Chuyển động Hà Nội

Hà Nội - Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người

Nhà thơ Bằng Việt • 19:56 02/02/2025

“Lương tri” và “phẩm giá” con người, cùng sự kết tinh và thăng hoa của nó, - hai tiêu chí thiêng liêng và cao quý này, không dễ gì mà bạn bè quốc tế đã từng trân trọng dành cho chúng ta, coi đó là biểu tượng khí phách của Thủ đô Hà Nội và toàn dân tộc.

anh-thay-trang-25.jpg

Sực nhớ lại, thời thanh xuân của mình, khi đất nước bước vào giai đoạn chống trả cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của không quân Mỹ, trước cơ đồ Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến có nguy cơ bị hủy diệt, tôi đã viết bài thơ “Trở lại trái tim mình” (năm 1967), có những câu:

Hà Nội mang tầm vóc hôm nay
Cộng với tầm cao quá khứ
Tôi đi dọc những lối vào lịch sử
Nghe suốt năm châu bè bạn nối gần
Tôi đi ngang những cuộc đời thường
Biết ở đó chia nỗi lo nhân loại.

Và:

Có phải bao nhiêu vui buồn thời đại
Soi vào đây càng đậm sắc màu riêng...
Âm vang bao biến thiên
Thế giới gửi nơi này ghi nhớ
Bao hạt cát hạt vàng lịch sử
Hà Nội kiên tâm gạn lọc công bằng
Nghe tiếng Bác mỉm cười đôn hậu
Nghe bước mình vững chãi tháng năm...

Hà Nội thời điểm ấy quả đã là điểm mấu chốt “Được - Thua, Còn - Mất” của lương tri và phẩm giá thời đại, được cả nhân loại đồng lòng quan tâm và chia sẻ, cảm thông và cổ vũ! Một thời kỳ đầy mất mát, đau thương, nhưng vô cùng đáng tự hào! Vị thế ấy, tầm cao ấy của người Hà Nội, sau đó, trong những điều kiện và hoàn cảnh nào, sẽ vẫn còn có khả năng đạt tới và tiếp nối?

Hôm nay, khi thế kỷ XXI đã đi gần hết 1/4 hành trình, khi Thủ đô chúng ta đang sải bước tiến vào công cuộc đổi mới và hội nhập ở tầm cao, đang trên thế vươn mình toàn diện, thì những vấn đề trên lại đáng được đặt ra và giải đáp.

1tuoi-than-tien.jpg
Tuổi thần tiên

Câu hỏi về lương tri đòi hỏi chúng ta phải có lập trường thế nào trước những vấn đề sinh tử của thế giới như: Bảo vệ môi trường sống, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ cuộc sống của dân thường trong các cuộc xung đột sắc tộc và xung đột quốc gia; tình trạng di dân trên thế giới; khủng hoảng lương thực, khủng hoảng năng lượng; biến đổi khí hậu bất thường trên trái đất… cho đến cả tâm trạng cần kiểm soát tỉnh táo trước sự phát triển không giới hạn của “khái niệm mở” đối với sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị thông minh thay thế con người, những thí nghiệm “lai tạo quá đà” với các chủng loại sinh vật, vượt khỏi quy luật tự nhiên (kiểu con cừu Dolly !)… Mọi điều này đều đang tiềm ẩn những rủi ro trước ngưỡng kiểm soát của lương tri loài người.

Câu hỏi về phẩm giá thì lại đòi hỏi chúng ta cần xác định lại thật sự khách quan và khoa học các quy tắc đạo đức và ứng xử của mỗi người, trong môi trường sống chạy đua theo các biểu hiện hưởng thụ của chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa khoái lạc ích kỷ, hay triệt để lợi dụng các tín điều tôn giáo và triết thuyết cực đoan để mê hoặc con người, biến họ thành những công cụ hành xử vô tri, tha hóa, vô nhân tính… có thể gieo rắc thảm họa cho cả cộng đồng.
Con người của Hà Nội hôm nay, qua bao hưng phế thăng trầm, chắc chắn là đã có đủ bản lĩnh để tự nhận thức ra điều phải và điều trái, quy luật khách quan của sự tồn vong, những gì là giá trị đích thực của chính mình trong vòng quay tiến hóa và tiến trình vươn tới nền văn minh và tiến bộ thực sự của nhân loại. Chúng ta cần cuộc sống dân chủ, cởi mở, để phát huy trọn vẹn trí tuệ công dân, đảm bảo huy động được hết mọi sáng kiến và tâm huyết đóng góp cho cộng đồng. Chúng ta cần động viên và kích thích năng lực sáng tạo dồi dào của từng thành viên trong xã hội nhạy bén hơn, có tầm nhìn xa trông rộng hơn, để đạt được những thành tựu quy mô lớn hơn, có tính hệ thống cao hơn trên tổng thể.

Chúng ta phải đầu tư suy nghĩ sâu rộng hơn, nghiêm cẩn hơn, tìm ra sách lược thích hợp cho con đường tiến hóa xã hội, vừa có tính phổ quát của loài người, vừa mang đặc thù riêng của dân tộc, phát huy hết mọi ưu điểm và hạn chế mọi nhược điểm trong cách sống trước đây. Điều tiên quyết là không tự ti cũng không tự mãn, bình tĩnh học hỏi, tiếp thu những thành tựu mới, vươn mình tới những đỉnh cao tri thức về xã hội và tự nhiên của nhân loại. Thế giới đang bước vào cuộc Cách mạng 4.0, thời kỳ phát triển vũ bão đối với trí tuệ và thành tựu tri thức này, lẽ nào chúng ta lại có thể đủng đỉnh, thờ ơ đứng bên ngoài?

Trong tất cả những điều vừa nêu trên, có hai vấn đề, theo tôi, đáng lưu tâm bậc nhất, đó là phát huy nguồn lực và sức sáng tạo của con người Thủ đô và nâng cao toàn diện cơ sở hạ tầng của cuộc sống, đồng thời bảo vệ triệt để môi trường sống. Đối với nguồn lực và sức sáng tạo của con người, thì Đảng và Nhà nước chúng ta đã đưa ra một tiêu chí ngắn gọn nhưng rất toàn diện, đó là đưa Con Người vào vị trí trung tâm của mọi chủ trương chính sách cần hướng tới. Nói khác đi, mọi mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục thể thao… kết hợp đầy đủ với các yêu cầu cao về Trí - Đức - Thể - Mỹ, đều phải lấy Con Người làm động lực và mục đích tối thượng. Vì thế, sự nghiệp phát triển kinh tế được gắn chặt với việc nâng cao đời sống và thu nhập đầu người của mỗi công dân; phát triển giáo dục thì trước nhất là làm sao để mỗi con em ta từ tuổi ấu thơ đều được đến trường học bình đẳng, được hưởng một nền giáo dục tiên tiến, toàn diện, thậm chí miễn phí. Cũng như vậy, về chăm sóc sức khỏe, bồi dưỡng mọi năng lực thể chất và tinh thần cho mỗi người trong cộng đồng đều phải được quan tâm và cải thiện thật công bằng với mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi, mọi vùng miền. Về văn hóa, với chủ trương phát triển văn hóa hướng tới chủ nghĩa nhân bản và đậm đà bản sắc dân tộc, chúng ta đang vừa tiếp tục học hỏi và tiếp thu những giá trị cao quý mà nhân loại đã đạt tới, vừa bảo tồn và duy trì những nét đẹp tinh thần đặc trưng, có ý nghĩa sâu xa nhất đối với thế mạnh truyền thống của Thăng Long ngàn năm văn hiến. Hàng vạn, thậm chí hàng triệu khách du lịch đến Thủ đô Hà Nội những năm gần đây đều phát biểu gần như thống nhất, rằng họ vô cùng cảm phục trước vẻ đẹp hài hòa của văn hóa Thủ đô, vừa văn minh hiện đại vừa giữ được mọi nét tinh hoa truyền thống dân tộc, bên cạnh đó, lại có sự cởi mở, vị tha và sự thân thiện chí tình trong tính cách và cách ứng xử của con người Hà Nội, cũng làm bạn bè quốc tế vô cùng cảm mến, nể trọng.

tac-pham-ban-nhac-thang-long-.jpg
Tác phẩm “Bản nhạc Thăng Long”. Tranh khắc gỗ của họa sĩ Trần Nguyên Đán.

Trong kỷ nguyên vươn mình toàn diện của dân tộc, như cách nói của lãnh đạo Đảng, Nhà nước hiện nay, chúng ta đang ra sức cải cách và làm mới một cách quyết liệt thể chế và bộ máy quản lý đất nước; cam kết với thế giới việc sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo từ thiên nhiên, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường dân sinh, chống ô nhiễm nguồn nước và không khí; phát huy cao nhất năng lực trí tuệ và quyền mưu cầu hạnh phúc của con người Thủ đô, để mọi người sẵn sàng ở thế chủ động sáng tạo trong cả tiến trình Đổi mới và Hội nhập. Đó cũng là những ưu thế thể hiện rõ nguyên tắc lấy Con Người với tiêu chí lương tri và phẩm giá làm cốt lõi, đảm bảo phát huy hết mọi phẩm chất và ưu thế của nguồn lực Thủ đô Hà Nội nói riêng và đất nước Việt Nam nói chung, nhằm đạt tới thành tựu rực rỡ của kỷ nguyên vươn mình toàn diện của dân tộc./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
  • Phường Cửa Nam tổ chức tọa đàm sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”
    Ngày 18/11, tại Thư viện Trường Tiểu học Quang Trung, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời Đại (TIMES) tổ chức chương trình tọa đàm về cuốn sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026).
  • Phường Hồng Hà gặp mặt, biểu dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
    Chiều 17/11, tại Hội trường UBND phường Hồng Hà, Hội nghị gặp mặt, biểu dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu ngành Giáo dục đã diễn ra trong không khí trang trọng, ấm áp. Đây là hoạt động ý nghĩa nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), nhằm tri ân các thế hệ nhà giáo, tôn vinh những đóng góp xuất sắc và khơi dậy khát vọng đổi mới, sáng tạo trong sự nghiệp trồng người.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Phường Cửa Nam la n tỏa truyền thống “Tôn sư trọng đạo” nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
    Hòa chung không khí phấn khởi của cả nước hướng tới kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), ngày 16/11, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Cửa Nam đã tổ chức ba đoàn công tác đến thăm hỏi, tặng quà và chúc mừng Nhà giáo Nhân dân cùng tập thể cán bộ, giáo viên các nhà trường trên địa bàn.
  • Phường Phú Lương: Sôi nổi, nghĩa tình Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026
    Trong không khí thi đua sôi nổi hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026), đến thời điểm này, 100% các tổ dân phố trên địa bàn phường Phú Lương đã hoàn thành việc tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Với nhiều đổi mới về nội dung và hình thức, đặc biệt là mô hình tổ chức liên cụm dân cư, Ngày hội thực sự trở thành đợt sinh hoạt chính trị, văn hóa sâu rộng, thắt chặt tình làng nghĩa xóm và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết ngay từ cơ sở.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến đa dạng của chị cho nền văn học đương đại nước nhà. Đặc biệt, ở mảng sáng tác dành cho thiếu nhi, chị đã trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của tuổi thơ qua nhiều thế hệ.
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Các thủ khoa xuất sắc của Thủ đô là nguồn lực quý báu góp phần đưa đất nước phát triển
    Đó là phát biểu của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội tại "Lễ tuyên dương thủ khoa xuất sắc tốt nghiệp các trường Đại học, Học viện trên địa bàn Thành phố năm 2026" do Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tối ngày 18/11.
  • Phường Tây Hồ tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu năm 2026
    Ngày 19/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Lễ tuyên dương, khen thưởng các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Đây là dịp tri ân những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, đồng thời ghi nhận những thành tích nổi bật của ngành Giáo dục và Đào tạo phường trong thời gian qua.
Đừng bỏ lỡ
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Hà Nội - Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO