Аừng đổ hết cho sách giáo khoa

Аó là  những ý kiến được nêu ra tại hội nghị tham vấn các chuyên gia giáo dục, nhà  khoa học vử chương trình - sách giáo khoa phổ thông do Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và  nhi đồng của Quốc hội tổ chức ngà y 5-4.

Ngà y 5-4, Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và  nhi đồng của Quốc hội tổ chức hội nghị tham vấn các chuyên gia giáo dục, các nhà  khoa học vử chương trình - sách giáo khoa (SGK) phổ thông.

Kết quả tham vấn sẽ là  một căn cứ để ủy ban đử xuất giải pháp, kiến nghị sử­a đổi, bổ sung, chính sách pháp luật vử bảo đảm chất lượng chương trình SGK phổ thông, đồng thời chuẩn bị để trình Quốc hội vử nghị quyết đổi mới chương trình - SGK phổ thông - GS Аà o Trọng Thi cho biết vử mục đích tổ chức hội nghị.

Аa số ý kiến của các nhà  khoa học, các chuyên gia giáo dục tại hội nghị đửu thừa nhận những khuyết điểm nổi cộm của chương trình - SGK hiện hà nh là  nặng tính hà n lâm, ôm đồm kiến thức, thiếu tính liên thông, nhất quán, nhiửu kiến thức trùng lặp hoặc quá khó, không cần thiết với các đối tượng học sinh của mỗi cấp học do không có tổng chủ biên cho cả chương trình - SGK từ lớp 1-12...

SGK hiện hà nh: bất cập

Tuy nhiên, nhiửu ý kiến góp ý cũng cho rằng không thể đổ lỗi hoà n toà n do SGK khiến chất lượng giáo dục phổ thông có vấn đử. Vì người viết sách phải theo chương trình, chương trình phải nằm trong định hướng mục tiêu, trong cấu trúc nửn giáo dục cùng với điửu kiện đảm bảo tính khả thi. Những bất cập trong toà n hệ thống khiến ưu điểm của bộ SGK hiện hà nh không được phát huy, trong khi những hạt sạn thì lại chòi lên.

Cùng với việc nhặt sạn trực tiếp từ bộ SGK hiện hà nh, GS Văn Như Cương trao đổi thêm: Thiết kế chương trình hiện nay không thể hiện sự dạy học phân hóa và  không phân luồng được học sinh, định hướng cho việc dạy học không thay đổi, hầu hết hoạt động của thầy trò chỉ nhằm mục đích để đi thi, nặng vử học lý thuyết, nhẹ thực hà nh, nặng vử học văn hóa, nhẹ vử học kử¹ năng thực hà nh, đội ngũ giáo viên còn yếu, yếu nhất là  phương pháp dạy học và  giáo dục. Với những bất cập đó, một bộ SGK tốt cũng không thể mang lại chất lượng tốt.

Аặt ra vấn đử chương trình - SGK hiện hà nh có quá tải hay không, đã có những ý kiến trái chiửu tại hội nghị. Phần lớn ý kiến cho rằng có quá tải khi thiết kế chương trình và  SGK, nhưng cũng có những ý kiến cho rằng quá tải do phương pháp của người thầy không hợp lý. Còn GS Nguyễn Minh Thuyết - nguyên phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và  nhi đồng của Quốc hội - thẳng thắn: Bộ GD-АT thiếu kiên quyết trong việc chỉ đạo dạy học theo hướng tích hợp.

GS Аinh Quang Báo, thường trực ban chỉ đạo đử án đổi mới chương trình - SGK phổ thông sau năm 2015, phân tích: Chương trình hiện tại vử tổng thể không quá tải, nhưng có những kiến thức đử cập quá sâu không cần thiết, trong khi có những vấn đử cần lại đử cập quá nhẹ. Hơn hết là  hướng dạy học tích hợp, dạy học phân hóa đã không được là m triệt để. Tích hợp thà nh công sẽ giúp học sinh tăng sức chịu tải. Và  nếu tăng sức chịu tải được thì sẽ không quá tải.

Аừng để giáo viên ngơ ngác

TS Vũ Văn Dụ - nguyên vụ trưởng Vụ Giáo viên, Bộ GD-АT - nhận xét khuyết điểm mãn tính của tất cả các cuộc cải cách giáo dục và  đổi mới giáo dục là  đội ngũ giáo viên ngơ ngác trước các vấn đử đổi mới ở bậc phổ thông. Аúng ra cần bắt đầu từ các trường sư phạm. Với việc nghiên cứu đổi mới chương trình - SGK phổ thông, Bộ GD-АT phải tập hợp các trường АH sư phạm mạnh cùng nghiên cứu, cùng thực hiện và  đổi mới đầu tiên từ việc đà o tạo giáo viên trong các trường nà y. Nhưng các cuộc cải cách giáo dục và  đổi mới giáo dục vừa qua, việc nghiên cứu, việc chỉ đạo, thực hiện vẫn chỉ được là m trong các nhà  trường phổ thông, còn trường sư phạm đứng ngoà i cuộc hoặc chỉ phối hợp theo kiểu đứng hà ng hai - TS Dụ nói.

Аồng quan điểm, GS Nguyễn Аức Chính cho rằng: Thiết kế một chương trình, thiết kế bộ SGK có chất lượng đã là  việc khó, nhưng nếu không có một đội ngũ giáo viên để thực hiện nó thì mục tiêu giáo dục còn khó đạt được hơn. Theo GS Chính, với việc thay đổi mục tiêu giáo dục chú trọng phát triển năng lực cho người học, thì người thầy phải bứt khửi lối dạy truyửn thụ để chuyển sang là m công việc tổ chức quá trình tự học của người học. Muốn vận hà nh một chương trình theo hướng tích hợp, phân hóa thì giáo viên phải được đà o tạo để là m điửu nà y.

Yêu cầu tích hợp đã được đặt ra từ khi xây dựng chương trình phổ thông năm 2002 nhưng giáo sinh các trường sư phạm lại chỉ được đà o tạo theo từng môn học nên trên thực tế tích hợp mới chỉ triển khai được ở môn ngữ văn. Tiếc là  sau 15 năm triển khai chương trình, hạn chế trên vẫn không được khắc phục - GS Thuyết bà y tử nỗi lo ngại.

TS Dụ đặt ra vấn đử được nhiửu người đồng tình: Chúng ta cứ bà n mãi chuyện đổi mới chương trình - SGK, tại sao không dám mạnh dạn đổi mới chế độ tiửn lương cho giáo viên? Hãy thử­ tăng lương cho một cấp học để giáo viên của cấp học đó nâng cao trách nhiệm, tâm huyết với nghử đi!. Như vậy muốn giáo viên đừng ngơ ngác, không chỉ để họ được và o cuộc thật sự mà  còn phải tạo một cơ chế để họ cống hiến thật sự.