Hồn cổ kính trong mái nhà  Hà  Nội

Ha noi moi| 27/05/2009 10:16

Hà  Nội có khu 36 phố phường là  di sản cần gìn giữ. Không gian cổ kính nhấp nhô sóng mái mang dấu ấn quá khứ buổi đầu hình thà nh đô thị, mất đi không thể có nữa. Một trong những vẻ đẹp vô giá là  ở những mái úp nhử bé, rêu phong nhấp nhô sóng mái quyến rũ, đi và o lòng cái hồn cổ kính như tửa lên từ những lô xô đậm dấu thời gian.

Hãy thử­ từ một điểm cao nà o đó, nhìn ngắm tầng tầng sóng mái lô xô của Hà  Nội xưa. Thử­ tước bử những gì mới xen cấy, chèn ép thêm, có phải những sóng mái ấy cứ tự nhiên mà  thà nh nhịp, thà nh điệu, chẳng do một nét bút quy hoạch nà o, vậy mà  uyển chuyển, thấm và o lòng người.Và o những năm 20-30 của thế kỷ trước, ra đời một loạt các kiến trúc mà  ngà y nay chúng ta gọi là  phong cách Аông Dương.

Nổi bật của phong cách nà y là  hệ thống mái ngói dốc nghiêng.Thử­ lấy một tác phẩm được thử­ thách qua gần 3/4 thế kỷ, công trình Bộ Ngoại giao hiện nay trên đường Аiện Biên Phủ (Hà  Nội) mà  tác giả chính là  Ernets Hebrart, kiến trúc sư người Pháp rất có công với kiến trúc, văn hóa Việt Nam. Công trình 2 tầng và  tầng hầm có hệ thống mái ngói phong phú: mái bát giác trên các tháp, nhô lên trên mái lớn thân nhà . Mái nhử trên cử­a mái, trên cử­a sổ tầng 2, mái đầu hồi, các mái hắt nhử, mái chồng diêm thông gió tốt, tránh mưa tránh nắng, cản nhiệt cao...

kết hợp khéo léo thích dụng và  thẩm mử¹, rất Việt Nam. Cùng với đổi mới, kiến trúc bung ra, cái mái dốc lại có chỗ đứng. Nhà  thấp tầng, nhà  cao tầng, nhà  ở riêng lẻ, công thự quốc gia. Mái ngói dốc nghiêng chen nhau xuất hiện. Chỗ thì điểm xuyết thanh thản ung dung, chỗ thì tầng tầng lớp lớp, chen vai thích cánh. Ngói đất nung thô sơ trên bộ kèo gỗ đã nhường chỗ cho phần lớn là  bê tông cốt thép. Thường thì ngói Tây bằng đất nung, sang hơn thì ngói giếng đáy hình vẩy cá, thậm chí cả lưu ly men gốm. Аộ dốc không còn theo một khuôn khổ quen thuộc, chỉ hơi chênh chếch là m duyên mà  cứ úp chụp như chiếc nón và  cả như là  dựng đứng.

Hồn cổ kính trong mái nhà  Hà  Nội

Hệ thống mái dốc nghiêng, nhanh chóng đi và o lòng người, không chỉ công trình thấp tầng, mà  cả mấy chục tầng. Có tới hơn nử­a số lượng tác phẩm được giải thưởng kiến trúc là  có mái dốc nghiêng kể cả là  chung cư cao tầng. Một khách sạn do chính người Pháp thiết kế tại vùng núi phía Bắc cũng có mái ngói (được giải thưởng kiến trúc 1998).Khắp không gian Hà  Nội, từ ngõ nhử chật hẹp đến đại lộ mới mở, từ quận Hoà n Kiếm đông đúc đến Nhật Tân rực đử hoa đà o, Võng Thị mênh mông bát ngát Hồ Tây, mái ngói các kiểu ngà y nối ngà y đua nhau bùng nổ. Thôi thì đủ cả, thế giới có gì ta có nấy. Có thể kể và i thí dụ bắt chước rất kệch cỡm. Mái vòm thấp khum khum cái lớn cái nhử trên nóc Nhà  hát Lớn, cũng được và i ba ông chủ bê nguyên dạng và o ngôi nhà  ở của mình.

Góc tường Phan Chu Trinh - Trần Hưng Аạo đang là  thí dụ sáng giá. Kia là  nhịp điệu cổ kính có vòm mái lớn có vòm mái nhử, đây chỉ là  một và i vòm tháp lạc lõng. Ngay các nước sát cạnh ta, vốn xưa gọi là  Xứ Аông Dương vẫn không ít mái dốc nghiêng với những đặc điểm mà  chỉ thoáng qua đã thấy ngay văn hóa truyửn thống Campuchia, Là o. Mái nhà  Việt Nam xưa, nhìn từ mặt chính ta thấy rẻo mái dốc thẳng lên từ mái chính và  gặp bử nóc, ta thấy rẻo mái dốc thẳng, sau chếch sang nhập với mái hồi. Nhìn từ đầu hồi nhà  thấy một tam giác tạo bởi hai đường rẻo mái và  đường nằm ngang của mái hồi.

Tam giác nà y gọi là  vỉ ruồi, (vì nó giống cái vỉ đập ruồi). Văn hóa Việt Nam, cấm kửµ tam giác nà y quay thẳng ra mặt chính. Tiếc thay, nhiửu công trình cứ cho cái tam giác nà y phơi ra mặt chính nhà , đập thẳng và o mắt mọi người. Rất dung tục! Cũng đừng dại dột đưa mái củ hà nh, đặc trưng Hồi giáo, chỉ là  phô trương lạc lõng, chứ không thể gọi là  độc đáo! Mái nhà  trước hết để che mưa, chắn nắng, chống nóng, cản lạnh, không thể chơi mái như trò chơi điện tử­!Những tam cấp cử­u trùng đà i như mấy công trình mới xây ở Hà  Nội: Nhà  UBND quận Ba Аình (Liễu Giai), nhà  chiếu bóng Quốc gia, Tổng công ty thép Việt Nam (Láng Hạ)... Khiến người ta choáng ngợp vử những bậc lên đồ sộ, khó có thể gắn và o cái mái duyên dáng Việt Nam. Аưa cái mái ngói nghiêng nghiêng ấy và o nhà  cao tầng có thể ví như mặc quần Tây, đội khăn xếp.

Hồn cổ kính trong mái nhà  Hà  Nội

Ngà y nay xây nhà  cao tầng và  sắp tới sẽ chọc trời (thường là  40 tầng trở lên) có mái bằng, có mái dốc, nghĩ chẳng thể áp đặt. KTS Nguyễn Thanh Sơn đã đử nghị, khi tìm hình thức cho mái nhà , không chỉ quan hệ mật thiết với mặt đứng, phong cách kiến trúc, vật liệu, kết cấu... không thể quên tầm nhìn, cảnh quan khu vực, nhịp điệu đường phố, kiến trúc đô thị phô diễn hình khối, vật liệu.Cũng có kiến trúc sư đử nghị, mái nhà  không còn chỉ đơn thuần là  cái mái.

Có thể tổ chức trên mái nơi sinh hoạt câu lạc bộ, trồng cây, nuôi động vật nhử, tạo nên môi trường giao tiếp, cải thiện điửu kiện sinh thái, hòa và o thiên nhiên, không nên bử phí không gian nà y.Nói đến mái nhà  Việt Nam - như một biểu tượng văn hóa truyửn thống, nên nói chút ít đến đặc điểm mái cong. Mái lợp ngói dốc nghiêng nghiêng, nơi 2 mái tiếp giáp nhau, rẻo mái ấy cong hớt lên ở diửm mái, gọi là  Đầu đao lá mái. Cố kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện gọi bằng thuật ngữ Nở hoa đà o.Truyửn thống không phải là  di tích của quá khứ hay là  biểu hiện nà o đó do ta tự sáng tạo ra, mà  phải được sà ng lọc, thử­ thách lâu dà i, nói cách khác được các thế hệ chắt lọc...

Bộ mái nhà  đã được ông cha ta chọn lựa và  chúng ta tiếp tục lựa chọn, tuân theo trí tuệ và  gắn liửn với đời sống - Chỉ chọn lựa những gì tốt nhất, đẹp nhất, đồng nghĩa với cái đã được ông cha chọn lựa và  tiếp tục đúng với cái mà  chúng ta đang chọn lựa. Thiếu tính toán, thích chơi trội, chọn lựa sai lầm đửu có thể trở thà nh lực cản, kìm hãm, là m chệch hướng phát triển, cho nên hãy thận trọng. Không ít thí dụ kiến trúc sư chơi mái chồng chất mái lớn, nhử, cao thấp, tròn dà i... như học đòi nghệ thuật xếp đặt.Kiến trúc phương Tây (và  cả ở Việt Nam hiện nay) rất quan tâm đến mặt chính nhà , nhưng kiến trúc Việt Nam lại hầu như không có khái niệm nà y.

Yếu tố tạo hình quyết định tới hình thức kiến trúc chính là  bộ mái. Không chỉ giải quyết tốt sinh thái, khí hậu ngôi nhà , còn kết tinh thẩm mử¹: Cái thần của kiến trúc cổ Việt Nam là  ở mái. Аỉnh cao, cái hợp lý, cái đẹp của kiến trúc cổ Việt Nam nằm ngay bên trong các thể loại mái.Cho nên, tất yếu với kiến trúc hiện đại Việt Nam phải dà y công nghiên cứu, thể nghiệm để bằng vật liệu mới, cách nhìn mới, bộ mái có vị thế xứng đáng.Thực ra, thế hệ cha anh chúng ta đã có cách ứng xử­ rất văn hóa.

Tuy nhiên, thời kử³ ấy chúng ta xây dựng chỉ 2, 3 tầng, quy mô công trình không lớn. Còn ngà y nay đồ sộ hơn nhiửu lần cả khối tích và  chiửu cao. Sự lựa chọn, sự vận dụng đặc điểm nà o của bộ mái truyửn thống để được thừa nhận là  già u bản sắc. Mặc dù đã có một số thà nh công như Nhà  ga T1 hà ng không Nội Bà i, một số nhà  là m việc, biệt thự.Cái mái nhà  Hà  Nội, mái nhà  Việt Nam, quả thật lắm chuyện để bà n, để cãi. Hiện đại và  truyửn thống, dân tộc và  quốc tế, khu vực và  toà n cầu, hòa nhập và  hòa tan. Lý lẽ cũng lắm. Thực hiện cũng nhiửu. Аiửu quan trọng nhất là  để sao cho ra một phong cách Hà  Nội, phong cách Việt Nam.

(0) Bình luận
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • Phần thưởng lớn nhất là được thấy học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình
    Hành trình gần 20 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Nguyễn Lan Phương – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Phong Sắc (phường Bạch Mai, TP Hà Nội) đã đạt đường nhiều thành tích nổi bật. Cô Nguyễn Lan Phương chia sẻ: “Càng gắn bó với nghề càng hiểu rằng phần thưởng lớn nhất của người thầy không phải là những danh hiệu, mà là được chứng kiến học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình”.
  • Hà Nội khen thưởng 8 cá nhân đạt danh hiệu "Người tốt, việc tốt"
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành quyết định tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt" cho 8 cá nhân tiêu biểu thuộc Tổng Công ty Vận tải Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội. Các cá nhân được tuyên dương gồm những công nhân lái xe, nhân viên phục vụ tuyến buýt và lực lượng công an cơ sở tận tụy với công việc. Tiền thưởng cho các cá nhân được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định hiện hành.
  • Hà Nội ban hành Bộ tiêu chí và Phương pháp khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân
    Hoạt động khảo sát trực tiếp được thực hiện vào quý IV hằng năm tại 126 xã, phường và dự kiến công bố kết quả vào Ngày Quốc tế Hạnh phúc (20/3). Bộ tiêu chí khảo sát và đo lường Chỉ số hạnh phúc gồm 50 tiêu chí thuộc 5 trụ cột về kinh tế, mối quan hệ xã hội, dịch vụ an sinh, môi trường sống và quản trị đô thị, được tính theo thang điểm 10. Bên cạnh phỏng vấn trực tiếp, thành phố còn triển khai khảo sát trực tuyến qua ứng dụng iHanoi để phục vụ công tác theo dõi xu hướng và cải thiện chất lượng sống cho Nhâ
  • Chủ tịch HĐND Thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà tặng quà các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn tại Lâm Đồng
    Trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển Vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng (1976 - 2026), sáng 25-10, Đoàn công tác thành phố Hà Nội do Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà làm trưởng đoàn đã thăm, tặng quà các gia đình có hoàn cảnh khó khăn tại thôn Thanh Trì, xã Nam Ban Lâm Hà (tỉnh Lâm Đồng).
  • Tự hào hành trình 50 năm xây dựng và phát triển Vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng
    Sáng 25-10, tại tỉnh Lâm Đồng, thành phố Hà Nội và tỉnh Lâm Đồng tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển Vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng (1976 - 2026).
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
Hồn cổ kính trong mái nhà  Hà  Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO