Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

15/11/2022 11:54

Phố Ngũ Xã nối ngã tư Phó Đức Chính - Châu Long với khu bán đảo bên bờ hồ Trúc Bạch.

Phố Ngũ Xã dài 258m, rộng 6m.

Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.

Đất thôn Ngũ Xã, tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ.

Thời Pháp thuộc, phố Ngũ Xã có tên là phố Trần Hưng Đạo, sau cách mạng đã đổi ra tên hiện nay.

Nay thuộc phường Trúc Bạch, quận Ba Đình.

Ngũ Xã là tên gọi chung của cả bán đảo này, rộng tới ba vạn mét vuông. Vào hồi cuối Lê, khoảng thế kỷ XVII - XVIII, có một số thợ đúc đồng quê ở năm xã Đông Mai, Châu Mỹ, Long Thượng, Đào Viên (hay Thái Ti) và Điện Tiền, tên nôm là làng Hè, làng Me, làng Rồng, làm Di trên và Di dưới đều thuộc huyện Siêu Loại mà nay là vùng huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh và huyện Văn Lâm (Hưng Yên). Họ kéo nhau ra đây mở lò đúc đồng, lập nên một làng gọi là Ngũ Xã Tràng (trường đúc của năm xã). Họ đúc nồi, xanh, đèn, đỉnh, đồ thờ, chuông và sau triều đình giao cho đúc cả tiền nữa. Người đúc tượng thánh Trấn Võ ở đền Quán Thánh vào năm 1677 cũng là dân Ngũ Xã. (Có tài liệu lại nói đó là năm xã của tổng Đề Cầu: An Nhuệ, Kim Tháp, Lê Xá, Thư Đôi và Đề Cầu). Tới cuối thế kỷ XVIII thì nghề đúc đồng Ngũ Xã thật phát đạt nên Nguyễn Huy Lượng coi đó là niềm tự hào của vùng ven hồ Tây, đã viết trong “Tụng Tây Hồ Phú”: Lửa đóm ghen Năm Xã gây lò. (Lò đồng Ngũ Xã đỏ lửa cả trong đêm thâu khiến lũ đom đóm sinh ra ghen tức vì chúng mất độc quyền soi sáng). Tới giữa thế kỷ XIX, Ngũ Xã Tràng hợp với Tứ Chính Tràng thành thôn Lạc Chính, là một trong 12 thôn của tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận cũ. (Đền Lạc Chính nay là nhà số 5 phố Châu Long).

Ngày nay trên bán đảo Ngũ Xã có sáu phố: ba phố dọc là Nam Tràng, Nguyễn Khắc Hiếu và Lạc Chính; ba phố ngang là Mạc Đĩnh Chi, Ngũ Xã và Trần Tế Xương. Ngũ Xã là phố dài nhất, hiện còn hai di tích đáng lưu ý: đền và chùa Ngũ Xã. Ngôi đền thì không rõ xây dựng năm nào, thờ chư vị Đại vương. Còn ngôi chùa có tên chữ hán là Thần Quang tự hoặc Phúc Long tự, xây dựng từ thế kỷ XVIII. Vì là chùa của làng đúc đồng nên bên cạnh Phật, chùa còn thờ cả Nguyễn Minh Không, được coi như là tổ nghề. (Cái tên Thần Quang tự cũng là lấy lại tên của ngôi chùa chính thờ Minh Không ở tỉnh Thái Bình mà nay quen gọi là chùa Keo). Trong chùa có pho tượng Di Đà bằng đồng, đúc năm 1952, cũng là pho tượng hạng lớn ở nước ta: riêng tượng cao tới 3,95 mét khoảng cách hai gối là 3,60 mét, chu vi tượng là 11,6 mét, nặng tới 10 tấn. Tòa sen gồm 96 cách dùng đến 16 tạ đồng. Di tích được xếp hạng kiến trúc nghệ thuật năm 1993.

(0) Bình luận
  • Để ký ức Hà Nội ngân lên trong những giai điệu cuối tuần
    Có những ca khúc đã vượt qua giới hạn của thời gian để trở thành một phần ký ức của thành phố. Mỗi lần giai điệu ấy cất lên, Hà Nội như hiện diện gần hơn trong cảm nhận của người nghe. Chiều 26/7, chương trình "Âm nhạc cuối tuần" tại Nhà Bát Giác sẽ đưa công chúng bước vào hành trình âm nhạc nơi những bản tình ca về Hà Nội gặp gỡ tinh thần jazz thế giới, góp thêm một sắc màu cho đời sống văn hóa của Thủ đô.
  • Cải lương đến gần công chúng qua sân khấu mở giữa lòng Thủ đô
    Tối 19/7, tại sân khấu Nhà Bát Giác (phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội), chương trình "Biểu diễn nghệ thuật cộng đồng" của Nhà hát Cải lương Hà Nội đã thu hút đông đảo người dân và du khách. Đặc biệt, trích đoạn cải lương Kẻ sỹ Thăng Long trở thành điểm nhấn, góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng trong không gian văn hóa mở của Thủ đô.
  • Những giai điệu nuôi dưỡng một Thủ đô hạnh phúc
    Giá trị của một đô thị hiện đại không chỉ được nhận diện qua diện mạo đổi thay hay nhịp phát triển kinh tế, mà còn được đo bằng chất lượng đời sống tinh thần của người dân. Khi nghệ thuật hiện diện trong những không gian mở, trở thành một phần của sinh hoạt thường nhật, văn hóa dần thấm sâu vào cộng đồng bằng những cách tự nhiên nhất.
  • Ngân nga câu ca cùng "Âm nhạc cuối tuần" chiều ngày 19/7
    Mỗi giai điệu đều mang theo một câu chuyện, mỗi ca khúc gợi mở ra một miền cảm xúc. Chiều 19/7, Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ (Hà Nội) sẽ tiếp tục trở thành nơi những câu ca Việt Nam hòa cùng nhịp jazz đương đại, đưa công chúng đến gần hơn với vẻ đẹp của âm nhạc và những giá trị văn hóa được bồi đắp trong đời sống thường nhật.
  • Đánh thức nguồn lực văn hóa từ chương trình “Âm nhạc cuối tuần”
    Giữa những bản jazz kinh điển của thế giới, các ca khúc như “Em ơi Hà Nội phố”, “Bây giờ tháng mấy” và “Nhớ về Hậu Giang” đã đưa công chúng qua nhiều miền cảm xúc trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” chiều 12/7 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ. Từ một sân khấu mở bên hồ Hoàn Kiếm, đời sống văn hóa Thủ đô thêm phong phú, cho thấy cách Hà Nội đưa nghệ thuật đến gần công chúng và từng bước xây dựng môi trường văn hóa đô thị văn minh, hiện đại.
  • Chìm đắm trong không gian âm nhạc tại Nhà Bát Giác
    Mỗi cuối tuần, tại Nhà Bát Giác lại có thêm một câu chuyện mới được kể bằng âm nhạc. Từ những giai điệu mang đậm dấu ấn Hà Nội đến sắc màu jazz của thế giới, rồi trở về với hơi thở của miền Tây Nam Bộ, chương trình "Âm nhạc cuối tuần" vào 17h00 ngày 12/7 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ sẽ mở ra một hành trình giàu cảm xúc, nơi những miền văn hóa gặp gỡ trong không gian di sản giữa lòng Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Giải thưởng Victor Tardieu 2026: Tôn vinh và tiếp sức cho những tài năng mỹ thuật trẻ
    Chiều 25/7, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải thưởng Victor Tardieu 2026, vinh danh những sinh viên có tác phẩm tốt nghiệp xuất sắc. Ở mùa giải thứ hai, giải thưởng tiếp tục khẳng định vai trò là bệ phóng cho các tài năng mỹ thuật trẻ.
  • Quy định mới về tiền bản quyền trong các lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật, báo chí và xuất bản
    Trong Nghị định số 287/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 17 tháng 7 năm 2026, các quy định về tiền bản quyền đối với lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản đã được cụ thể hóa minh bạch với nhiều khung định mức chi tiết, đáp ứng tính đặc thù của từng hoạt động sáng tạo và khai thác tác phẩm.
  • Văn học nghệ thuật góp phần bồi đắp hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh
    Hà Nội tự hào là nơi hội tụ, kết tinh và tỏa sáng của vùng đất địa linh nhân kiệt, hội tụ nhân tài của đất nước, một "Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người" và là "Thành phố anh hùng, Thành phố vì hòa bình". Đây chính là nguồn sức mạnh nội sinh, động lực tinh thần to lớn để phát triển Thủ đô hôm nay và thời gian tới. Từ ngàn xưa, nơi đây luôn luôn khơi dậy tinh thần tự hào, tình yêu, trách nhiệm; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, hiện đại, tôn trọng pháp luật và lối sống nhân ái, nghĩa tình, trong sáng: "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài/ Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An".
  • Hà Nội thắp nến tri ân các Anh hùng liệt sĩ nhân 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ
    HNP - Tối 25/7, tại Nghĩa trang Mai Dịch, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội phối hợp với Thành đoàn Hà Nội tổ chức Lễ thắp nến tri ân các Anh hùng liệt sĩ nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ Việt Nam (27/7/1947-27/7/2026).
  • Hà Nội: Tổng duyệt cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường"
    Tối 25/7, chương trình tổng duyệt cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường" kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) đã diễn ra tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ trên đường Bắc Sơn (Hà Nội).
Đừng bỏ lỡ
Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO