Xây dựng nền "kinh tế bạc" thích ứng với già hóa dân số nhanh tại Việt Nam

Hội thảo khoa học "Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới" được tổ chức bởi Trung ương Hội Người cao tuổi (NCT) Việt Nam và Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Hội đồng Lý luận Trung ương; Tạp chí Cộng sản diễn ra ngày 15/11 tại Hà Nội.

Hội thảo được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với gần 1.200 đại biểu tham dự tại điểm cầu Hà Nội và 33 điểm cầu địa phương cùng hàng vạn người theo dõi trực tuyến trên các nền tảng số.

Tham dự Hội thảo tại điểm cầu trực tiếp có: Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan; Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản Hoàng Trung Dũng.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Chủ tịch Hội NCT Việt Nam Nguyễn Thanh Bình khẳng định đây là Hội thảo khoa học đầu tiên bàn về "Kinh tế bạc ở Việt Nam". Kết quả của Hội thảo sẽ là luận cứ khoa học quan trọng giúp các cơ quan tham mưu chiến lược tham khảo, đề xuất chủ trương, chính sách mới, tạo môi trường pháp lý và tâm lý xã hội đồng thuận cao đưa kinh tế bạc trở thành một động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia đạt 2 con số, phát triển bền vững đất nước.

"Sau gần 40 năm đổi mới, nước ta đang có một lực lượng NCT tham gia tích cực vào tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng mở, tiếp cận sâu rộng với kinh tế thị trường, bắt nhịp với sự tiến bộ của khoa học, công nghệ. Cả nước có hơn 9 triệu NCT đang tích cực tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh; nhiều NCT được Đảng, Nhà nước vinh danh là Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới…

Nền kinh tế bạc không chỉ mang lại giá trị vật chất, góp phần đáng kể vào mục tiêu chiến lược tăng trưởng và ổn định kinh tế quốc gia mà còn tác động sâu rộng tới việc đảm bảo an sinh xã hội bền vững, là môi trường kinh tế-xã hội giúp cho NCT được sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc", Chủ tịch Hội NCT Việt Nam nhấn mạnh.

Phát biểu định hướng Hội thảo, Ủy viên Bộ chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng cho rằng, kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới không chỉ là vấn đề của NCT, đó còn là vấn đề văn hóa, xã hội, con người và đạo lý.

"Những giá trị văn hóa phương Đông nói chung, truyền thống của Việt Nam nói riêng sẽ thôi thúc, nuôi dưỡng cho sự phát triển của nền kinh tế bạc một cách bền vững và đầy đủ. Trong đó, người cao tuổi sẽ đóng vai trò trung tâm, không chỉ là người thụ hưởng kết quả mà còn là động lực mới cho quá trình phát triển kinh tế nhanh và bền vững", Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh.

Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng yêu cầu, Hội thảo tập trung thảo luận để tìm câu trả lời cho các câu hỏi: Làm thế nào để biến kinh tế bạc thành động lực tăng trưởng quốc gia? Cơ chế nào để NCT tiếp tục đóng góp "tự nguyện - hiệu quả - bền vững"? Việt Nam nên ưu tiên phát triển những phân khúc thị trường nào phục vụ NCT? Làm sao kết hợp giá trị gia đình Việt Nam với mô hình chăm sóc NCT hiện đại? Cần cơ chế nào để huy động khu vực tư nhân - doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo - đầu tư trực tiếp nước ngoài nhằm phát triển kinh tế bạc? Cần có giải pháp gì về nhân lực, hạ tầng, dữ liệu sức khỏe và công nghệ để phát triển kinh tế bạc?

"Hội thảo hôm nay không chỉ nghiên cứu, thảo luận kinh tế bạc từ phía cung và cầu mà còn góp phần trả lời cho câu hỏi "Việt Nam sẽ làm gì để có được nền kinh tế bạc của riêng mình". Đây là những đóng góp vừa mang giá trị lý luận sâu sắc, vừa mang giá trị chiến lược trong xác lập mô hình tăng trưởng mới trong tương lai… Những nghiên cứu giàu giá trị, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn, với tầm nhìn dài hạn sẽ là những nguồn tri thức quý báu cho việc xây dựng chiến lược phát triển nước ta trong kỷ nguyên mới", đồng chí Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chưa từng có. Năm 2025, số người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 14% dân số. Dự báo đến năm 2036, Việt Nam chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Thực tế cho thấy, kinh tế bạc đã giúp nhiều quốc gia, như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp ứng phó và thích ứng chủ động với quá trình già hóa dân số.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tri thức, kinh tế xanh và xã hội số, việc nghiên cứu và hoạch định chính sách phát triển kinh tế bạc càng có ý nghĩa góp phần bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao vị thế quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan chia sẻ, kinh tế bạc không đơn thuần là câu chuyện về dịch vụ chăm sóc sức khỏe hay hưu trí, mà là cách tạo không gian để người cao tuổi tiếp tục cống hiến, tiếp tục gieo hạt, tiếp tục trao truyền. Khi những mái tóc bạc còn say mê học tập, còn cùng con cháu hát vang trong hội làng, còn mày mò với chiếc điện thoại thông minh để học điều mới, xã hội không chỉ thêm một niềm vui mà còn thêm một lớp giá trị nhân văn...

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã đề xuất các giải pháp trọng tâm, như: Cải cách hệ thống an sinh và hưu trí theo hướng linh hoạt, bền vững; hoàn thiện chính sách việc làm, đào tạo khuyến khích lao động cao tuổi; phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ phục vụ người cao tuổi; tháo gỡ các điểm nghẽn hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư và khởi nghiệp trong lĩnh vực kinh tế bạc; xây dựng hạ tầng, đô thị và công nghệ thân thiện với người cao tuổi; xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về kinh tế bạc gắn với người cao tuổi, tăng cường quản trị dữ liệu theo hướng liên thông, liên kết; xây dựng môi trường pháp lý và ban hành Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế bạc giai đoạn 2025-2045...

Kết quả của hội thảo là cơ sở quan trọng để Ban Chỉ đạo hội thảo, Hội Người cao tuổi Việt Nam định hướng xây dựng báo cáo kiến nghị trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Quốc hội xem xét các vấn đề tổng thể, góp phần đưa kinh tế bạc trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam trong kỷ nguyên mới./.