Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

15/11/2022 11:54

Phố Ngũ Xã nối ngã tư Phó Đức Chính - Châu Long với khu bán đảo bên bờ hồ Trúc Bạch.

Phố Ngũ Xã dài 258m, rộng 6m.

Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

Đất thôn Ngũ Xã, tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ.

Thời Pháp thuộc, phố Ngũ Xã có tên là phố Trần Hưng Đạo, sau cách mạng đã đổi ra tên hiện nay.

Nay thuộc phường Trúc Bạch, quận Ba Đình.

Ngũ Xã là tên gọi chung của cả bán đảo này, rộng tới ba vạn mét vuông. Vào hồi cuối Lê, khoảng thế kỷ XVII - XVIII, có một số thợ đúc đồng quê ở năm xã Đông Mai, Châu Mỹ, Long Thượng, Đào Viên (hay Thái Ti) và Điện Tiền, tên nôm là làng Hè, làng Me, làng Rồng, làm Di trên và Di dưới đều thuộc huyện Siêu Loại mà nay là vùng huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh và huyện Văn Lâm (Hưng Yên). Họ kéo nhau ra đây mở lò đúc đồng, lập nên một làng gọi là Ngũ Xã Tràng (trường đúc của năm xã). Họ đúc nồi, xanh, đèn, đỉnh, đồ thờ, chuông và sau triều đình giao cho đúc cả tiền nữa. Người đúc tượng thánh Trấn Võ ở đền Quán Thánh vào năm 1677 cũng là dân Ngũ Xã. (Có tài liệu lại nói đó là năm xã của tổng Đề Cầu: An Nhuệ, Kim Tháp, Lê Xá, Thư Đôi và Đề Cầu). Tới cuối thế kỷ XVIII thì nghề đúc đồng Ngũ Xã thật phát đạt nên Nguyễn Huy Lượng coi đó là niềm tự hào của vùng ven hồ Tây, đã viết trong “Tụng Tây Hồ Phú”: Lửa đóm ghen Năm Xã gây lò. (Lò đồng Ngũ Xã đỏ lửa cả trong đêm thâu khiến lũ đom đóm sinh ra ghen tức vì chúng mất độc quyền soi sáng). Tới giữa thế kỷ XIX, Ngũ Xã Tràng hợp với Tứ Chính Tràng thành thôn Lạc Chính, là một trong 12 thôn của tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ. (Đền Lạc Chính nay là nhà số 5 phố Châu Long).

Ngày nay trên bán đảo Ngũ Xã có sáu phố: ba phố dọc là Nam Tràng, Nguyễn Khắc Hiếu và Lạc Chính; ba phố ngang là Mạc Đĩnh Chi, Ngũ Xã và Trần Tế Xương. Ngũ Xã là phố dài nhất, hiện còn hai di tích đáng lưu ý: đền và chùa Ngũ Xã. Ngôi đền thì không rõ xây dựng năm nào, thờ chư vị Đại vương. Còn ngôi chùa có tên chữ hán là Thần Quang tự hoặc Phúc Long tự, xây dựng từ thế kỷ XVIII. Vì là chùa của làng đúc đồng nên bên cạnh Phật, chùa còn thờ cả Nguyễn Minh Không, được coi như là tổ nghề. (Cái tên Thần Quang tự cũng là lấy lại tên của ngôi chùa chính thờ Minh Không ở tỉnh Thái Bình mà nay quen gọi là chùa Keo). Trong chùa có pho tượng Di Đà bằng đồng, đúc năm 1952, cũng là pho tượng hạng lớn ở nước ta: riêng tượng cao tới 3,95 mét khoảng cách hai gối là 3,60 mét, chu vi tượng là 11,6 mét, nặng tới 10 tấn. Tòa sen gồm 96 cách dùng đến 16 tạ đồng. Di tích được xếp hạng kiến trúc nghệ thuật năm 1993.

(0) Bình luận
  • Nghệ thuật “chạm” tới công chúng bằng những thanh âm giàu cảm xúc
    Tối 24/5, tại Nhà Bát Giác, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” đã mang đến một không gian nghệ thuật sôi động, trẻ trung với sự tham gia biểu diễn của các nghệ sĩ, diễn viên trẻ thuộc Nhà hát Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Hà Nội cùng các em học sinh Trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu.
  • Khi những giai điệu về Hà Nội hòa vào nhịp sống bên hồ Gươm
    Chiều 24/5, không gian Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục trở thành điểm hẹn của công chúng yêu nghệ thuật khi chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club thực hiện diễn ra trong sự đón nhận của đông đảo người dân và du khách. Không chỉ mang đến những tiết mục Jazz giàu cảm xúc, chương trình còn gợi mở một không gian văn hóa nơi âm nhạc trở thành cầu nối giữa ký ức Hà Nội và đời sống đương đại.
  • Âm nhạc cuối tuần: Điểm hẹn của ký ức Hà Nội
    Có những ca khúc chỉ cần giai điệu cất lên cũng đủ gợi ra hình ảnh của một thành phố. Đó có thể là hơi thở dịu mát của Hà Nội sau cơn mưa đầu hạ, là sắc xanh của cỏ cây quanh hồ Gươm, là nhịp sống đang chuyển động giữa phố phường, hay cảm giác thân thuộc còn lưu giữ trong ký ức nhiều thế hệ. Và chiều 24/5, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, những thanh âm cảm xúc ấy sẽ tiếp tục trở lại trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club thực hiện.
  • Hà Nội sắc màu trong mùa hoa tháng 5
    Mỗi mùa hè đến, Hà Nội như khoác lên tấm áo mới rực rỡ sắc hoa. Từ sắc tím dịu dàng, đầy lãng mạn của bằng lăng, đến sắc đỏ rực cháy của phượng vĩ, rồi những chùm muồng hoàng yến vàng óng bừng lên giữa bầu trời trong xanh. Tất cả đan cài, hòa quyện tạo nên bức tranh thiên nhiên sống động, làm bừng sáng từng góc phố, mang theo cảm giác dịu mát và ngọt ngào trong những ngày hè oi ả.
  • Âm nhạc cuối tuần và hành trình kiến tạo không gian văn hóa cộng đồng
    Chiều 17/5, trong không gian Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” không chỉ mang đến những buổi biểu diễn giàu cảm xúc, mà còn gợi mở câu chuyện về Hà Nội nói riêng, đất nước Việt Nam nói chung qua âm nhạc, với những rung động rất riêng và đong đầy cảm xúc.
  • Lan tỏa tình yêu quê hương đất nước bằng nghệ thuật truyền thống bên hồ Hoàn Kiếm
    Tối 17/5, tại Nhà Bát Giác, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” tiếp tục mang nghệ thuật đến gần công chúng bằng một đêm diễn đậm màu sắc cải lương truyền thống do Nhà hát Cải lương Hà Nội thực hiện. Không gian bên hồ Hoàn Kiếm tối cuối tuần trở nên đặc biệt hơn khi những làn điệu vọng cổ, những câu ca về quê hương, đất nước và hào khí dân tộc vang lên giữa dòng người náo nhiệt.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Phát triển không gian sáng tạo: Đòn bẩy cho công nghiệp văn hóa
    Hơn một thập kỷ qua, các không gian sáng tạo tại Việt Nam đã có bước chuyển động tích cực, trở thành hạt nhân thúc đẩy đổi mới sáng tạo, quảng bá giá trị văn hóa, phát triển du lịch và tăng cường gắn kết cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình phát triển này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải nhận diện rõ các rào cản và có giải pháp chính sách, quản lý phù hợp.
  • Chiếc vé nhỏ - Câu chuyện tàu điện Hà Nội xưa
    Mỗi khi nghe ca khúc “Nhớ về Hà Nội”, những người Hà Nội ngoài ngũ tuần chắc hẳn lại nhớ về một thời xa vắng khi tiếng leng keng của tàu điện đánh thức phố phường mỗi sớm mai. Những chuyến tàu xanh hay đỏ, ghế gỗ, vành sắt mòn bóng đã chở biết bao thế hệ người Hà Nội. Ít ai nghĩ câu chuyện về những chuyến tàu ấy lại bắt đầu từ một thứ nhỏ bé: chiếc vé.
  • Những món quà của tạo hóa
    Tôi rất cô đơn, không có lấy một người bạn nào để gọi là thân. Vì không giỏi giao tiếp hay vì không tìm được người nào đủ tin tưởng để mở lòng mình ra, tôi không biết nữa, chỉ thấy mỗi khi lòng đầy lên là lại ước mình được rủ rỉ cùng Dung.
  • Chỉnh trang cảnh quan đô thị, phát huy giá trị văn hóa tại các không gian công cộng
    UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Công văn số 2177/UBND-ĐT ngày 20/5/2026 về việc tăng cường bảo đảm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, trang trí nghệ thuật tại các không gian công cộng và vườn hoa trên địa bàn Thành phố. Văn bản hướng tới xây dựng cảnh quan đô thị xanh, sạch, đẹp, an toàn, đồng thời phát huy giá trị thẩm mỹ, văn hóa của các không gian sinh hoạt cộng đồng trên địa bàn Thủ đô.
  • Hà Nội rà soát đánh giá kết quả hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh
    UBND Thành phố vừa ban hành Thông báo số 410/TB-VP ngày 20/5/2026 về kết luận của Phó Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Thu Hà chủ trì, nghe báo cáo đánh giá 1 năm thực hiện Nghị quyết số 18/2025/NQ-HĐND ngày 09/7/2025 của HĐND Thành phố về quy định cơ chế hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh Tiểu học trên địa bàn Thành phố và Đề án mô hình cung cấp suất ăn bán trú cho học sinh trên địa bàn Thành phố.
Đừng bỏ lỡ
  • Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa
    Văn phòng UBND Thành phố vừa ban hành Thông báo số 404/TB-VP ngày 19/5/2026 về kết luận của Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trương Việt Dũng tại cuộc họp nghe báo cáo về chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa.
  • Khi những giai điệu về Hà Nội hòa vào nhịp sống bên hồ Gươm
    Chiều 24/5, không gian Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục trở thành điểm hẹn của công chúng yêu nghệ thuật khi chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club thực hiện diễn ra trong sự đón nhận của đông đảo người dân và du khách. Không chỉ mang đến những tiết mục Jazz giàu cảm xúc, chương trình còn gợi mở một không gian văn hóa nơi âm nhạc trở thành cầu nối giữa ký ức Hà Nội và đời sống đương đại.
  • Rộn ràng khai Hội Gióng Đền Phù Đổng năm 2026
    Ngày 23/5 (tức mồng 7 tháng Tư năm Bính Ngọ), tại khu Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng, Đảng ủy, UBND xã Phù Đổng đã long trọng tổ chức Lễ khai Hội Gióng - Đền Phù Đổng năm 2026; với chủ đề: “Hội Gióng Đền Phù Đổng; Tuần lễ Văn hoá - Du lịch và kết nối thương mại về miền Di sản năm 2026”.
  • Việt Nam giành giải Vở diễn xuất sắc tại Liên hoan ATEC 2026
    ATEC 2026 diễn ra từ ngày 17 đến 22/5, quy tụ các học viện, đại học sân khấu hàng đầu khu vực châu Á. Tại đây, vở diễn Pygmalion của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội đã xuất sắc giành giải Vở diễn xuất sắc tại Liên hoan các trường đào tạo Sân khấu châu Á lần thứ VIII (ATEC 2026).
  • Trao 4 giải Nhất tại cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương toàn quốc 2026
    Sau gần 1 tuần tranh tài sôi nổi, Cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương toàn quốc 2026 tại TP. Hồ Chí Minh đã khép lại với nhiều dấu ấn rực rỡ. Trong đó, Nhà hát Cải lương Hà Nội tự hào ghi dấu ấn đẹp khi cả 3 nghệ sĩ tham gia dự thi đều giành được giải thưởng.
  • Khởi động Cuộc thi Tài năng Diễn viên Kịch nói toàn quốc - 2026
    Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa ban hành thông báo số 594/TB-NTBD ngày 21/5/2026 về việc tổ chức “Cuộc thi Tài năng Diễn viên Kịch nói toàn quốc - 2026”. Sự kiện dự kiến diễn ra vào tháng 6 tại Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, số 11 phố Ngô Thì Nhậm, phường Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội.
  • Chùm thơ của tác giả Vũ Thị Minh Thu
    Tạp chí Người Hà Nội xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của tác giả Vũ Thị Minh Thu.
  • Độc đáo lễ hội chùa Nành
    Chùa Nành (xã Phù Đổng, thành phố Hà Nội) còn gọi là chùa Cả, có tên chữ là Pháp Vân cổ tự hoặc chùa Đại Thiền. Chùa thờ bà Pháp Vân, người đứng đầu trong hệ thống Tứ Pháp được thờ ở Việt Nam. Chùa được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia vào năm 1989.
  • Âm nhạc cuối tuần: Điểm hẹn của ký ức Hà Nội
    Có những ca khúc chỉ cần giai điệu cất lên cũng đủ gợi ra hình ảnh của một thành phố. Đó có thể là hơi thở dịu mát của Hà Nội sau cơn mưa đầu hạ, là sắc xanh của cỏ cây quanh hồ Gươm, là nhịp sống đang chuyển động giữa phố phường, hay cảm giác thân thuộc còn lưu giữ trong ký ức nhiều thế hệ. Và chiều 24/5, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, những thanh âm cảm xúc ấy sẽ tiếp tục trở lại trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club thực hiện.
  • Bảo tồn và phát huy giá trị di sản: Hội Gióng – Đền Phù Đổng
    Trong những năm qua, việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn Thủ đô luôn được các cấp chính quyền quan tâm và cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực từ việc nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, trưng bày đến quản lý các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn…
Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO