Khám phá đời sống tâm linh người Việt thế kỷ XIX qua cuốn sách của học giả Pháp

Gustave Dumoutier là một trong những học giả am tường nhất về xứ Đông Dương, cộng sự đáng kính của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp với nhiều khảo cứu nổi bật về khảo cổ học, địa lý học lịch sử, dân tộc học và truyền thống dân gian. Ông đã dành nhiều năm nghiên cứu để ghi chép tỉ mỉ về các biểu tượng và vật phẩm thờ cúng của người Việt Nam.

Cuốn sách "Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam" cung cấp cái nhìn sâu sắc về các đồ thờ tự, từ bát hương, đèn nến đến các đồ cúng phẩm, mỗi món đều mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt. Các biểu tượng phổ biến như chữ Phúc, chữ Thọ, hình âm dương, hà đồ, lạc thư cùng nhiều hình tượng khác được tác giả ghi chép cẩn thận. Điều đáng chú ý, Gustave Dumoutier không chỉ mô tả hình dáng bên ngoài mà còn đi sâu phân tích ý nghĩa văn hóa, tâm linh của từng biểu tượng, giúp người đọc hiểu rõ hơn về nguồn gốc và giá trị của chúng trong đời sống tín ngưỡng.

Đi kèm với diễn giải về ý nghĩa, tác giả còn ghi chép chi tiết về ứng dụng của các biểu tượng trong tín ngưỡng và thờ cúng, những niềm tin gắn liền với chúng cũng như các điều kiêng kỵ. Đồng thời, ông còn đối chiếu nguồn gốc những biểu tượng này với sử sách, cung cấp các chú thích cặn kẽ giúp độc giả tiện tra cứu.

Một điểm đặc biệt của cuốn sách là hệ thống tư liệu hình ảnh minh họa phong phú, giúp lưu giữ và tái hiện những biểu tượng thờ cúng từ hàng trăm năm trước. Mỗi biểu tượng đều có ít nhất một đến hai hình ảnh đi kèm, tạo điều kiện cho người đọc qua các thế hệ có thể đối chiếu, so sánh với hiện tại.

Những hình vẽ minh họa trong sách được in sắc nét, tái hiện hình ảnh của các vật phẩm từ thế kỷ XIX, giúp độc giả có cơ sở để so sánh và đối chiếu với biểu tượng tương ứng trong bối cảnh hiện đại. Đi cùng với hình ảnh minh họa, sách còn có các chú thích chữ Nôm nhằm giúp độc giả hiểu thêm về biểu tượng được khảo cứu.

Phát biểu tại buổi giao lưu ra mắt sách do Nhã Nam phối hợp cùng Viện Pháp tại Hà Nội và Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức tại Hà Nội sáng 22/2, nhà nghiên cứu Trần Trọng Dương và nhà nghiên cứu Mai Anh Tuấn cũng đã nhấn mạnh đến giá trị của cuốn sách ở nhiều khía cạnh.

Theo nhà nghiên cứu Trần Trọng Dương hệ thống biểu tượng đồ thờ của người An Nam rất phong phú, tồn tại trong các không gian tín ngưỡng khác nhau. Có những biểu tượng vẫn còn tồn tại nhưng cũng có những biểu tượng đã thất truyền nên thế hệ sau không còn nhận biết hoặc hiểu rõ về chúng. Với những nỗ lực nghiên cứu, tác giả cuốn sách "Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người Việt Nam" đã làm sáng tỏ những giá trị ấy. Không chỉ tìm ra gốc nghĩa của biểu tượng, Gustave Dumoutier còn cấp nghĩa, giải nghĩa cho các biểu tượng, diễn giải một cách dung dị, giúp người đọc hôm nay cũng như mai sau có thể hiểu sâu về tâm hồn, tính cách và bản sắc của người Việt.

Cuốn sách "Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam" do Nhà xuất bản Thế giới và Công ty Văn hóa Truyền thông Nhã Nam phát hành, hứa hẹn sẽ trở thành một tài liệu quý giá dành cho những ai quan tâm đến văn hóa, tín ngưỡng và lịch sử Việt Nam./.