Ngô Xuân Bính và “Món quà thị giác”

Đặng Thị Khuê| 05/02/2018 11:57

Con người chào đời bằng tiếng khóc, nhưng nhận biết về mình và thế giới quanh mình mới là nỗi ám ảnh đối với họ. Phát minh khoa học và sáng tạo nghệ thuật phải chăng cũng bắt nguồn từ đó? Từ sự khám phá và lý giải “nội tâm” và “ngoại cảnh”? Thành tựu trong khoa học của giáo sư Ngô Xuân Bính trong y học, võ thuật, dân tộc, hay những sáng tác nghệ thuật hội họa và văn thơ; phải chăng cũng do nhu cầu nội tại ấy! Nó tới từ những xúc động chân thành của anh về cái thế giới vô cùng bí ẩn và đẹp đẽ ấy! Sau những c

Ngô Xuân Bính & “Món quà thị giác”
Họa sĩ Ngô Xuân Bính - Ảnh: Nguyễn Việt Hòa 
* Sinh trưởng trong gia đình nhiều đời khoa bảng, dòng dõi y học và võ thuật; tài sản mà Ngô Xuân Bính thừa hưởng không là của cải, mà là truyền thống hiếu học, nhân ái, tinh thần thượng võ và đức trân quý những giá trị tinh thần.

“Địa linh” nơi đất mặn, đồng chua bốn mùa nắng, gió chắc đã hun đúc thêm cho con người xứ Nghệ lòng quả cảm, ý chí, để làm nên nhiều “anh hào”, “tuấn kiệt” cho lịch sử Việt Nam. Chỉ mới 12 tuổi Ngô Xuân Bính đã biết đặt ra những câu hỏi thông minh về huyệt đạo, và có thể do khí chất ấy mà anh được thụ phong “trưởng môn phái võ đạo Nhất Nam” từ khi còn rất trẻ.

* Để đủ sức gánh vác sứ mệnh ấy, ngay từ buổi còn trên ghế nhà trường, anh đã tự rèn giũa mình, nắm vững y thuật và võ thuật gia truyền đồng thời biết lấp đầy thời gian bằng kiến thức toàn diện. Cuốn sách đầu tay về võ thuật mang tên “Nhất Nam cơ bản” của anh đã đoạt giải thưởng “Sách thể thao giá trị nhất, hay nhất” tại triển lãm sách khối các nước xã hội chủ nghĩa tại Ba Lan năm 1988. Thành quả ban đầu hẳn đưa tới quyết định dấn thân trong sự nghiệp của Ngô Xuân Bính bởi ngay sau khi có 2 bằng đại học (lý luận lịch sử mỹ thuật và sư phạm) anh đã lựa chọn nước Nga  làm địa bàn thực hành võ thuật, y thuật, nghệ thuật. 

* Sau 30 năm xa xứ, sau những thành tựu nhiều mặt ở cả võ thuật, y học và nghệ thuật với những công trình khoa học đồ sộ và danh vị Viện sĩ Hàn lâm cùng nhiều giải thưởng quốc tế khác, Ngô Xuân Bính trở về với sáng tạo nghệ thuật và sáng tác liên tục trong 3 năm qua tại quê nhà, hoàn thành 500 tác phẩm đồ sộ trên nhiều chất liệu. Triển lãm “Du và dội” được Ngô Xuân Bính trưng bày cùng 1 người bạn tại Bảo tàng Hà Nội những ngày cuối năm Đinh Dậu là một “sự kiện” không chỉ quy mô và hoành tráng (trưng bày trên diện tích 800m2), mà còn là những thể nghiệm mới trong tạo hình và chất liệu. Triển lãm cùng lúc đặt ra vấn đề về vai trò xã hội của văn hóa và nghệ thuật trong đời sống con người; tính chuyên nghiệp và chuyên môn hóa của một ngành nghề sản xuất tinh thần mang bản sắc và toàn cầu hóa; tính dân tộc và thời đại…

* Không chỉ hoàn tất “sứ mệnh” và “cam kết” bảo tồn võ thuật, y học, Ngô Xuân Bính đã kịp quảng bá và định vị di sản truyền thống Việt Nam trên bình diện quốc tế, trao truyền cho con cái mình những bí quyết gia truyền quý giá đến nỗi vợ anh chị Lena - một cô gái Nga đã có thể thay anh huấn luyện võ công và châm cứu, cả các con anh cũng vậy. Họ còn yêu quý văn hóa và ẩm thực Việt Nam và tự hào về nguồn gốc đa văn hóa của mình.

Tận mắt chứng kiến công trình khoa học đồ sộ của Ngô Xuân Bính, lật giở từng trang viết và minh họa của anh, tôi tự hỏi làm sao một con người có thể và lấy đâu ra thời gian và tri thức để làm những việc này, cuộc đời này dài hay ngắn vậy? Thế nhưng với Ngô Xuân Bính chuyện đó đã là hiện thực, một hiện thực của trí tuệ và ý chí Việt Nam. Anh đại diện cho thế hệ mình “đường hoàng hội nhập” trong tâm thế đồng đẳng đối thoại quốc tế. 

* Triển lãm “Du và dội” được anh coi như một “món quà tri ân xứ sở”. Nó cũng là một hành trình mới và khác trong dấn thân sáng tạo, được anh lựa chọn để thử thách. Bởi nghệ thuật là sự đối diện với chính mình và dấn thân xã hội.

Ngô Xuân Bính & “Món quà thị giác”
Triển lãm “Du và dội” của họa sĩ Ngô Xuân Bính thu hút nhiều họa sĩ nhí - Ảnh: Nguyễn Việt Hòa
Đối diện với nghệ thuật của Ngô Xuân Bính, một đồng nghiệp cùng thời với anh đã đọc được ở người bạn mình cả những ưu tư cùng nỗi niềm khát khao cháy bỏng của một trí thức nghệ sĩ trước những đổi thay của nghệ thuật và thời đại, khi đặt nghệ thuật của anh trong những nhu cầu của sự vận động ấy.

Có thể thấy rõ điều này ở sự lựa chọn ngôn ngữ trừu tượng kết hợp với những chuẩn mực thẩm mỹ truyền thống trong biểu hiện của không gian ước lệ, bảng màu nguyên gốc, ngẫu hứng thư pháp, tính tượng trưng, sự đổi mới kỹ thuật, ứng dụng khoa học trong tác phẩm, đặc biệt là ở thể loại sơn mài, sơn dầu. Nó như một sự trăn trở tìm đường cho tương lai của nghệ thuật Việt Nam. Nó cũng thể hiện những suy tư về trách nhiệm nghệ thuật của nghệ sĩ và tri thức trước những thay đổi, yêu cầu của chính cuộc sống. Cũng qua tranh, người xem như được tác giả dẫn dụ trở về ký ức và kỉ niệm, được độc thoại với sự đa diện của tâm hồn tác giả và chính mình; nhận diện tâm thức khơi dậy những xúc cảm hồn nhiên, chân thật.

* Ta trân quý đón nhận món quà sáng tạo ấy và xem nó như một đóng góp cụ thể cho đời sống tinh thần của nghệ thuật đương đại.

Nhìn ngắm sự hồ hởi, ngạc nhiên của đồng nghiệp, sự đoán định của công chúng trước tác phẩm của Ngô Xuân Bính; chứng kiến sự hồn nhiên “sao chép” và sáng tạo của các em nhỏ từ ý tưởng trong tác phẩm của anh mà tôi thấy vui, thấy như có một sự “truyền thừa” nào đó đang diễn ra, khiến nó như một phương cách để bảo toàn và lưu giữ ký ức… Bởi giá trị nhân văn mới chính là thành tựu đích thực của nghệ thuật.

Và như vậy là quá nhiều đối với một con người trong cống hiến. Tôi trân trọng lao động và thành quả nghệ thuật của Ngô Xuân Bính, cũng tự cho mình quyền chờ đợi ở con người đa tài và giàu nhiệt huyết này những thành tựu mới vì anh đang ở độ chín trong cuộc đời mình và còn chứa đầy năng lượng. 
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Phường Cửa Nam tổ chức tọa đàm sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”
    Ngày 18/11, tại Thư viện Trường Tiểu học Quang Trung, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời Đại (TIMES) tổ chức chương trình tọa đàm về cuốn sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026).
  • Nâng cao giá trị cà phê cần bắt đầu từ đất khỏe và sinh kế bền vững
    Với chủ đề “Các xu thế hiện tại trong ngành cà phê và định hướng phát triển trong tương lai”, Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam (VICO) 2026 tập trung thảo luận các vấn đề lớn đang định hình tương lai ngành cà phê, bao gồm biến động thị trường, các quy định mới, chất lượng và giá trị gia tăng, biến đổi khí hậu, tài chính xanh, công nghệ và sự hợp tác giữa các quốc gia sản xuất.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Ngô Xuân Bính và “Món quà thị giác”
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO