhao nhao:
- Có chúng ta trúng bả thì có.
- Bất khả thi, bất khả thi.
- Ta lấy gì làm bả?
Sau lần này thì phòng họp chìm trong im lặng, thất vọng. Rồi điều gì đến sẽ đến, một chàng chuột xù dị tướng hùng hổ tiến lên trước giọng oang oang:
- Tôi xin hiến kế, diệu kế
Đám đông lại nhao nhao:
- Nói ngay, nói ngay xem nào!
Chuột xù dõng dạc:
- Xin thưa quý vị!
Theo tôi, đây là cách hay nhất, hay nhất!
(ngừng một lát, tiếp)
Chúng ta sẽ tìm cách đeo vào cổ loài mèo, mỗi con một chiếc chuông đồng.
- Để làm gì, để làm gì?
- Để khi chúng mò đến đâu, nhảy đến đâu, chuông sẽ rung lên ở chỗ đó, nhà chuột ta sẽ tìm đường lẩn tránh lập tức. Các vị thấy có diệu kế không?
Tất cả phòng họp đồng thanh reo lên:
- Diệu kế! Diệu kế!
(0) Bình luận
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
  • Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn tại lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), chiều 2/10, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra, tôn vinh những cá nhân, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, thể hiện tình yêu sâu sắc với Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
Năm Tý kể chuyện Chuột
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO