Đường Hoàng Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội

Đường Hoàng Mai dài 1.700m, rộng 7m.

Từ đường Trương Định vào làng Hoàng Mai cũ.

Làng Hoàng Mai là một làng cổ vốn thuộc huyện Thanh Đàm, phủ Thượng Phúc, trấn Sơn Nam đời Lê. Sau Thanh Đàm đổi là Thanh Trì, Thượng Phúc đổi là Thường Tín, thời Pháp thuộc thuộc tỉnh Hà Đông, năm 1957 là xã Hoàng Văn Thụ, huyện Thanh Trì, sau thành phường thuộc quận Hai Bà Trưng. Từ 1/1/2004 là phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai. Tên cũ gọi là ngõ 103 Trương Định.

Tên đường đặt tháng 7/1999.

Làng Hoàng Mai có hai thôn: Đông và Đoài. Có thể thuở xa xưa làng này cùng với Hồng Mai (nay là Bạch Mai), Tương Mai, Mai Động, Thanh Mai có tên nôm chung là Kẻ Mơ. Thời Trần đây là dải đất mà vua Nghệ Tông cắt ban cho Trần Khát Chân làm thái ấp (xem mục Trần Khát Chân). Trong làng Hoàng Mai còn có đình thờ hai anh em Trần Khát Chân, Trần Hãng tức Hương, có chùa Nga My xây dựng từ đời Lê Thánh Tông thế kỷ XV, còn tấm bia niên đại 1497.

Thực ra Hoàng Mai chỉ là một bộ phận của vùng đất xưa gọi là Kẻ Mơ. Có nhiều làng Mơ: Mơ Cơm (Tương Mai), Mơ Thịt (Bạch Mai), Mơ Đậu (Mai Động), Mơ Táo (Mai Động) và Mơ Rượu (Hoàng Mai). (Làng Mơ Cơm – Tương Mai mới tách ra khỏi làng Hoàng Mai vào thế kỷ XVI – XVII).

Gọi là Mơ Cơm vì làng có nhiều người bán cơm đi rong khắp phố phường, cơm tẻ, cơm mắm, xôi và xôi lúa. Nhiều người ra mở hàng cơm ở phố Hà Nội. (Như ông bà Nhiêu Tĩnh hay Sáu Tình mở quán cơm ở 20 Cửa Nam, đã tham gia vụ Hà thành đầu độc năm 1908 là người Tương Mai).

Bạch Mai (tên cũ là Hồng Mai) có nghề mổ thịt trâu bò. Mai Động có nghề làm đậu phụ. Riêng Hoàng Mai có nghề nấu rượu. Rượu Mơ nổi tiếng một thời, đã đi vào những trang thơ cổ và ca dao ngạn ngữ:

Rượu làng Mơ, cờ Mộ Trạch…

Em là con gái Kẻ Mơ

Em đi bán rượu tình cờ gặp anh.