Người Hà Nội thanh lịch, văn minh

Người nối dài tình yêu Hà Nội qua trang viết

Đặng Thủy • 21/11/2023 08:25

Trong số 10 cá nhân được Thành phố Hà Nội vinh danh là công dân Thủ đô ưu tú năm 2023 có một gương mặt quen thuộc của làng văn, làng báo. Đó là nhà báo, nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến – tác giả của nhiều đầu sách khảo cứu về Hà Nội. Hơn 30 năm rong ruổi cùng chữ nghĩa cũng là hơn 30 năm anh miệt mài khám phá vỉa tầng lịch sử văn hóa Hà Nội. Cũng bởi thế, nhà văn Trương Quý ví von Nguyễn Ngọc Tiến chính là một “sử nhân Hà Nội”.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến sinh năm 1958 ở làng Vọng, xưa là vùng ngoại ô Hà Nội (nay thuộc quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Từ những năm học cấp III, Nguyễn Ngọc Tiến đã thích viết lách, năm 25 tuổi khi đi bộ đội về thì anh bắt đầu tập tạnh viết truyện, viết kịch bản. Truyện ngắn đầu tay “Lúc không giờ” đăng trên báo Người Hà Nội (nay là Tạp chí Người Hà Nội) chính là một sự khích lệ không nhỏ đối với anh khi bắt đầu hành trình theo nghiệp viết. Sau này, tốt nghiệp Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh (1985 – 1990), rồi đầu quân về báo Hà Nội mới, Nguyễn Ngọc Tiến như càng say sưa hơn. Anh viết khá đa dạng từ âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, nhưng tập trung nhiều nhất là viết về văn hóa, lịch sử, đời sống của người Hà Nội... Nguyễn Ngọc Tiến bảo, làm báo giúp anh có cơ hội đi nhiều, tiếp xúc với nhiều người, tích lũy được nhiều điều và đặc biệt có những thêm những góc nhìn về Hà Nội.

nguyen-ngoc-tien.jpg
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến qua nét vẽ của họa sĩ Kim Duẩn.

Tuy nhiên, hành trình đi và viết của Nguyễn Ngọc Tiến không chỉ dừng ở những bài báo đơn lẻ. Càng đi sâu vào những vỉa tầng của Hà Nội, Nguyễn Ngọc Tiến càng khát khao tìm hiểu, nghiên cứu và khám phá. Trong số ngót nghét gần chục tác phẩm đã ra mắt công chúng thì đa phần tác phẩm của anh là những ghi chép khảo cứu về Hà Nội. Có thể kế đến “5678 bước quanh hồ Gươm”, “Đi dọc Hà Nội”, “Đi ngang Hà Nội”, “Đi xuyên Hà Nội”, “Chuyện quanh quanh Dâm Đàm”, “Chuyện Thăng Long kẻ - Hà Nội hàng”, “Dọc ngang Ba Vì”, “Hà Nội còn một chút này”.

Nhìn lại các đầu sách khảo cứu, ghi chép về Hà Nội, dễ nhận thấy đã có rất nhiều người khai thác, nghiên cứu và gặt hái thành công. Có thể kể tới nhà nghiên cứu Vũ Tuân Sán, nhà văn Tô Hoài, nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, GS. Trần Quốc Vượng, PGS Nguyễn Thừa Hỷ, nhà văn Vũ Bằng, Băng Sơn... Đây cũng chính là thách thức không nhỏ với Nguyễn Ngọc Tiến trong hành trình nối dài những trang viết về Hà Nội.

“Mỗi khi cầm bút viết về Hà Nội, tôi luôn tâm niệm: phải viết điều gì độc đáo, kể những câu chuyện khiến người khác muốn nghe. Vẫn là những phố ấy, những nhân vật, sự kiện ấy, nhưng tôi không bao giờ viết lại những điều đã biết, nói lại những điều người ta nghe đã nhàm”. Cũng chính bởi tâm niệm ấy mà Nguyễn Ngọc Tiến luôn cố gắng làm mới những trang viết của mình, từ chọn đề tài, đặt tên tác phẩm đến lối viết sao cho lôi cuốn.

nguyen-ngoc-tien-3.jpg

Trong“5678 bước quanh hồ Gươm”- cuốn khảo cứu về Hà Nội đầu tiên của Nguyễn Ngọc Tiến, anh rủ rỉ kể những câu chuyện di tích văn hóa, lịch sử quanh hồ rồi cả những chuyện về các nhân vật ven hồ, từ người may comple cho tới các chính khách, nhà sưu tập tranh, người Việt chơi đồ cổ… đến những thân phận bình dân như bà già xem bói, người bán nước chè, ông tẩm quất… và còn cả chuyện xẩm Bờ Hồ, tàu điện, phở Thìn...

Với “Đi dọc Hà Nội”, “Đi ngang Hà Nội” và “Đi xuyên Hà Nội” không gian của Hà Nội được anh mở rộng hơn với những câu chuyện thú vị, hấp dẫn không kém. Như một hướng dẫn viên du lịch, Nguyễn Ngọc Tiến nhẩn nha đưa bạn đọc đến với lịch sử của một thành phố, với những lề thói, tập tục, lịch sử của một đô thị qua những khảo cứu đầy ắp tư liệu. Nói như nhà lý luận phê bình Nguyễn Hòa thì “các bài ký sự - khảo cứu lịch sử văn hóa tinh tế của anh đã đạt tới “một đẳng cấp mới”. Đáng trân trọng là, các giả thuyết Nguyễn Ngọc Tiến đưa ra đều dựa trên cơ sở tư liệu cụ thể, luận giải khách quan, nhưng anh không có ý định bác bỏ ý kiến của tác giả đi trước. Anh đưa ra tư liệu mới, giả thuyết mới, để người quan tâm có thể cùng suy ngẫm”.

Hay gần đây nhất là cuốn “Hà Nội còn một chút này”, Nguyễn Ngọc Tiến cũng đưa người đọc đến với muôn vẻ của Hà thành từ chuyện người, chuyện phố, chuyện cổ, chuyện kim, từ chuyện thị thành đến ngoại ô thành phố... Với sự quan sát tỉ mỉ ở cả bề rộng lẫn chiều sâu, kết hợp những trải nghiệm thực tế của một người hằng ngày gắn bó với Hà Nội; với những điều tra, khảo cứu trong thư tịch, sách vở, cùng lối viết hóm hỉnh Nguyễn Ngọc Tiến cho bạn đọc thấy một Hà Nội thú vị và phong phú biết bao. Đó là một Hà Nội in dấu qua những câu chuyện lịch sử, địa lý, văn hóa và cả những câu chuyện nhỏ nhặt trong đời sống, nếp sống của dân thị thành.

nguyen-ngoc-tien-4.jpg
doc-ngang-ba-vi.jpg
Một số tác phẩm của nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến chia sẻ, để mang tới cho công chúng những trang viết mới mẻ, anh đã dành rất nhiều thời gian cho việc tìm tòi tư liệu từ chính sử, dã sử, dư địa chí, văn hóa dân gian, báo chí qua các thời kỳ. Anh đọc nhiều nguồn, từ sách của người Việt, người Pháp, rồi báo chí trước năm 1954. Có khi để có một chi tiết thú vị cho bài khảo cứu của mình anh đã phải đọc hàng chục, hàng trăm tư liệu; gặp gỡ, hỏi han từ những người thế hệ trước để đối chiếu, kiểm chứng. Ví như để có những tư liệu cho cuốn “Quanh quanh Dâm Đàm”, Nguyễn Ngọc Tiến không chỉ tìm hiểu tư liệu từ sách vở, báo chí mà còn lang thang không biết bao lần ở nơi đây để kiểm chứng, đối chiếu các nguồn tư liệu. Hoặc khi viết về xe máy Hà Nội, để tìm ra ai là người Hà Nội mua xe máy đầu tiên anh đã mày mò đi hỏi khắp nơi, tìm tòi trong sách cũ và vào thư viện đọc các báo xuất bản trước năm 1954...

“Thường thì mỗi cuốn sách khảo cứu của tôi đều từ hơn 100.000 chữ trở lên, khá dày dặn. Tôi viết về những chuyện mà trước đó không ai viết hoặc chỉ thấy đôi ba dòng ở cuốn này, cuốn kia. Đặc biệt, mảng đời sống thị dân và những thay đổi hiện nay của người Hà Nội cũng được tôi đề cập khá nhiều trong các khảo cứu của mình. Đây là một mảng đề tài rất thú vị nhưng chưa nhiều người bàn tới”, nhà văn Nguyễn Ngọc Tiến bộc bạch.

Ở tuổi ngoài 60, với ngót nghét chục đầu sách Nguyễn Ngọc Tiến vẫn say sưa làm việc và cống hiến. Hiện anh vẫn đều đặn giữ chuyên mục Kể chuyện về Hà Nội trên VOV Giao thông. Ngoài ra, anh còn tham gia viết thuyết minh cho một số tour du lịch do Tổng Công ty vận tải Hà Nội đặt hàng; viết kịch bản phim, phóng sự truyền hình...; tham gia cùng nhóm các bạn trẻ thực hiện dự án phục hồi đồ chơi truyền thống và đồ chơi trung thu Hà Nội xưa – nay.

Gần đây nhất anh cũng đã hoàn thành bản thảo cuốn “Làng làng phố phố Hà Nội” đề cập tới 3 mảng: làng, phố và Hà Nội. Nguyễn Ngọc Tiến lý giải “làng sinh ra phố, phố sinh ra Hà Nội” cũng bởi thế mà anh chọn đặt tên cho tập sách của mình là “Làng làng phố phố Hà Nội”. Điều đặc biệt ở tập khảo cứu này là những câu chuyện về làng đều bắt đầu bằng chữ "Làng", những câu chuyện về phố đều bằng chữ "Phố", còn chuyện về Hà Nội đều bắt đầu bằng chữ "Hà Nội". Vẫn tiếp tục mạch nối là chuyện của Hà Nội xưa và nay, Nguyễn Ngọc Tiến mang đến cho cái nhìn đa chiều về Hà Nội trong đó có nhiều rất chuyện thú vị, mới mẻ mà mọi người thậm chí chưa biết, hoặc mới chỉ được nghe qua đâu đó. Ví dụ như chuyện cây muỗm ở Hà Nội, chuyện nấu cỗ ở làng Vân Hồ, Thịnh Quang xưa, chuyện về món bánh bèo, chuyện Hà Nội có hầm chuyện hay chuyện làng Nội Bài, làng buôn đồng nát Xà Cầu...

Với Nguyễn Ngọc Tiến, dù đã đi dọc, đi ngang, đi xuyên Hà Nội; dù đã khám phá bao vỉa tầng của lịch sử văn hóa ở nơi đây, thì mảnh đất Hà thành vẫn còn biết bao điều thú vị, hấp dẫn. Và anh mong muốn sẽ tiếp tục tìm tòi khám phá những vẻ đẹp vẫn còn khuất lấp của Thăng Long - Hà Nội để nối dài thêm những trang viết về Hà Nội…

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Tây Hồ phát huy sức mạnh cộng đồng từ những thiết chế văn hóa cơ sở
    Ngày 14/11, tại Tổ dân phố số 27, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Ngày hội Văn hóa đại đoàn kết dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam và ra mắt mô hình điểm “Phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tổ dân phố 27”.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • Phần thưởng lớn nhất là được thấy học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình
    Hành trình gần 20 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Nguyễn Lan Phương – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Phong Sắc (phường Bạch Mai, TP Hà Nội) đã đạt đường nhiều thành tích nổi bật. Cô Nguyễn Lan Phương chia sẻ: “Càng gắn bó với nghề càng hiểu rằng phần thưởng lớn nhất của người thầy không phải là những danh hiệu, mà là được chứng kiến học trò trưởng thành, sống có ý nghĩa và tìm thấy con đường của riêng mình”.
  • Hà Nội khen thưởng 8 cá nhân đạt danh hiệu "Người tốt, việc tốt"
    UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành quyết định tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt" cho 8 cá nhân tiêu biểu thuộc Tổng Công ty Vận tải Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội. Các cá nhân được tuyên dương gồm những công nhân lái xe, nhân viên phục vụ tuyến buýt và lực lượng công an cơ sở tận tụy với công việc. Tiền thưởng cho các cá nhân được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định hiện hành.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Người nối dài tình yêu Hà Nội qua trang viết
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO