Tác giả - tác phẩm

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính: “Người không cũ” của Hà Nội

Phương Thúy • 07:42 21/01/2025

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính đã dành cả cuộc đời của mình cho kiến trúc, dành tình yêu cho Hà Nội - mảnh đất ông sinh ra và lớn lên. Sau khi tốt nghiệp Đại học kiến trúc Matxcơva năm 1967 và bảo vệ luận án Phó tiến sĩ kiến trúc về di sản và trùng tu năm 1977, ông trở về nước. 20 năm giữ chức Giám đốc Trung tâm thiết kế và tu bổ di tích Trung ương (nay là Viện Bảo tồn di tích), Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Phó Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam,… ông đã dành trọn kiến thức, tâm huyết cho công tác bảo tồn, trùng tu di tích để gìn giữ và phát huy những di sản cha ông. Giải thưởng Lớn, Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội, năm 2024 vinh danh GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính như khẳng định lại những đóng góp của ông trong suốt hơn nửa thế kỉ qua.

hoangdaokinh-345x345.jpg

Hơn 10 năm về trước, tôi được gặp KTS. Hoàng Đạo Kính trong những ngày đầu tiên mở cửa ngôi nhà di sản Mã Mây để đón khách tham quan. Lúc ấy, ông là cố vấn cho Ban quản lý phố cổ Hà Nội. Ấn tượng đầu tiên của tôi về ông là sự khiêm nhường, từ tốn trong cách chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm để những công trình vốn được tôn vinh là di tích không bị “đóng băng” trong dòng chảy cuộc sống nhộn nhịp của phố phường. Những tâm tư của KTS. Hoàng Đạo Kính ngày nào vẫn còn nguyên tính “thời sự” cho đến hôm nay, khi UBND quận Hoàn Kiếm đang dành nguồn lực cho việc giải phóng mặt bằng, trùng tu, tu bổ các cụm, điểm công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng để “hồi sinh” di sản.

Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính sinh ra trong một gia đình trí thức tại Kẻ Lủ (làng Kim Lũ, nay là phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội). Ông là con trai nhà văn hóa, nhà cách mạng Hoàng Đạo Thúy, cháu nội chí sĩ yêu nước Hoàng Đạo Thành. Là người gắn bó suốt cuộc đời với Hà Nội, ông đúc kết: “tinh hoa của Hà Nội khiêm nhường lắm”. Có lẽ vì thế mà khi được giao trùng tu các công trình, cụm, điểm di tích thì dù bất cứ nơi đâu, ông đều đề cao trách nhiệm, giữ gìn từ những điều tưởng như khiêm nhường ấy.

Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính nhận định, từ một kinh thành thời phong kiến, Hà Nội dần thay đổi khi văn minh, văn hóa phương Tây theo chân người Pháp du nhập vào Việt Nam. Sự xuất hiện của tầng lớp tư sản đầu thế kỉ 20 khiến văn hóa Hà Nội thay đổi nhiều. “Người Hà Nội xưa coi trọng văn hóa ứng xử, từ lời ăn tiếng nói, đến sự lễ độ, nhường nhịn, không khoe khoang. Cửa hàng ngày xưa không quảng cáo mà bằng sự tín nhiệm, truyền miệng, tín về thể diện gia đình,… Việc học hành cũng rất được chú ý. Gìn giữ, bảo lưu được nếp sống của người Hà Nội cũ thì rất khó nhưng ở đâu đó trong sâu lắng thì văn hóa nếp sống, văn hóa thị thành Hà Nội vẫn còn, nên khuyến khích để gọi tên, bênh vực”, ông chia sẻ.

Trong vai trò một kiến trúc sư chuyên về bảo tồn di tích, quan điểm của GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính là phải gìn giữ cho được cả yếu tố vật thể và phi vật thể. Một công trình kiến trúc tồn tại hàng trăm năm, trải qua bao thế hệ, luôn có sự thay đổi theo thời gian, phản ánh giá trị sử dụng, giá trị văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán, giá trị khoa học - kĩ thuật… của con người thời kì ấy. Theo đó, bảo tồn di tích là giữ gìn những yếu tố hữu hình và vô hình. Tại Hà Nội, ông từng chủ trì tu bổ đình Tây Đằng, chùa Kim Liên, chùa Bút Tháp, chùa Tây Phương, chùa Thầy, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà hát Lớn Hà Nội… Ở những địa phương khác, dấu ấn của KTS Hoàng Đạo Kính trải dài từ Bắc chí Nam, tiêu biểu như quần thể kiến trúc cung đình Huế, hệ thống tháp Chăm, phố cổ Hội An, làng cổ Phước Tích…

Đình Tây Đằng - ngôi đình tiêu biểu trong hệ thống đình làng Việt có tuổi đời 500 năm ở huyện Ba Vì, Hà Nội là một trong những di tích đầu tiên của Hà Nội mà KTS Hoàng Đạo Kính phụ trách việc trùng tu ở thời điểm ông còn rất trẻ - những năm 70 của thế kỉ 20. Ông đã đưa ra các giải pháp: hạn chế tối đa sự thay thế; nếu cấu kiện nào đó bị hư hại thì tu sửa theo kỹ thuật truyền thống “chắp - vá - nối” để giữ lại nó. KTS. Nguyễn Trí Thành - Phó Trưởng khoa Kiến trúc, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội nhận định: “Giá trị của một di sản gồm có vật thể và phi vật thể. Làm sao giữ được cả hệ thống ấy, thậm chí giữ được cả những khuyết tật, người ta cứ nghĩ là không đáng giữ… chứ không phải trơn, nhẵn, mịn màng, thì KTS Hoàng Đạo Kính đã làm được điều đó. Ông đã tránh được việc làm mới, tân trang di tích, dùng “mỹ phẩm” làm cho nó bóng mượt”.
Không chỉ với công trình kiến trúc dân gian như đình, đền, chùa, tinh thần ấy cũng thể hiện ở việc trùng tu di tích thời Pháp thuộc mà Nhà hát Lớn là ví dụ điển hình. GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính đã được “chọn mặt gửi vàng” để trùng tu công trình thời Pháp này. Dẫu biết rằng, kiến trúc gỗ trong các công trình dân gian của nước ta khác kiến trúc bằng gạch, đá của Phương Tây nhưng KTS Hoàng Đạo Kính là người thấu hiểu nguyên tắc của việc bảo tồn, nhận biết được giá trị của mỗi loại công trình và giữ gìn cho được giá trị ấy.

Trong căn nhà nhỏ chứa đầy kỉ niệm của gia đình, KTS Hoàng Đạo Kính vẫn luôn dành thời gian để gặp gỡ những kiến trúc sư trẻ, nhà báo, những người dành tình yêu với Hà Nội như ông và luôn có những tâm tư cho kiến trúc nước nhà… và chìm đắm trong một khoảng lặng tâm hồn để vẽ. Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm nhưng tình yêu và niềm trăn trở với Hà Nội dường như chẳng hề vơi cạn. Với ông, Hà Nội dẫu ngày càng được mở rộng và phát triển nhưng hồn cốt của Thủ đô vẫn chất chứa trong “phần lõi” đô thị. Do đó, việc duy trì, phát triển tiếp nối sao cho có sự chuyển hóa mềm là điều vô cùng cần thiết. Điều căn cốt trong cuộc cạnh tranh giữa các đô thị trên thế giới, không chỉ là quy mô, sự hiện đại, tốc độ phát triển mà là nét riêng, sự đặc sắc của đô thị. Bởi thế, theo ông Hà Nội còn phải mang trong mình sứ mệnh của “đô thị tinh hoa”./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
  • Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn tại lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), chiều 2/10, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra, tôn vinh những cá nhân, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, thể hiện tình yêu sâu sắc với Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính: “Người không cũ” của Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO