Tác giả - tác phẩm

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính: “Người không cũ” của Hà Nội

Phương Thúy • 07:42 21/01/2025

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính đã dành cả cuộc đời của mình cho kiến trúc, dành tình yêu cho Hà Nội - mảnh đất ông sinh ra và lớn lên. Sau khi tốt nghiệp Đại học kiến trúc Matxcơva năm 1967 và bảo vệ luận án Phó tiến sĩ kiến trúc về di sản và trùng tu năm 1977, ông trở về nước. 20 năm giữ chức Giám đốc Trung tâm thiết kế và tu bổ di tích Trung ương (nay là Viện Bảo tồn di tích), Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Phó Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam,… ông đã dành trọn kiến thức, tâm huyết cho công tác bảo tồn, trùng tu di tích để gìn giữ và phát huy những di sản cha ông. Giải thưởng Lớn, Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội, năm 2024 vinh danh GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính như khẳng định lại những đóng góp của ông trong suốt hơn nửa thế kỉ qua.

hoangdaokinh-345x345.jpg

Hơn 10 năm về trước, tôi được gặp KTS. Hoàng Đạo Kính trong những ngày đầu tiên mở cửa ngôi nhà di sản Mã Mây để đón khách tham quan. Lúc ấy, ông là cố vấn cho Ban quản lý phố cổ Hà Nội. Ấn tượng đầu tiên của tôi về ông là sự khiêm nhường, từ tốn trong cách chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm để những công trình vốn được tôn vinh là di tích không bị “đóng băng” trong dòng chảy cuộc sống nhộn nhịp của phố phường. Những tâm tư của KTS. Hoàng Đạo Kính ngày nào vẫn còn nguyên tính “thời sự” cho đến hôm nay, khi UBND quận Hoàn Kiếm đang dành nguồn lực cho việc giải phóng mặt bằng, trùng tu, tu bổ các cụm, điểm công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng để “hồi sinh” di sản.

Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính sinh ra trong một gia đình trí thức tại Kẻ Lủ (làng Kim Lũ, nay là phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội). Ông là con trai nhà văn hóa, nhà cách mạng Hoàng Đạo Thúy, cháu nội chí sĩ yêu nước Hoàng Đạo Thành. Là người gắn bó suốt cuộc đời với Hà Nội, ông đúc kết: “tinh hoa của Hà Nội khiêm nhường lắm”. Có lẽ vì thế mà khi được giao trùng tu các công trình, cụm, điểm di tích thì dù bất cứ nơi đâu, ông đều đề cao trách nhiệm, giữ gìn từ những điều tưởng như khiêm nhường ấy.

Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính nhận định, từ một kinh thành thời phong kiến, Hà Nội dần thay đổi khi văn minh, văn hóa phương Tây theo chân người Pháp du nhập vào Việt Nam. Sự xuất hiện của tầng lớp tư sản đầu thế kỉ 20 khiến văn hóa Hà Nội thay đổi nhiều. “Người Hà Nội xưa coi trọng văn hóa ứng xử, từ lời ăn tiếng nói, đến sự lễ độ, nhường nhịn, không khoe khoang. Cửa hàng ngày xưa không quảng cáo mà bằng sự tín nhiệm, truyền miệng, tín về thể diện gia đình,… Việc học hành cũng rất được chú ý. Gìn giữ, bảo lưu được nếp sống của người Hà Nội cũ thì rất khó nhưng ở đâu đó trong sâu lắng thì văn hóa nếp sống, văn hóa thị thành Hà Nội vẫn còn, nên khuyến khích để gọi tên, bênh vực”, ông chia sẻ.

Trong vai trò một kiến trúc sư chuyên về bảo tồn di tích, quan điểm của GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính là phải gìn giữ cho được cả yếu tố vật thể và phi vật thể. Một công trình kiến trúc tồn tại hàng trăm năm, trải qua bao thế hệ, luôn có sự thay đổi theo thời gian, phản ánh giá trị sử dụng, giá trị văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán, giá trị khoa học - kĩ thuật… của con người thời kì ấy. Theo đó, bảo tồn di tích là giữ gìn những yếu tố hữu hình và vô hình. Tại Hà Nội, ông từng chủ trì tu bổ đình Tây Đằng, chùa Kim Liên, chùa Bút Tháp, chùa Tây Phương, chùa Thầy, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà hát Lớn Hà Nội… Ở những địa phương khác, dấu ấn của KTS Hoàng Đạo Kính trải dài từ Bắc chí Nam, tiêu biểu như quần thể kiến trúc cung đình Huế, hệ thống tháp Chăm, phố cổ Hội An, làng cổ Phước Tích…

Đình Tây Đằng - ngôi đình tiêu biểu trong hệ thống đình làng Việt có tuổi đời 500 năm ở huyện Ba Vì, Hà Nội là một trong những di tích đầu tiên của Hà Nội mà KTS Hoàng Đạo Kính phụ trách việc trùng tu ở thời điểm ông còn rất trẻ - những năm 70 của thế kỉ 20. Ông đã đưa ra các giải pháp: hạn chế tối đa sự thay thế; nếu cấu kiện nào đó bị hư hại thì tu sửa theo kỹ thuật truyền thống “chắp - vá - nối” để giữ lại nó. KTS. Nguyễn Trí Thành - Phó Trưởng khoa Kiến trúc, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội nhận định: “Giá trị của một di sản gồm có vật thể và phi vật thể. Làm sao giữ được cả hệ thống ấy, thậm chí giữ được cả những khuyết tật, người ta cứ nghĩ là không đáng giữ… chứ không phải trơn, nhẵn, mịn màng, thì KTS Hoàng Đạo Kính đã làm được điều đó. Ông đã tránh được việc làm mới, tân trang di tích, dùng “mỹ phẩm” làm cho nó bóng mượt”.
Không chỉ với công trình kiến trúc dân gian như đình, đền, chùa, tinh thần ấy cũng thể hiện ở việc trùng tu di tích thời Pháp thuộc mà Nhà hát Lớn là ví dụ điển hình. GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính đã được “chọn mặt gửi vàng” để trùng tu công trình thời Pháp này. Dẫu biết rằng, kiến trúc gỗ trong các công trình dân gian của nước ta khác kiến trúc bằng gạch, đá của Phương Tây nhưng KTS Hoàng Đạo Kính là người thấu hiểu nguyên tắc của việc bảo tồn, nhận biết được giá trị của mỗi loại công trình và giữ gìn cho được giá trị ấy.

Trong căn nhà nhỏ chứa đầy kỉ niệm của gia đình, KTS Hoàng Đạo Kính vẫn luôn dành thời gian để gặp gỡ những kiến trúc sư trẻ, nhà báo, những người dành tình yêu với Hà Nội như ông và luôn có những tâm tư cho kiến trúc nước nhà… và chìm đắm trong một khoảng lặng tâm hồn để vẽ. Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm nhưng tình yêu và niềm trăn trở với Hà Nội dường như chẳng hề vơi cạn. Với ông, Hà Nội dẫu ngày càng được mở rộng và phát triển nhưng hồn cốt của Thủ đô vẫn chất chứa trong “phần lõi” đô thị. Do đó, việc duy trì, phát triển tiếp nối sao cho có sự chuyển hóa mềm là điều vô cùng cần thiết. Điều căn cốt trong cuộc cạnh tranh giữa các đô thị trên thế giới, không chỉ là quy mô, sự hiện đại, tốc độ phát triển mà là nét riêng, sự đặc sắc của đô thị. Bởi thế, theo ông Hà Nội còn phải mang trong mình sứ mệnh của “đô thị tinh hoa”./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Lễ hội Oóc Om Bóc - nhịp cầu kết nối và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt
    Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Lễ hội Oóc Om Bóc của đồng bào Khmer Nam Bộ trở thành điểm hẹn văn hóa đặc sắc, nơi những giá trị truyền thống được tôn vinh, trao truyền và lan tỏa trong đời sống cộng đồng. Qua các hoạt động lễ hội, nghệ thuật, ẩm thực và đặc biệt là hội đua ghe Ngo, nét đẹp văn hóa vùng sông nước Tây Nam Bộ tiếp tục được giới thiệu rộng rãi, góp phần làm phong phú bức tranh văn hóa Việt Nam.
  • Xã Bình Minh hòa dòng chảy mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Minh (TP Hà Nội) đã, đang tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trên địa bàn. Trong đó, Hội thi “Tài - Sắc Bình Minh” do UBND xã Bình Minh tổ chức, diễn ra tối 22/11 tại Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức (khu đô thị Thanh Hà) được xem là hoạt động điểm nhấn.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính: “Người không cũ” của Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO