Chuyện chưa biết về cây Thị hơn 300 năm tuổi ở Cố đô Huế

Theo lời kể của gia tộc, cây Thị được ông Thân Văn Thẩm (1671-1758) - Thủy tổ phái Thân Văn đem hạt giống từ làng Nguyệt Biều (Thủy Biều, TP Huế) về trồng năm 1698 tại làng Dương Xuân Hạ (nay là khu vực 5, phường Thủy Xuân, TP Huế) với mục đích làm mốc địa giới cho con cháu của dòng họ.

Bia ký ghi “Đầu mùa xuân năm Ất Hợi (1695) niên hiệu Chính Hòa thứ 16, đời vua Lê Hy Tông, Ngài Thủy Tổ phái họ Thân Dương Xuân Hạ, húy là Văn Thẩm (1671 - 1758) nguyên làm giáo học tại Nguyệt Biều, tổng Cư Chánh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên. Ngài tứ thân (ông từ của thôn – PV) băng đồi vượt suối, sưu tầm địa cuộc, tìm nơi lập cư lâu bền cho con cháu và ngài đã chọn được vùng triền bán sơn địa Dương Xuân Hạ có phong thủy tốt, cảnh vật hữu tình làm nơi trú xứ”.

Sau đó, “ngài trở lại Nguyệt Biều tìm bằng được giống cây thị quý đem về trồng ngay giữa vườn để làm mốc giới. Đồng thời đánh dấu cho dòng tộc họ Thân của ngài định cư và phát triển từ đây”.

Theo ghi nhận của PV Tạp chí Người Hà Nội, cây Thị cổ thụ đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam năm 2010 và hiện “cụ thị” vẫn đang phát triển xanh tốt với thế cành rộng, tán lá xum xuê trước nhà thờ họ Thân Văn. Ở giữa thân cây thị cổ có một phần bị rỗng và có một số chùm lan sinh sống trên cành của “cụ thị”… Dưới gốc cây thị là tấm bia công nhận Cây Di sản Việt Nam.

Về kích thước, cây thị cao 25m, thân cây tại tọa độ cao cách mặt đất 1,3m có chu vi 4,2m, đường kính 1,4m và chu vi bạnh vè hơn 10m. Được biết, trong thời chiến tranh, làng Dương Xuân Hạ bị bom đạn cày nát, nhà cửa và cây cối bị đốt cháy nhưng cây thị vẫn xanh tốt. Là nơi tiễn đưa hàng trăm thanh niên trong làng lên đường ngập ngũ.

Tại bia ký ghi và mô tả về cây Thị di sản Việt Nam “Quả thật đất lành đã không phụ lòng người, cây Thị hợp phong thổ đã nhanh chóng đâm chồi trổ nhánh, nảy lộc xum xuê tươi tốt, đơm hoa kết trái thơm lành. Thị là loài cây được quý chuộng, thường có thân cao bóng cả, thế cảnh tỏa rộng uy nghi tứ phía, trái chín vàng mọng tỏa hương thơm ngọt ngào và dịu dàng quyến rũ khiến nhiều người yêu thích, nâng niu chiêm ngắm.

Bên cạnh đó, tại bia ký cũng có những lời căn dặn cho con cháu của ngài Thủy tổ được trích Gia phổ họ Thân phái Dương Xuân “Đây là loài cây biểu trưng cho lớp người có tinh thần sống đạo đức thanh cao, là thông điệp truyền thừa cho các tầng lớp hậu duệ noi gương tiên tổ. Hãy luôn giữ mình ăn ở sao cho hiền hòa tốt đẹp được nhiều người quý mến – như cây thị xưa nay – xứng đáng là con cháu dòng dõi họ Thân danh giá lưu truyền, đó là chủ ý sâu xa của ngài Thủy tổ”.

Một người cháu phái Thân Văn có nhà sống gần gốc cây thị cho biết, cây thị có ý nghĩa rất lớn đối với họ tộc như một nhân chứng cho sự trường tồn của phái Thân Văn ở Thừa Thiên - Huế. Hàng năm cây thị ra hoa vào tháng 5 và kết trái trong mùa hè./.