Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

15/11/2022 11:54

Phố Ngũ Xã nối ngã tư Phó Đức Chính - Châu Long với khu bán đảo bên bờ hồ Trúc Bạch.

Phố Ngũ Xã dài 258m, rộng 6m.

Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

Đất thôn Ngũ Xã, tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ.

Thời Pháp thuộc, phố Ngũ Xã có tên là phố Trần Hưng Đạo, sau cách mạng đã đổi ra tên hiện nay.

Nay thuộc phường Trúc Bạch, quận Ba Đình.

Ngũ Xã là tên gọi chung của cả bán đảo này, rộng tới ba vạn mét vuông. Vào hồi cuối Lê, khoảng thế kỷ XVII - XVIII, có một số thợ đúc đồng quê ở năm xã Đông Mai, Châu Mỹ, Long Thượng, Đào Viên (hay Thái Ti) và Điện Tiền, tên nôm là làng Hè, làng Me, làng Rồng, làm Di trên và Di dưới đều thuộc huyện Siêu Loại mà nay là vùng huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh và huyện Văn Lâm (Hưng Yên). Họ kéo nhau ra đây mở lò đúc đồng, lập nên một làng gọi là Ngũ Xã Tràng (trường đúc của năm xã). Họ đúc nồi, xanh, đèn, đỉnh, đồ thờ, chuông và sau triều đình giao cho đúc cả tiền nữa. Người đúc tượng thánh Trấn Võ ở đền Quán Thánh vào năm 1677 cũng là dân Ngũ Xã. (Có tài liệu lại nói đó là năm xã của tổng Đề Cầu: An Nhuệ, Kim Tháp, Lê Xá, Thư Đôi và Đề Cầu). Tới cuối thế kỷ XVIII thì nghề đúc đồng Ngũ Xã thật phát đạt nên Nguyễn Huy Lượng coi đó là niềm tự hào của vùng ven hồ Tây, đã viết trong “Tụng Tây Hồ Phú”: Lửa đóm ghen Năm Xã gây lò. (Lò đồng Ngũ Xã đỏ lửa cả trong đêm thâu khiến lũ đom đóm sinh ra ghen tức vì chúng mất độc quyền soi sáng). Tới giữa thế kỷ XIX, Ngũ Xã Tràng hợp với Tứ Chính Tràng thành thôn Lạc Chính, là một trong 12 thôn của tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ. (Đền Lạc Chính nay là nhà số 5 phố Châu Long).

Ngày nay trên bán đảo Ngũ Xã có sáu phố: ba phố dọc là Nam Tràng, Nguyễn Khắc Hiếu và Lạc Chính; ba phố ngang là Mạc Đĩnh Chi, Ngũ Xã và Trần Tế Xương. Ngũ Xã là phố dài nhất, hiện còn hai di tích đáng lưu ý: đền và chùa Ngũ Xã. Ngôi đền thì không rõ xây dựng năm nào, thờ chư vị Đại vương. Còn ngôi chùa có tên chữ hán là Thần Quang tự hoặc Phúc Long tự, xây dựng từ thế kỷ XVIII. Vì là chùa của làng đúc đồng nên bên cạnh Phật, chùa còn thờ cả Nguyễn Minh Không, được coi như là tổ nghề. (Cái tên Thần Quang tự cũng là lấy lại tên của ngôi chùa chính thờ Minh Không ở tỉnh Thái Bình mà nay quen gọi là chùa Keo). Trong chùa có pho tượng Di Đà bằng đồng, đúc năm 1952, cũng là pho tượng hạng lớn ở nước ta: riêng tượng cao tới 3,95 mét khoảng cách hai gối là 3,60 mét, chu vi tượng là 11,6 mét, nặng tới 10 tấn. Tòa sen gồm 96 cách dùng đến 16 tạ đồng. Di tích được xếp hạng kiến trúc nghệ thuật năm 1993.

(0) Bình luận
  • Hoa gạo khoe sắc thắm bên hồ Gươm cổ kính
    Tháng Ba về, cây hoa gạo bên hồ Gươm lại bung nở, thắp lên sắc đỏ nổi bật giữa không gian xanh mát của hồ nước và những hàng cây cổ thụ. Mùa hoa ngắn ngủi nhưng đủ để trở thành một dấu ấn đặc biệt, thu hút người dân và du khách dừng chân chiêm ngưỡng, lưu lại những khoảnh khắc đẹp giữa lòng Thủ đô.
  • Hà Nội "tinh khôi" trong sắc trắng hoa sưa
    Tháng Ba về, Hà Nội dịu dàng giữa sắc tím hoa ban, tinh khôi cùng sắc trắng hoa sưa. Mỗi góc phố, từng con đường như khoác lên mình tấm áo mới, tấm áo của những ngày Hà Nội giao mùa đầy lãng mạn.
  • Hoa ban nở rộ trên đường Hoàng Diệu thu hút người dân tới check-in
    Những ngày đầu tháng Ba, khi tiết trời Hà Nội bắt đầu ấm dần sau những đợt mưa phùn cuối xuân, hoa ban lại nở rộ trên nhiều tuyến phố, nhuộm sắc trắng dịu dàng lên không gian Thủ đô. Chỉ kéo dài trong vài tuần ngắn ngủi, mùa hoa ban nhanh chóng trở thành điểm hẹn của người dân và du khách, tạo nên những khung cảnh nhộn nhịp trên các con phố vốn quen thuộc.
  • Hoa phong linh nhuộm vàng góc phố Hà Nội
    Những ngày đầu tháng 3, sắc vàng hoa phong linh nở rộ đã biến một góc phố Hà Nội thành điểm check-in thu hút đông đảo người dân và du khách đến chiêm ngưỡng, chụp ảnh.
  • Triển lãm "Giao" trưng bày các tác phẩm điêu khắc chào mừng Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026
    Triển lãm “Giao” trưng bày các tác phẩm điêu khắc chào mừng Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tại số 69 Đinh Tiên Hoàng, Hoàn Kiếm là một không gian văn hóa đặc sắc, góp phần làm giàu đời sống tinh thần của người dân Thủ đô và du khách...
  • Mở cửa không gian hoa xuân bên bờ hồ Hoàn Kiếm
    Từ ngày 13/2, Không gian hoa xuân quy mô lớn nhất Hà Nội tại khu vực vườn hoa Lý Thái Tổ chính thức mở cửa, phục vụ nhu cầu du xuân của Nhân dân và du khách Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Di sản - “tấm hộ chiếu” đưa nhạc Việt ra thế giới
    Từ rock, pop, rap đến dân ca đương đại… những dự án âm nhạc mới đang mở ra không gian sáng tạo nơi truyền thống và hiện đại không còn khoảng cách. Sự thử nghiệm nghệ thuật này cũng là hành trình nghệ sĩ tìm kiếm bản sắc, khẳng định tiếng nói riêng biệt của tâm hồn Việt trên bản đồ toàn cầu.
  • Từ quản lý đến “quản trị và kiến tạo” văn hóa Thủ đô Hà Nội
    Chương trình Hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đã phát đi một thông điệp: Hà Nội chuyển đổi tư duy từ “quản lý hành chính” sang “quản trị và kiến tạo” về văn hóa. Đây là một sự thay đổi mang tính cách mạng về nhận thức, mở đường khơi thông nguồn lực, biến văn hóa thực sự trở thành nguồn sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đột phá của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
  • Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi): Khung cơ chế đột phá, định hình diện mạo Hà Nội trong kỷ nguyên mới
    Hà Nội đang đứng trước những áp lực của quá trình đô thị hóa, từ bài toán quá tải hạ tầng, ùn tắc giao thông, cho đến thách thức trong việc cải tạo các khu chung cư cũ và bảo tồn di sản. Trong bối cảnh đó, Điều 12 trong Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) không chỉ là một quy định pháp lý, mà là một khung cơ chế mang tính đột phá, đặc biệt cần thiết để định hình diện mạo Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
  • Dự án Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi): Khơi thông các mô hình kinh tế mới từ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
    Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) vừa trình Quốc hội khóa XVI, trong đó có việc thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát là một bước tiến chiến lược để Hà Nội tiếp tục bứt phá trong tương lai. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được quy định tại Điều 19 Dự thảo Luật là “chìa khóa” khơi thông các mô hình kinh tế mới, đưa Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước và khu vực trong thời kỳ phát triển mới.
  • Sa Pa được vinh danh là một trong 53 thị trấn đẹp nhất thế giới
    Một trong những yếu tố quan trọng giúp Sa Pa được vinh danh là khả năng giữ gìn bản sắc kiến trúc và không gian sống hài hòa với thiên nhiên. Dù du lịch phát triển mạnh mẽ, thị trấn vẫn giữ được những nét đặc trưng như nhà thờ đá cổ kính, những con phố nhỏ trong sương hay các bản làng nằm nép mình bên sườn núi.
Đừng bỏ lỡ
  • Nhiều sự kiện nghệ thuật đặc sắc sắp diễn ra tại khu vực hồ Hoàn Kiếm dịp 30/4 và 1/5
    Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026). Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp với các nghệ nhân, nghệ sĩ, các nhà nghiên cứu… tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại khu phố cổ Hà Nội và khu vực hồ Hoàn Kiếm. Chuỗi hoạt động diễn ra từ tháng 4 đến hết tháng 6/2026.
  • Chuẩn bị diễn ra Liên hoan Nghệ thuật Quốc gia 2026 (VNAF2026)
    VNAF 2026 dự kiến thu hút khoảng 1.000 thí sinh đăng ký vòng online, từ đó lựa chọn 400 tiết mục xuất sắc trình diễn tại vòng chung kết. Chung kết dự kiến diễn ra trong hai ngày 25 và 26/7/2026 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội (Hà Nội).
  • Tái hiện cuộc đời chị Võ Thị Sáu qua dự án phim điện ảnh "Đất Đỏ"
    Bộ phim Đất đỏ vẽ nên chân dung chị Võ Thị Sáu bắt đầu từ một thiếu nữ 13 tuổi yêu đời, từng mơ về tương lai bình lặng bên cây lê ki ma trước khi bước vào cuộc chiến sinh tử vì Tổ quốc.
  • Góp sức phát huy giá trị văn hóa dân gian truyền thống Việt Nam
    Thiết thực bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân gian truyền thống cũng như thực hiện Chương trình Hành động số 08-Ctr/TU của Thành ủy Hà Nội, Hội Người cao tuổi phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) vừa tổ chức Liên hoan tiếng hát dân ca Người cao tuổi phường Tùng Thiện 2026. Qua đây cũng góp phần tạo sân chơi bổ ích để hội viên người cao tuổi giao lưu, nâng cao đời sống tinh thần, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
  • Triển lãm “Cuộc chơi với lá”: Dấu ấn 60 năm sáng tạo của nghệ sĩ Tạ Hải
    Từ ngày 15/4 đến 19/4/2026, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Đống Đa, Hà Nội) sẽ diễn ra triển lãm “Cuộc chơi với lá” của nghệ sĩ, nhà báo Tạ Hải. Triển lãm giới thiệu hơn 80 tác phẩm mới nhất được sáng tạo từ chất liệu lá và hoa khô.
  • Phát triển Thủ đô từ việc kiến tạo các không gian văn hoá
    Chiều 12/4, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, trong khuôn khổ chương trình “Âm nhạc cuối tuần”, những giai điệu của ca khúc “Em ơi Hà Nội phố” của nhạc sĩ Phú Quang được phổ từ thơ Phan Vũ đã vang lên giữa không gian hồ Gươm lịch sử. Từ một ca khúc, một buổi biểu diễn, có thể thấy rõ hơn cách Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa chiến lược phát triển văn hóa bằng những trải nghiệm cụ thể, gần gũi, nơi văn hóa hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân.
  • “Người thổi bong bóng làng Kashi”: Ngụ ngôn hiện đại về sự sống, cái chết và tự do
    Tri Thức Trẻ Books liên kết với NXB Thế Giới vừa ra mắt bạn đọc cuốn sách “Người thổi bong bóng làng Kashi” của tác giả Nguyễn Quang Vũ. Tác phẩm được viết theo hình thức ngụ ngôn hiện đại xoay quanh hành trình nhận thức về sự sống, cái chết và tự do.
  • Lan tỏa tri thức khoa học xã hội qua trưng bày chuyên đề
    Từ ngày 11/4 đến 15/5/2026, tại tòa Trống đồng, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (đường Nguyễn Văn Huyên, phường Nghĩa Đô, Hà Nội) diễn ra trưng bày “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội”. Với hệ thống tư liệu, hình ảnh và hiện vật phong phú, trưng bày mang đến cái nhìn toàn diện về những đóng góp của khoa học xã hội đối với đời sống đương đại, qua đó góp phần khơi dậy tinh thần nghiên cứu, sáng tạo và ý thức bảo tồn các giá trị văn hóa trong cộng đồng”
  • Ẩm thực và nghệ thuật hòa quyện trong chương trình “Dạ yến Hoàng cung”
    Du khách có thể thưởng thức các món ăn cung đình và những tiết mục nghệ thuật đặc sắc trong chương trình “Dạ yến Hoàng cung” tại Nhà hát Duyệt Thị Đường (Đại nội Huế) vào đêm 29/4, 1/5.
  • Tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa tại không gian âm nhạc mở chiều 12/4
    Trở lại sân khấu mở “Nhà Bát Giác” vào lúc 15h30 ngày 12/4, “Âm nhạc cuối tuần” hứa hẹn đem đến nhiều tiết mục đặc sắc, giai điệu sôi động, những trải nghiệm nghệ thuật gần gũi, hấp dẫn đối với nhiều người dân và du khách khi đến với Hà Nội. Đây không chỉ là sân khấu biểu diễn đơn thuần, mà còn là bước đi chiến lược của thành phố nhằm đưa nghệ thuật chất lượng cao vào đời sống, góp phần định vị thương hiệu thành phố sáng tạo.
Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO