Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

15/11/2022 11:54

Phố Ngũ Xã nối ngã tư Phó Đức Chính - Châu Long với khu bán đảo bên bờ hồ Trúc Bạch.

Phố Ngũ Xã dài 258m, rộng 6m.

Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

Đất thôn Ngũ Xã, tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ.

Thời Pháp thuộc, phố Ngũ Xã có tên là phố Trần Hưng Đạo, sau cách mạng đã đổi ra tên hiện nay.

Nay thuộc phường Trúc Bạch, quận Ba Đình.

Ngũ Xã là tên gọi chung của cả bán đảo này, rộng tới ba vạn mét vuông. Vào hồi cuối Lê, khoảng thế kỷ XVII - XVIII, có một số thợ đúc đồng quê ở năm xã Đông Mai, Châu Mỹ, Long Thượng, Đào Viên (hay Thái Ti) và Điện Tiền, tên nôm là làng Hè, làng Me, làng Rồng, làm Di trên và Di dưới đều thuộc huyện Siêu Loại mà nay là vùng huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh và huyện Văn Lâm (Hưng Yên). Họ kéo nhau ra đây mở lò đúc đồng, lập nên một làng gọi là Ngũ Xã Tràng (trường đúc của năm xã). Họ đúc nồi, xanh, đèn, đỉnh, đồ thờ, chuông và sau triều đình giao cho đúc cả tiền nữa. Người đúc tượng thánh Trấn Võ ở đền Quán Thánh vào năm 1677 cũng là dân Ngũ Xã. (Có tài liệu lại nói đó là năm xã của tổng Đề Cầu: An Nhuệ, Kim Tháp, Lê Xá, Thư Đôi và Đề Cầu). Tới cuối thế kỷ XVIII thì nghề đúc đồng Ngũ Xã thật phát đạt nên Nguyễn Huy Lượng coi đó là niềm tự hào của vùng ven hồ Tây, đã viết trong “Tụng Tây Hồ Phú”: Lửa đóm ghen Năm Xã gây lò. (Lò đồng Ngũ Xã đỏ lửa cả trong đêm thâu khiến lũ đom đóm sinh ra ghen tức vì chúng mất độc quyền soi sáng). Tới giữa thế kỷ XIX, Ngũ Xã Tràng hợp với Tứ Chính Tràng thành thôn Lạc Chính, là một trong 12 thôn của tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ. (Đền Lạc Chính nay là nhà số 5 phố Châu Long).

Ngày nay trên bán đảo Ngũ Xã có sáu phố: ba phố dọc là Nam Tràng, Nguyễn Khắc Hiếu và Lạc Chính; ba phố ngang là Mạc Đĩnh Chi, Ngũ Xã và Trần Tế Xương. Ngũ Xã là phố dài nhất, hiện còn hai di tích đáng lưu ý: đền và chùa Ngũ Xã. Ngôi đền thì không rõ xây dựng năm nào, thờ chư vị Đại vương. Còn ngôi chùa có tên chữ hán là Thần Quang tự hoặc Phúc Long tự, xây dựng từ thế kỷ XVIII. Vì là chùa của làng đúc đồng nên bên cạnh Phật, chùa còn thờ cả Nguyễn Minh Không, được coi như là tổ nghề. (Cái tên Thần Quang tự cũng là lấy lại tên của ngôi chùa chính thờ Minh Không ở tỉnh Thái Bình mà nay quen gọi là chùa Keo). Trong chùa có pho tượng Di Đà bằng đồng, đúc năm 1952, cũng là pho tượng hạng lớn ở nước ta: riêng tượng cao tới 3,95 mét khoảng cách hai gối là 3,60 mét, chu vi tượng là 11,6 mét, nặng tới 10 tấn. Tòa sen gồm 96 cách dùng đến 16 tạ đồng. Di tích được xếp hạng kiến trúc nghệ thuật năm 1993.

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Ba họa sĩ hội ngộ trong triển lãm “T3” mừng năm mới 2026
    Nhân dịp năm mới 2026 và chào đón Xuân Bính Ngọ, ba họa sĩ Đỗ Huy Thanh, Phạm Hồng Phương và Nguyễn Hải Nam cùng góp mặt trong một triển lãm nhóm diễn ra từ ngày 1/1 đến 10/1/2026 tại Nhà triển lãm số 16 Ngô Quyền (Hà Nội). Gần 40 tác phẩm của 3 họa sĩ đã mang đến cho công chúng một không gian nghệ thuật giàu cảm xúc trong những ngày đầu năm.
  • Thành công của phim “Mưa đỏ” vào Top 15 sự kiện văn học nghệ thuật tiêu biểu năm 2025
    Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam vừa công bố danh sách 15 sự kiện văn học nghệ thuật tiêu biểu năm 2025, được lựa chọn từ những hoạt động nổi bật, có sức lan tỏa trong đời sống sáng tạo và công chúng. Các sự kiện được bình chọn theo hình thức trực tiếp tại Lễ Bình chọn 15 sự kiện Văn học nghệ thuật tiêu biểu năm 2025, tổ chức tại Hà Nội ngày 29/12/2025, với sự tham gia của đại diện Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, các hội chuyên ngành Trung ương, đông đảo văn nghệ sĩ cùng hơn 30 nhà báo, phóng viên, biên tập viên theo dõi lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật.
  • Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội: Tiếp tục nỗ lực, tạo bước tiến mới cho văn học nghệ thuật Thủ đô
    Sáng 31/12/2025, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác văn học nghệ thuật năm 2025, phương hướng nhiệm vụ năm 2026. Tham dự hội nghị có bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; ông Hoàng Quốc Việt - Trưởng phòng Văn hóa Văn nghệ Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội. Về phía Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuât Hà Nội có NSND Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội, các đồng chí trong Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra, đại diện lãnh đạo 9 hội chuyên ngành, đại diện lãnh đạo Tạp chí Người Hà Nội.
  • Tiêu dùng nội địa dịp cuối năm, doanh nghiệp tăng tốc kích cầu quốc gia
    Trong bối cảnh dịp Tết Bính Ngọ 2026 chỉ còn cách hơn 1 tháng, thị trường tiêu dùng và mua sắm cuối năm tại Việt Nam đang dần nóng lên, đặc biệt sau khi Chương trình Khuyến mại tập trung Quốc gia 2025 (Vietnam Grand Sale 2025) được phát động bởi Bộ Công thương và Viettrade đầu tháng 12.
  • Ngọc Sơn đồng hành cùng học trò Anh Đức trong liveshow đầu tiên tại Đức
    Danh ca Ngọc Sơn tiếp nối hành trình đầy cảm xúc tại trời Âu khi đích thân vượt hàng ngàn kilomet để đồng hành học trò Anh Đức trong liveshow Tình thầy trò lần đầu tiên tổ chức tại Trier.
Đừng bỏ lỡ
Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO