Lê Văn Phú: Người Việt đầu tiên là m tranh nổi trên đồng

TT&VH| 31/03/2010 13:45

(NHN) Năm 1985, ở Hà  Thà nh nói riêng và  Việt Nam nói chung xuất hiện một nghử thủ công mới: nghử thúc đồng nổi (sử­ dụng chạm, búa và  nhiệt để thực hiện các thao tác nhằm thúc nổi từ mặt sau nguyên liệu, tạo ra những tác phẩm nghệ thuật theo ý tưởng của nghệ nhân).

Người nghĩ ra và  truyửn lại nghử cho con mình là  nghệ nhân Lê Văn Phú. Với những đóng góp của mình cho sự gìn giữ, phát huy, là m già u thêm nghệ thuật dân gian truyửn thống Việt Nam ở mảng tranh đồng thúc nổi, năm 1998 ông là  người duy nhất được thà nh phố Hà  Nội công nhận là  nghệ nhân ở lĩnh vực nà y.

Lê Văn Phú: Người Việt đầu tiên là m tranh nổi trên đồng

Nghệ nhân thúc đồng Lê Văn Phú đang thúc nổi một tác phẩm trên đồng. Từ thợ vẽ đến thợ thúc đồng Nghệ nhân Lê Văn Phú sinh ra trong một gia đình có truyửn thống là m nghử trạm bạc. Năm 11 tuổi ông đã ngồi gõ bạc cùng cha. Tiếc là  thời điểm đó cái nghử được cho là  xa xỉ nà y không được phép tồn tại nữa. à”ng quay qua học vẽ tư với các họa sĩ Mạnh Quử³nh, Phạm Viết Song và  thu nạp những kiến thức vử hội họa từ họ. Tất cả những bức chân dung của ông, vợ ông treo trong nhà  hay những bức vẽ lưu giữ trong cuốn album gia đình đửu là  do ông vẽ, vẽ mà  như chụp... Từ học vẽ, ông tự nhận ra rằng hội họa thì rất khái quát, ước lệ, còn nghử chạm bạc chỉ là  nghử khoe sự tỉ mỉ chứ nội dung hay bố cục chẳng mấy ai quan tâm. Thậm chí, ông Phú cho rằng đến bây giử mử¹ nghệ của chúng ta vẫn chưa thoát ra khửi nhược điểm nà y nên hầu hết các tác phẩm đửu rất khô cứng và  thiếu bố cục. Theo ông, điửu nà y là  do các nghệ nhân thiếu kiến thức, thiếu cái nhìn của hội họa. à”ng lấy bình luận vử đêm chung kết Cuộc thi pháo hoa Đà  Nẵng 2010 diễn ra và o tối hôm 28/3 vừa qua chứng minh cho quan điểm của mình: Với đội Nhật Bản, Việt Nam thì trên bầu trời lúc nà o cùng có pháo hoa. Tưởng như thế là  hay, nhưng nhầm, nhầm to. Bắn pháo hoa là  cả một nghệ thuật, nó không khác gì nghử thúc đồng của tôi cả. Nghệ thuật cũng phải có lúc thăng lúc trầm, lúc to lúc nhử, lúc dà y, lúc thưa và  thậm chí có lúc phải lắng đi. Аội Pháp phối hợp với âm nhạc chỉ bắn tỉa cũng đoạt giải Nhất là  minh chứng cho điửu đó. Lê Văn Phú: Người Việt đầu tiên là m tranh nổi trên đồng

Rồng thời Nguyễn qua tà i thúc nổi trên đồng của nghệ nhân Lê Văn Phú Từ tranh cổ cho đến tranh hiện đại qua ghi nhận của ông Phú đửu là  đử tà i để cho ông thúc thà nh một dạng tác phẩm mới trên cái gốc vốn có của nó và  không cái nà o giống cái nà o. à”ng giải thích: Vì tôi là m thủ công nên mỗi lần là m tôi lại có một nhận thức mới, phong cách mới thoát ra ngoà i bản vẽ gốc.

Vì vậy, những mẫu tranh tôi lọt ra thị trường thì đố ai nhái lại được. Nhất là  ở cách thúc hà m ếch tạo đổ nổi như đắp và o mặt phẳng chứ không nghĩ là  được thúc từ mặt sau lên. Nếu như thợ là m tranh đồng khác trước khi là m tranh thường dán mẫu lên đồng, đi công tua để tránh lạc chạm, dẫn đến mất lối khi thao tác thì ông Phú chỉ can cho có hình hà i rồi thực hiện thúc từ mặt trái trên đồng lá mửng chỉ 4 rem.

à”ng cho biết, tà i năng của người thợ thúc đồng còn được thể hiện qua độ dà y mửng của lá đồng anh ta thúc. Nếu thúc đồng dà y, từ 8 rem trở lên chẳng hạn, đường nét sẽ không sắc, các chỉ tiết dễ bị chùn, tròn là m chết cứng tác phẩm. Аặc biệt, ông không cần sự giống nhau giữa mẫu với tác phẩm mà  chỉ cần sự sống động và  bố cục chặt chẽ. Cái sống, động và  chặt chẽ trong bố cục tác phẩm sẽ tạo đời sống trong chính cái mà  ông thể hiện.

à”ng giải thích: Cũng một gian nhà  với chừng ấy đồ đạc nhưng với người nà y sắp xếp có thể nó gọn gà ng hơn, đẹp đẽ hơn. Nhưng với người khác có khi lại lộn xộn hơn, bử bộn hơn. Sống thôi chưa đủ đối với một tác phẩm nghệ thuật mà  còn phải động nữa. Muốn thể hiện được nó tôi đã phải vận dụng triệt để kiến thức hội họa, thứ hai là  phải có tâm hồn, thứ ba là  phải có cảm hứng với việc mình đang là m. Lê Văn Phú: Người Việt đầu tiên là m tranh nổi trên đồng

Tác phẩm Vũ nữ Trà  Kiệu của nghệ nhân Lê Văn Phú Аể là m nên những tác phẩm như vậy, ít ai biết được rằng đồ nghử của ông Phú chỉ là  những bu lông, ốc vít, trục xe đạp, cần gương xe máy, mũi khoan bê tông do chính ông chế tác, chỉnh sử­a. Trong bộ đồ nghử có một không hai nà y có những bu lông, ốc vít,  đã tòe hoa dưới tay búa gần 30 năm kinh nghiệm, theo ông đi thúc đồng ở tất cả các triển lãm, hội chợ và  thậm chí là  xuất ngoại.

à”ng kể: Lần tôi sang Nhật, họ hửi đồ nghử tôi đâu, tôi mở cho họ xem thì họ lấy là m lạ lắm. Аặc biệt, khi tôi dùng những cái vớ vẩn ấy thực hiện thúc đồng, có người Nhật đã thốt lên: Từ những dụng cụ lạ lẫm, kử³ quặc nà y mà  ông là m ra được những tác phẩm là m đẹp cho đời thì thật là  tà i tình....

Cái đẹp và  nghệ nhân à”ng Phú quan niệm: Với tôi, cái đẹp là  bằng 0. Thợ giửi thua nghệ nhân ở chỗ, anh là m gần đẹp rồi thì anh thôi. Hoặc khi anh đã là m đẹp rồi mà  chính anh không biết đó là  đẹp, đã đẹp rồi tiếp tục là m thì tất sẽ trở thà nh xấu. Tóm lại, nghệ thuật là  sự cân bằng, đừng âm thịnh dương suy hay dương suy âm thịnh thì mới đẹp!

Lê Văn Phú: Người Việt đầu tiên là m tranh nổi trên đồng

Nghệ nhân Lê Văn Phú hồi trẻ qua nét vẽ của chính mình

Аể có được điểm 0 (cái đẹp) ông giải quyết theo kiểu ngà nh y, không thể là m bừa mà  cần phải khám, chẩn đoán, kê đơn, bốc thuốc. Muốn thúc ra một tác phẩm đẹp, phải biết được tính nết của đồng, biết được nó cần bao nhiêu nhiệt, gõ như thế nà o thì không thủng và  là m phải rất nhanh để đạt được sự phóng khoáng trong cái tĩnh tuyệt đối, thậm chí là  lên đồng với từng động tác của mình.

Giống như người đá bóng chuyên nghiệp, nếu cầu thủ cần chuyửn bóng cho đồng đội, xa gần như thế nà o thì đôi chân anh ta cần phải có cảm giác bóng tốt, thì với người thợ thúc đồng cũng cần tìm cho ra cảm giác ấy ở đôi tay qua mỗi lần xuống búa. Theo ông Phú, đội ngũ nghệ nhân nếu không trau dồi, bồi dườ¡ng thì có thể nghử sẽ không mất, nhưng tinh hoa sẽ mất. Аến giử, kinh tế gia đình nghệ nhân Lê Văn Phú cũng chỉ thường thường bậc trung.

Аã có lần, vợ ông phát cáu chỉ vì ông không những không chịu bán tác phẩm mà  còn để truyửn nghử cho con trai. à”ng an ủi vợ cũng là  động viên con trai: Аời con, đời cháu có thể vẫn nghèo nếu theo nghử nà y, hoặc chẳng theo nghử nà y. Con chúng ta đang như cây gỗ quý, mọc lên tuy không phải giữa rừng nguyên sinh nhưng nó sẽ thay cha nó “ người đang xếp hà ng vử với tổ tiên gìn giữ và  phát huy.

Khi nà o đất nước nà y già u mạnh như các nước khác vử kinh tế thì không chỉ nghử thúc đồng mà  với các ngà nh nghử thủ công khác ắt sẽ được phục hưng, phát triển.

(0) Bình luận
  • Hà Nội tăng cường tuyên truyền các hoạt động Mừng Đảng, mừng Tết Dương lịch năm 2026 và Xuân Bính Ngọ
    Thành phố yêu cầu các hoạt động tuyên truyền cần triển khai sâu rộng, có tính giáo dục và sức lan toả các hoạt động vui xuân, đón Tết, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, tin tưởng, tự hào trong toàn xã hội; đảm bảo Nhân dân đón Tết Dương lịch 2026 và Tết Nguyên đán Bính Ngọ lành mạnh, an toàn, tiết kiệm, với tinh thần “mọi người, mọi nhà đều có Tết”...
  • Phường Xuân Phương chung sức phát triển Thủ đô Hà Nội văn minh, giàu đẹp
    Ngay sau khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động (1/7/2025), Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân phường Xuân Phương (TP. Hà Nội) đã nỗ lực đổi mới, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đoàn kết, sáng tạo, qua đó hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng đã đặt ra.
  • 10 dấu ấn nổi bật của Thủ đô Hà Nội năm 2025
    Đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức, phong cách lãnh đạo theo hướng "hành động - thực chất"; Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hà Nội - hiện thực hóa tầm nhìn Thủ đô trong kỷ nguyên mới; dấu ấn bản sắc sâu đậm Hà Nội trong chuỗi hoạt động Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9… là những dấu ấn nổi bật của Thủ đô Hà Nội năm 2025 vừa được TP Hà Nội công bố.
  • Hà Nội hoàn thành toàn diện nhiệm vụ quốc phòng địa phương năm 2025
    Sáng 31/12, thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết công tác quốc phòng địa phương năm 2025. Đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội chủ trì hội nghị. Thượng tướng Huỳnh Chiến Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó tổng Tham mưu trưởng QĐND VN dự và chỉ đạo.
  • Hà Nội phân luồng giao thông cho sự kiện Countdown 2026 tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục tối 31/12
    Chào năm mới 2026, tối 31/12 sẽ diễn ra sự kiện Countdown tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, Công an Thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Xây dựng tổ chức điều tiết, phân luồng giao thông từ xa nhằm giảm ùn tắc trên các tuyến đường dẫn vào khu vực diễn ra sự kiện...
  • Khai mạc triển lãm "Công đoàn Thủ đô - Đổi mới, sáng tạo, hội nhập"
    Sáng 30/12, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Thành phố Hà Nội đã khai mạc “Triển lãm ảnh Công đoàn Thủ đô - Đổi mới, sáng tạo, hội nhập”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực chào mừng Đại hội Công đoàn Thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Ba họa sĩ hội ngộ trong triển lãm “T3” mừng năm mới 2026
    Nhân dịp năm mới 2026 và chào đón Xuân Bính Ngọ, ba họa sĩ Đỗ Huy Thanh, Phạm Hồng Phương và Nguyễn Hải Nam cùng góp mặt trong một triển lãm nhóm diễn ra từ ngày 1/1 đến 10/1/2026 tại Nhà triển lãm số 16 Ngô Quyền (Hà Nội). Gần 40 tác phẩm của 3 họa sĩ đã mang đến cho công chúng một không gian nghệ thuật giàu cảm xúc trong những ngày đầu năm.
  • Thành công của phim “Mưa đỏ” vào Top 15 sự kiện văn học nghệ thuật tiêu biểu năm 2025
    Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam vừa công bố danh sách 15 sự kiện văn học nghệ thuật tiêu biểu năm 2025, được lựa chọn từ những hoạt động nổi bật, có sức lan tỏa trong đời sống sáng tạo và công chúng. Các sự kiện được bình chọn theo hình thức trực tiếp tại Lễ Bình chọn 15 sự kiện Văn học nghệ thuật tiêu biểu năm 2025, tổ chức tại Hà Nội ngày 29/12/2025, với sự tham gia của đại diện Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, các hội chuyên ngành Trung ương, đông đảo văn nghệ sĩ cùng hơn 30 nhà báo, phóng viên, biên tập viên theo dõi lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật.
  • Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội: Tiếp tục nỗ lực, tạo bước tiến mới cho văn học nghệ thuật Thủ đô
    Sáng 31/12/2025, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác văn học nghệ thuật năm 2025, phương hướng nhiệm vụ năm 2026. Tham dự hội nghị có bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; ông Hoàng Quốc Việt - Trưởng phòng Văn hóa Văn nghệ Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội. Về phía Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuât Hà Nội có NSND Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội, các đồng chí trong Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra, đại diện lãnh đạo 9 hội chuyên ngành, đại diện lãnh đạo Tạp chí Người Hà Nội.
  • Tiêu dùng nội địa dịp cuối năm, doanh nghiệp tăng tốc kích cầu quốc gia
    Trong bối cảnh dịp Tết Bính Ngọ 2026 chỉ còn cách hơn 1 tháng, thị trường tiêu dùng và mua sắm cuối năm tại Việt Nam đang dần nóng lên, đặc biệt sau khi Chương trình Khuyến mại tập trung Quốc gia 2025 (Vietnam Grand Sale 2025) được phát động bởi Bộ Công thương và Viettrade đầu tháng 12.
  • Ngọc Sơn đồng hành cùng học trò Anh Đức trong liveshow đầu tiên tại Đức
    Danh ca Ngọc Sơn tiếp nối hành trình đầy cảm xúc tại trời Âu khi đích thân vượt hàng ngàn kilomet để đồng hành học trò Anh Đức trong liveshow Tình thầy trò lần đầu tiên tổ chức tại Trier.
Đừng bỏ lỡ
Lê Văn Phú: Người Việt đầu tiên là m tranh nổi trên đồng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO