Công trình trên được tạp chí Time (Mử¹) xếp thứ 7 trong số 10 phát kiến khoa học nổi bật nhất thế giới năm 2009 vừa qua và cái tên Ngô Bảo Châu đã được gọi bằng cụm từ tà i năng toán học xuất chúng.
Mẹ của GS Ngô Bảo Châu là PGS. TS Trần Lưu Vân Hiửn, bà sinh năm 1946, người gốc Hà Nội. Năm 1964 bà đỗ ngà nh hóa dược Trường ĐH Bách Khoa. Ra trường bà công tác tại Bộ Y tế, rồi là m tại Viện Y học Cổ truyửn Trung ương đến lúc nghỉ hưu. Bà sinh Ngô Bảo Châu năm 1972.
GS. TSKH Ngô Huy Cẩn, Phó GS.TS Trần Lưu Vân Hiửn , Ngô Bảo Châu (đứng giữa) và những người thân - ảnh tư liệu gia đình.
Thuở nhử, Châu sống với ông bà ngoại tại một căn nhà ở phố Hà ng Bà i. Trong gia đình ông ngoại là người thân thiết và có ảnh hưởng với Châu nhất. Thân sinh bà Vân Hiửn, cụ Trần Lưu Hân sinh năm 1922, vốn là học sinh trường Bưởi, cùng lớp với những nhà trí thức lớn như Hồ Trúc, tức Thứ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Tà i Uyên; ông Cay-xửn Phôm-vi-hản, Chủ tịch Đảng Nhân dân Cách mạng Là o, GS “ NGND Ngô Thúc Lanh...
Sau khi nước nhà độc lập, hưởng ứng lời kêu gọi xóa giặc dốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông mở trường tư thục đầu tiên của Hà Nội mang tên
Người cha của Ngô Bảo Châu, GS.TSKH Ngô Huy Cẩn, là một trong hai Phó Tiến sĩ của Hà Nội gia nhập quân đội trong đợt tổng động viên năm 1972 , khi đó ông là m việc tại UB Khoa học Kử¹ thuật Nhà nước. Trong quân ngũ ông được phân vử Phòng Thiết kế Quân giới Tổng cục kử¹ thuật, là m nhiệm vụ chế tạo vũ khí. Năm 1987 ông chuyển ngà nh vử cơ quan cũ với quân hà m Trung tá, lúc nà y đã trở thà nh Viện KHKT Việt
Tháng 6/1972, hết thời hạn huấn luyện tân binh, đơn vị Ngô Huy Cẩn chuyển quân lên Hà Bắc. Hà nh quân qua Hà Nội, ông được tin báo vợ sinh con trai. Cả Trung đội đứng ra xin phép để chà ng lính binh nhì có học vị cao và lớn tuổi nhất đơn vị vử thăm vợ. Chỉ huy quyết định, đơn vị sẽ ghé qua nhà hộ sinh rồi tiếp tục hà nh quân. Một cảnh tượng chưa từng có năm ấy đã diễn ra: Trung đội chuẩn bị đi B tập trung trước cửa nhà hộ sinh để một người lính được thăm vợ con trước lúc lên đường.
Khi mẹ mang bầu Châu cũng là lúc cha đang huấn luyện tân binh. Lương của ông Phó TS tương đương với kử¹ sư cấp 1 là 73 đồng, chuyển thà nh phụ cấp binh nhì 5 đồng, bằng và i bát phở thời ấy. Bà Hiửn bụng mang dạ chửa cùng cơ quan đi sơ tán, bữa đói bữa no. Thời ấy quá kham khổ nhưng cả nước khó khăn nên mình không cảm nhận được cái khó - bà kể lại. Chuẩn bị đến ngà y sinh, bà quay vử Hà Nội.
Châu chà o đời và o những ngà y đế quốc Mử¹ thực hiện âm mưu hủy diệt đưa Hà Nội vử thời kử³ đồ đá. Trong căn phòng nhử ở ngôi nhà 47 Hà ng Bà i gần rạp Tháng Tám, bà nhử họ hà ng đà o một cái hầm để hai mẹ con trú ẩn trong những đợt đánh phá của kẻ thù.
Anh em cùng Trung đội của Ngô Huy Cẩn thường dà nh suất sữa của mình để ông gửi vử cho con. Đó là loại sữa đặc có đường của Liên Xô viện trợ. Châu rất mê uống sữa. Sau nà y khi mọi người hửi vử Châu, PGS Vân Hiửn chỉ cười: Châu học giửi có khi là do được ăn nhiửu sữa của Liên Xô.
Lúc 4 tuổi Châu biết đọc báo, mẹ đã rất ngạc nhiên. Cấp 1, Châu thi và o Trường Thực nghiệm Giảng Võ, trường thực nghiệm đầu tiên tại Việt
Hết cấp 1, Châu thi và o lớp chuyên toán của Trường cấp II Trưng Vương. Năm cuối cấp 2, Châu tham dự kì thi học sinh giửi toán thà nh phố Hà Nội với số điểm 19,75/20, kì thi chỉ có thêm một giải Ba, không có giải Nhì. Đó là dấu ấn đầu tiên của Châu tại những kì so tà i.
Hết cấp 2, Châu thi và o lớp chuyên Toán A0 Trường Đại học Tổng hợp. Năm lớp 11 và lớp 12, Châu đoạt liửn 2 Huy chương và ng Olimpic toán quốc tế. Năm 1989, Châu chuẩn bị đi du học Hunggari thì phải dừng lại vì Chính phủ nước bạn ngừng cấp học bổng. Đúng lúc đó, GS Paul Germain, Tổng Thư ký Viện Hà n lâm Khoa học Pháp, sang là m việc với Viện Cơ học. GS Cẩn đưa Châu đến Viện để con có dịp tiếp xúc với một nhà khoa học lớn. Khi biết Châu đoạt 2 huy chương và ng toán quốc tế, GS Paul Germain rất ấn tượng. Bất ngử, sau 2 tháng GS Paul Germain gửi thư thông báo ông đã tìm được học bổng ở Pháp cho Châu. Đang học tiếng Hung, Châu chuyển sang học tiếng Pháp. Sau hai tháng học tiếng Pháp do chính ông ngoại “ cụ Trần Lưu Hân dạy, anh đã vượt qua vòng phửng vấn gắt gao của ĐSQ Pháp.
Sang Pháp, với vốn tiếng Pháp của hai tháng học tại nhà , Châu học ngay năm thứ nhất của Trường Paris 6, giống như những sinh viên bản địa khác. Năm thứ 2, các GS Trường Paris 6 khuyên anh thi và o Trường Ecole Normal Superior, thường gọi là Trường Sư phạm Paris. Sau 7 năm học tại trường đại học danh tiếng bậc nhất nước Pháp nà y, Châu hoà n thà nh chương trình đại học, thạc sĩ và bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi. Tháng 6/2004, anh được công nhận hà m Giáo sư tại Trường Đại học Paris-Sud, hay còn gọi là Trường Paris 11, ở tuổi 32. Một năm sau, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hà m Giáo sư tại Việt
Ngô Bảo Châu lập gia đình sau khi đã học xong chương trình thạc sĩ. Năm 1995, vợ anh, chị Nguyễn Bảo Thanh theo chồng sang Pháp và hiện nay cả gia đình sống tại Viện Nghiên cứu
PGS Trần Lưu Vân Hiửn nói: Theo tôi, thà nh công của Ngô Bảo Châu hôm nay hội tụ do 3 yếu tố: năng khiếu và lòng đam mê khoa học, bởi là m toán là lao động vô cùng nhọc nhằn; điửu kiện học tập và được là m việc với các nhà toán học đầu ngà nh trên thế giới và gốc rễ cơ bản chính là việc đà o tạo trong nước.
Với tôi Châu là đứa con sống có tình có nghĩa, có trách nhiệm với gia đình và luôn hướng vử nơi chôn nhau cắt rốn. Có điửu kiện là Châu vử nước để bồi dườ¡ng các thế hệ học toán trẻ. Tôi vẫn hay nói với Châu, đây là nơi con có những điửu thân thiết nhất, có bố mẹ, gia đình họ hà ng, bạn bè, thầy cô và đồng nghiệp rất yêu quý. Hà Nội là quê hương của con, Việt