Mỹ thuật

Cơ hội thưởng lãm tác phẩm của hai nghệ sĩ tài năng Katsumi Mukai và Nguyễn Quân

Thụy Phương • 06:03 16/11/2024

Từ 15/11 đến 1/12/2024, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội) diễn ra triển lãm “Chuyển động trong tĩnh lặng” của nghệ sĩ Katsumi Mukai và triển lãm “Nguyện” của nghệ sĩ Nguyễn Quân. Triển lãm do Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Sóng Mây tổ chức với sự giám tuyển của họa sĩ Vũ Hồng Nguyên là sự tôn vinh đầy ý nghĩa đối với hai nghệ sĩ tài năng đã cống hiến cuộc đời mình cho nghệ thuật tạo hình.

“Chuyển động trong tĩnh lặng” cùng họa sĩ Katsumi Mukai

Họa sĩ Katsumi Mukai sinh năm 1946 tại Tohoku, Nhật Bản. Năm 18 tuổi, ông bắt đầu vẽ tranh và chuyển đến Tokyo theo học hội họa tại Học viện Nghệ thuật Trung ương. Tuy nhiên, chỉ sau nửa năm, ông quyết định kết thúc khóa học do không tìm được sự thu hút từ những người hướng dẫn. Năm 1971, ông sang London tự học và nghiên cứu nghệ thuật thông qua các phòng trưng bày, bảo tàng trong một năm.

Thập niên 60 đến 80 Katsumi Mukai tổ chức liên tiếp nhiều triển lãm cá nhân, triển lãm nhóm tại Tokyo và Aomori sau cuộc trưng bày lần đầu năm 1966. Từ năm 1990 ông chuyển trọng tâm sáng tác sang điêu khắc gỗ. Các tác phẩm điêu khắc của ông liên tục được trưng bày trong các dự án nghệ thuật lớn, cả quy mô trong nước lẫn quốc tế. Đồng thời, ông cũng tham gia các chương trình sáng tác lưu trú tại nhiều quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Singapore, Hàn Quốc, Đức, Canada, Mỹ,…

*Một góc không gian triển lãm “Chuyển động trong tĩnh lặng”.*

Triển lãm “Chuyển động trong tĩnh lặng” giới thiệu 6 tác phẩm/cụm tác phẩm điêu khắc gỗ và 25 tác phẩm hội họa được ông sáng tác từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2024 tại Hà Nội. Trong đó, đáng chú ý là loạt tranh chì với những tác phẩm kích thước lớn (153x246 cm) đầy xúc động được sinh ra từ người đã chạm vào tĩnh lặng – người luôn đắm say với bản tuyệt phẩm trong thế giới âm sắc của tự nhiên.

Từng được hợp tác nhiều lần với nghệ sĩ Katsumi Mukai, đặc biệt là được song hành và trải nghiệm cùng nghệ sĩ trong thời gian ông tạo tác bộ tác phẩm “Chuyển động trong tĩnh lặng”, giám tuyển Vũ Hồng Nguyên chia sẻ: “Mỗi lần ở bên cạnh ông, tôi như đứng trước một vách núi xanh sừng sững, vững chãi. Sự tĩnh lặng bên trong ông mang đến cho tôi cảm giác bình yên như thể tôi đang lắng nghe được những thanh âm đi ra từ lõi sâu của lòng đất, êm đềm và liên tục. Ông nhìn thấy màu của gió, ngửi thấy mùi của mây, và nghe thấy những tia nắng mặt trời…”.

Với Katsumi Mukai, những vật liệu và dụng cụ khác nhau như gỗ hay giấy, máy cưa/ đục hay bút chì- chúng đều là một. “Sự sáng tạo không đơn thuần là công việc mà là nhu cầu tự thân, là cách ông giao tiếp với thế giới xung quanh, là phương tiện để ông diễn đạt những suy tư, cảm xúc sâu lắng. Tình yêu và thời gian ông dành cho công việc sáng tác khiến tôi cảm nhận được sự vĩ đại của ông đối với nghệ thuật. Các tác phẩm không chỉ mang hình thức bên ngoài, mà còn chứa đựng tinh thần, bản sắc riêng, phản ánh chính con người ông trong từng chi tiết”, họa sĩ Vũ Hồng Nguyên nhận định.

“Nguyện” - nơi chốn cho trải nghiệm thẩm mỹ nghệ thuật và tâm tình, tâm linh

Nghệ sĩ Nguyễn Quân sinh năm 1948 tại Phú Thọ. Ông tốt nghiệp ngành điều khiển học, Đại học Merseburg, Đức năm 1971. Ông từng là Phó chủ nhiệm khoa Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, thành viên Ban thư ký Hội Mỹ thuật Việt Nam, Tổng biên tập Tạp chí Mỹ thuật – Nhà xuất bản Mỹ thuật.

Ông là tác giả của 16 cuốn sách lý thuyết và lịch sử mỹ thuật, viết và công bố khoảng 1000 bài viết nghệ thuật và văn hóa trên các sách báo ở Việt Nam và nước ngoài. Nguyễn Quân là một trong những nhà sử học nghệ thuật và nghiên cứu phê bình hàng đầu của nền Mỹ thuật Việt Nam. Ông vừa là nhà lý luận, vừa là nghệ sĩ thực hành, ông có vai trò nổi bật trong việc thúc đẩy phong trào Hội họa Đổi Mới của Việt Nam trong giai đoạn bản lề 1980 – 1990.

*Một góc không gian triển lãm “Nguyện”.*

Triển lãm Nguyện giới thiệu phần lớn tác phẩm trong dự án Đền Nguyện Mẫu của Nguyễn Quân. Triển lãm gồm 24 tác phẩm hội hoạ sơn dầu, 6 tác phẩm điêu khắc gốm, đá và một phần mô phỏng tác phẩm điêu khắc kiến trúc Đền Nguyện Mẫu sẽ được phát triển trong tương lai.

Ý tưởng xuyên suốt dự án là đức tin, sự sùng kính tính nữ và lịch sử mỹ thuật; ký ức lưu giữ từ “bức tranh” trải nghiệm cuộc sống, suy tôn cơ thể và linh hồn người nữ thuộc các thời đại cổ xưa đến nay, các chủng tộc, các độ tuổi và các châu lục xa xôi đến địa lý gần cận đi ra từ quan sát của ông.

Họa sĩ Nguyễn Quân chia sẻ Nguyện (hay Đền Nguyện Mẫu) là một công trình nghệ thuật tổng hòa: Kiến trúc, cảnh quan, hội họa, điêu khắc, âm thanh, ánh sáng. Ý tưởng và phần lớn tác phẩm được sáng tác, thực hiện bởi nghệ sĩ Nguyễn Quân và dự án Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Sóng Mây, giám tuyển Vũ Hồng Nguyên trong bốn năm 2020 – 2024. Tạo dựng một nơi chốn nghệ thuật đương đại chưa có tiền mẫu trong không gian Bảo tàng Sóng Mây trong tương lai. Nguyện (Đền Nguyện Mẫu) là một nơi chốn công cộng đương đại cho trải nghiệm thẩm mỹ nghệ thuật và tâm tình, tâm linh.

Họa sĩ Vũ Hồng Nguyên – Nhà sáng lập Dự án Bảo tàng Nghệ thuật đương đại Sóng Mây và cũng là giám tuyển triển lãm “Nguyện” nhận định: “Ở vào độ tuổi xưa nay hiếm, Nguyễn Quân miệt mài sáng tạo nghệ thuật với la bàn của đức tin và sự sùng kính duy mỹ để một “Đến Nguyện Mẫu” – ngưỡng vọng thiêng liêng thẩm mỹ này đã trọn vẹn hình hài hiện sinh. Ý tưởng tác phẩm là một tổng hòa lớn giữa cảnh quan kiến trúc, điêu khắc và hội họa lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam./.

Dưới đây là một số tác phẩm được giới thiệu tại triển lãm: