Chiêm ngưỡng di sản Phật giáo thời Lý qua công nghệ số

Sự kiện nhằm giới thiệu những giá trị tinh hoa của nghệ thuật Phật giáo thời Lý, giai đoạn được xem là đỉnh cao trong lịch sử mỹ thuật Đại Việt.

Phật giáo thời Lý (thế kỷ XI – XIII) đạt đến thời kỳ cực thịnh, trở thành quốc đạo và là nguồn cảm hứng chủ đạo trong các lĩnh vực nghệ thuật. Kiến trúc chùa tháp thời kỳ này mang đậm bản sắc Việt, thể hiện trình độ kỹ thuật và tư duy thẩm mỹ vượt trội, đồng thời phản ánh tư tưởng Phật giáo Thiền tông kết hợp nhuần nhuyễn với văn hóa bản địa. Những công trình tiêu biểu như chùa Một Cột, tháp Báo Thiên, chùa Dạm, chùa Long Đọi... không chỉ là nơi thờ tự mà còn là tác phẩm nghệ thuật thể hiện triết lý tôn giáo và tinh thần dân tộc.

Điêu khắc Phật giáo thời Lý được đánh giá là tinh tế và độc đáo, với hình thức phong phú như tượng tròn, phù điêu, chạm lộng… mang phong cách thanh thoát mà uy nghi. Các tác phẩm thường thể hiện hình tượng Bồ Tát, thần linh, vũ công… trong tư thế nhẹ nhàng, sống động, biểu hiện sự gắn kết giữa nghệ thuật cung đình và văn hóa dân gian.

Đồ gốm thời Lý nổi bật với các dòng men ngọc, men trắng ngà, men nâu là một thành tựu khác của nghệ thuật Phật giáo giai đoạn này. Họa tiết trang trí mang đậm yếu tố Phật giáo như hoa sen, rồng, chim phượng... được thể hiện bằng kỹ thuật khắc chìm, dán nổi, khuôn in… tạo nên những sản phẩm mang giá trị thẩm mỹ và tâm linh cao.

Đặc biệt, nghệ thuật âm nhạc và vũ đạo Phật giáo thời Lý là một phần không thể thiếu trong nghi lễ tôn giáo. Đây là sự kết tinh giữa âm nhạc truyền thống dân gian, cung đình và yếu tố ngoại sinh từ Ấn Độ, Trung Hoa, được Việt hóa một cách sâu sắc. Dưới sự bảo trợ của triều đình, âm nhạc Phật giáo trở thành một phương tiện truyền bá giáo lý, tổ chức nghi lễ và biểu đạt đức tin trong cộng đồng.

Với chủ đề xuyên suốt là “di sản và công nghệ”, trưng bày tuyển chọn 14 hiện vật tiêu biểu từ kho di sản Phật giáo thời Lý hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Các hiện vật được “hồi sinh” bằng công nghệ hiện đại như trình chiếu 3D mapping, hologram, digital revival, gauze projection… tạo nên không gian trải nghiệm sinh động, trực quan và cuốn hút. Khách tham quan không chỉ được chiêm ngưỡng hiện vật mà còn có cơ hội cảm nhận những giá trị văn hóa sâu xa ẩn chứa sau từng họa tiết, đường nét, chuyển động.

Trưng bày kéo dài đến tháng 7/2025, hứa hẹn mang đến cho công chúng những trải nghiệm đa chiều, góp phần lan tỏa tình yêu di sản, nâng cao nhận thức về bảo tồn văn hóa trong thời đại số./.