Có một chiều xuân Hà Nội với nhà thơ Tế Hanh

Nhà lý luận phê bình Nguyên An| 22/01/2023 13:59

Mưa bụi. Thi thoảng mới có chút gió nhẹ. Thế mà lạnh, tôi cảm nhận được một chút rùng mình của nhà thơ Tế Hanh khi ông ôm chặt tôi hơn. Xe vẫn chạy chậm, rất chậm.

brbdrtbtdy.jpg
Nhà thơ Tế Hanh

Một chiếc Honda 81 vượt qua, cô gái ngồi trên xa còn kịp quay lại nói:
- Kheo khéo kẻo cụ ngã, anh!

Nhà thơ chắc không trông rõ được khuôn mặt ửng hồng của cô gái, ông vẫn rủ rỉ kể về Êđixơn và Vinhi. Qua kính xe, tôi thấy gương mặt nhà thơ như tươi vui hơn giữa những gương mặt khác đang chập chờn lướt đi.
Tôi lắng nghe ông và cứ thảng thốt nghĩ: Sao mình lại được đi với ông, Tế Hanh - một nhà thơ được nhiều người trìu mến, một cách gần gũi thế nhỉ? Tôi không dám gọi ông là bác, là chú, là anh cho thật rõ. Tôi ấp úng. Còn ông, thì hình như chỉ cần biết tôi cũng là một người viết, thế là đủ. Đến cổng Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, ông bảo:
- Em chờ anh ở đây.

Tiếng ông ấm và ngọt, có cả âm sắc miền Trung lẫn trong cái dịu nhẹ của xứ Bắc, tôi thấy như vậy, và cái tâm trạng trên như tan biến đi.
Giờ tan tầm. Người từ trong tòa nhà đồ sộ túa ra. Khi biết ông cụ một tay cầm cái túi vải cũ kĩ, một tay vịn cầu thang, vẻ hơi rờ rẫm vừa đi ngược chiều lên tầng trên chính là nhà thơ Tế Hanh, họ xúm lại quanh tôi và hai người trông xe ở cổng. Có tiếng kêu của ai đó: “Thật à? Ông Tế Hanh “Quê hương tôi có con sông xanh biếc” đó a?”. Một người khác: “Cụ lên tìm người quen hỏi một tài liệu gì đó cho người cháu sắp đi nước ngoài đấy, chẳng biết có được không?”.

Nhà thơ, ông là ai?
Xuân Diệu:
Tôi cùng xương thịt với nhân dân của tôi…
Chế Lan Viên:
Anh nhớ em như đông về nhớ rét…
Còn ông - Tế Hanh, đâu như từ 1937 đã viết:
Tôi sống mê man tránh tẻ buồn
Miệt mài, hể hả, đắm say luôn
Tôi thân tê tái trong da thịt
Hương đất, hương đồng chẳng ngớt tuôn…

Và năm 1978, trong và sau những ngày chữa bệnh mắt, được hôm đỡ đau, ông tần ngần lững thững đi quanh hồ Thiền Quang gần nhà mà nghe, mà cảm, mà nghĩ… rằng:
Tôi tưởng tượng mặt hồ trang giấy đẹp
Mà cuộc đời phơi phới trải trước tôi
Để trên đó tháng ngày tôi viết tiếp
Những câu thơ tha thiết hiến dâng đời.

Có bao nhiêu mến yêu dòng sông và dãy núi, con thuyền và cánh cò với những dáng người quê kiểng… trong ông? Có mấy cuộc tình trong ông? Ông kể, đôi khi chen vào mấy tiếng: “Nói riêng để em biết…”. Tôi không dám cười, mà chỉ lan man mông lung cùng nhà thơ thôi. Còn ông thì cứ dõi về phía xa xa, như để lục tìm từ trong khoảng không gian mờ đục kia một dáng hình, một khuôn mặt. Ông hầu như chưa bao giờ có giọng khuyên bảo, “uốn nắn” ai một điều gì, nhiều người vẫn nói về ông như vậy. Song, như sợ tôi chưa hiểu, chưa thông cảm nổi, ông bảo: “Làm nhà văn, nhà nghiên cứu, cần biết nhiều, biết cặn kẽ. Có cái biết để mà ngẫm, không nói ra, em có thấy thế không?”. Tôi đỡ lời:
- Vâng, quả là có những chuyện biết rồi đấy, mà phải bao nhiêu lâu sau mới cắt nghĩa được.

Giọng ông âm vang hơn một tí:
- Đừng sốt ruột và vội vàng. Có một “nhà” đã gọi thơ mình thuở Nghẹn ngào - Hoa niên là thơ học trò đấy. Gọi thế là dễ dãi trong suy nghĩ và tếu táo không phải lối. Chỉ có thơ hay và thơ dở, hoặc thơ làng nhàng đọc được thôi, làm gì có thơ học trò? Chẳng phải nhiều bài thơ được truyền tụng mãi của các nhà thơ Âu châu và Trung Hoa được ra đời từ lúc tác giả còn rất trẻ đấy sao!

Lúc này, trong tiền sảnh ở gác hai của Nhà xuất bản Hội Nhà văn như đã vắng hết người. Ông vẫn ngồi nghiêng sang tôi, như không biết mỏi. Hai chén nước sôi chắc nguội ngắt từ bao giờ mà mới nhìn, dễ tưởng là hai chén “cuốc lủi”. Ông nhẹ rút từ trong túi ra tập “Thơ tình hay nhất”. Giọng ông đều đều, ấm ngọt mà có gì thật xa vắng:
- Mấy ông này đã thành người thiên cổ rồi. Trong tập này chỉ còn có tôi còn sống.

Tôi biết là ông rất điềm tĩnh khi nói câu này. Có một niềm vui se sắt nào đó dậy lên trong buổi chiều xuân vắng lặng, khi ông hơi cười mà nói tiếp:
- Tôi bây giờ vẫn cầm bút được, nhưng viết ra chữ khó đọc. Em có biết chữ Nhất Linh không? - Chữ ông ấy lòa xòa như cỏ rối. Nhưng còn viết cho nhau được, còn có cái để tặng, cũng quý rồi.

Tôi nói với ông về cái chu trình khoảng 20 năm một trong đời thơ của ông với hi vọng: Vài ba năm tới, là thêm một chu trình sáng tạo, ông sẽ có thêm những bài lưu dấu với đời.

Xuống xe, trước khi bước nhẹ vào cửa, nhà thơ cầm tay tôi lắc lắc:
- Sẽ có lúc cần, anh gọi, em sang nghe anh đọc rồi viết hộ nhé! Anh cảm ơn, cảm ơn!

(0) Bình luận
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
  • Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn tại lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), chiều 2/10, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra, tôn vinh những cá nhân, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, thể hiện tình yêu sâu sắc với Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
Có một chiều xuân Hà Nội với nhà thơ Tế Hanh
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO