Lưu trữ mộc bản triều Nguyễn bằng công nghệ AI

Thông tin từ Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV cho biết, hàng ngàn tấm mộc bản triều Nguyễn tại trung tâm hiện đã được ứng dụng công nghệ AI để lưu trữ và giới thiệu đến người dân, du khách nhờ áp dụng các nền tảng số.

Mộc bản Triều Nguyễn được việc trưng bày ảo trên website Mocban.vn. Bên cạnh đó, trung tâm đã sử dụng công nghệ 3D Mapping là kỹ thuật dùng ánh sáng để tạo hiệu ứng 3D cho bề mặt mà nó tiếp xúc nhằm tạo các khối hình ảnh tương tác trong không gian 3 chiều.

Mộc bản Triều Nguyễn là loại hình tài liệu đặc biệt về hình thức, nội dung và phương thức chế tác; là bản gốc của các bộ chính văn, chính sử nổi tiếng của Việt Nam được biên soạn, khắc in chủ yếu dưới Triều Nguyễn.

Mộc bản được hình thành chủ yếu bằng kỹ thuật khắc ngược ký tự Hán Nôm trên gỗ để in ra sách được sử dụng phổ biến trong thời kỳ phong kiến và còn lưu giữ được đến ngày nay.

Mộc bản Triều Nguyễn có 33.976 tấm, được tạm chia thành hơn 100 đầu sách với nhiều chủ đề như: Lịch sử, địa lý, chính trị - xã hội, quân sự, pháp chế, văn hóa - giáo dục, tôn giáo - tư tưởng - triết học, ngôn ngữ - văn tự, văn thơ.

Là một dạng lưu trữ đặc biệt của Việt Nam và rất hiếm có trên thế giới, Mộc bản Triều Nguyễn được bảo quản nghiêm ngặt và khoa học. Tuy nhiên, trải qua thời gian dài, đã có khoảng 500 mộc bản đã bị xuống cấp, trong đó 114 mộc bản hư hỏng nặng (chiếm 22,8%) và 386 mộc bản hư hỏng trung bình (chiếm 77,2%). Các tấm mộc bản sau quá trình xử lý hoá học được hong phơi, xử lý hoàn thiện (xử lý vết nứt, vết côn trùng...)

Tuy nhiên hiện nay, với sự phát triển của khoa học công nghệ, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV đã đẩy mạnh việc ứng dụng AI góp phần nâng cao hiệu quả công tác lưu trữ, đồng thời phát huy tối đa giá trị tài liệu lưu trữ khi đến gần hơn với công chúng.

Để mở cửa khu lưu trữ, đón khách tham quan, tại khu vực lưu trữ, tường phòng được sử dụng bằng kính trong suốt và đảm bảo an toàn. Qua đó, du khách có thể chứng kiến khối tài liệu quý giá, đồ sộ.

Tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV, khi du khách tham quan chạm tay lên màn hình, có thể nhìn thấy hình ảnh sinh động về Mộc bản Triều Nguyễn. Khách tham quan cũng có thể xem quy trình biên soạn và khắc in mộc bản gồm các công đoạn tuyển chọn thợ khắc, chuẩn bị vật liệu, biên soạn và khắc, in mộc bản được thể hiện sinh động thông qua công nghệ trình chiếu Hologram./.