Lặng nghe “Lời thầm” của một thi nhân

Vũ Nho| 23/05/2019 07:51

Chị Hạnh Mai tham gia Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ Tràng An của Hà Nội nhiều năm và là hội viên của Hội Nhà văn Hà Nội. Đến nay Hạnh Mai đã xuất bản 3 tập thơ riêng: Đám mây bay qua (2010); Điều bất chợt (2012) và gần đây nhất là Lời thầm (2019).

Lặng nghe “Lời thầm” của một thi nhân

 Có thể nói “Lời thầm” là tập thơ thể hiện những nỗi niềm của một người phụ nữ dịu dàng, đa cảm. Nguyên tên tập thơ cũng cho thấy tác giả là người không thích ồn ào, không thích phô trương, mà chỉ thích thầm thì, thủ thỉ, như loài hoa Mộc, hương và sắc khiêm nhường “Cứ lặng thầm tự khắc họa thành tên” (Hoa Mộc). Đó là một trong những biểu hiện nữ tính kín đáo của sự dịu dàng.

Chúng ta sống trong thời đại thông tin bùng nổ. Con người bị cuốn vào xa lộ thông tin với những chương trình ti vi rất nhiều kênh, nhiều đài phát thanh phát 24/24, với những điện thoại thông minh kết nối toàn thế giới. Có người đã tìm sự yên tĩnh bằng cách tắt điện thoại, tắt ti vi, tắt mọi nguồn thông tin để sống hoàn toàn trong sự tĩnh lặng ít ngày. Hạnh Mai không làm thế, nhưng chí ít chị cũng tạo sự giãn cách:

Đôi khi bỏ máy lặng thinh
Để còn nghe tiếng lòng mình đổ chuông

Người phụ nữ làm thơ này có cách riêng để cân bằng giữa sự hướng nội và hướng ngoại. Không phải chỉ chuyên chú vào hướng nội, vào cõi riêng lòng mình. Thơ của Hạnh Mai không chú trọng thể hiện cái tôi riêng, mà có sự cân bằng giữa cái tôi và cái ta, giữa cá nhân mình với cộng đồng. Có thể bắt gặp nhiều mảnh đời, nhiều số phận của những con người nhỏ bé trong thơ chị:

Bà lão cào nghêu từ sớm
Dáng còng đổ xuống ban mai
(Cuối hạ)

Một  “Người đàn bà sửa xe”  có cuộc sống vất vả “lăn lóc với đời” :
Bơm căng bao nhiêu ruột săm
Mà đời bà lép xẹp gốc bàng
(Người đàn bà sửa xe)

Một người phụ nữ mắc bệnh cùi phải lìa bỏ quê hương, gia đình đến ở trại phong:
Cụt cùi dẫu có liền da
Còn mãi nỗi đau li biệt
Với quê, người cùi đã chết
Mắt chị buồn vô vọng phía biển xa
(Lời buồn gió thổi)

Hai người bạn già từng có một thời trẻ trung nhưng số phận thật bi đát sau chiến tranh. Chỉ có tấm lòng nhân hậu rộng mở của một người phụ nữ mới có thể cảm thông hết nỗi mất mát, đau buồn và sự kiên cường của hai người phụ nữ vô danh “Bà còng dắt tay bà mù” đi hội. Bà còng thì “Một thời đi đứng thẳng ngay/ Đá mòn chân cứng dạn dày Trường Sơn/ Một thời khói lửa đạn bom/ Thẳng ngay để lại, chỉ còn lưng cong”. Bà mù thì “Nặng tình bởi một câu thề/ Mắt mờ theo những nỗi khuya u buồn/ U buồn khua gậy lối mòn/ Bước dò theo kỉ niệm còn trinh nguyên” (Đôi bạn).

Một cụ già sức yếu, không thể ở tầng cao, nhưng tầng một thì lại cũng có sự khổ riêng:

Bà cố tám mươi sức yếu
Ra vào tầng một quẩn quanh
Đêm đêm thở cùng xăng nhớt
Chập chờn thức ngủ cầm canh
(Nhà chật)

Và đây, một em gái phải đội mưa gió để mưu sinh nơi “chợ tình” thực chất là “chợ tiền”:
Ngàn vàng quý giá ai hay
Vãng lai, cửu vạn, thợ xây cũng mời
Nâng lên hạ xuống ngã lời
Mười phương em bán cả… mười một phương
(Mưa chợ tình)

Tình cảm của người phụ nữ dịu dàng, đa cảm ấy còn dành cho một người bạn thơ “khổ lụy vì tiền”:
Em đi theo với người ta
Biết rồi thân gái đường xa thế nào?
Lối mòn bước thấp bước cao
Nơi đâu là chốn dạt vào nương thân
(Thế là)

Và nhiều tình cảm thương yêu nhất, chị dành  cho người mẹ của mình trong các bài “Thu buồn”, “Mùa vu lan”, “Ru mẹ”, “Ngày giỗ mẹ”. Những câu thơ như bứt ra từ tấm lòng người con hiếu thảo:

Không già hơn được nữa
Tuổi già qua lâu rồi
Con trở thành bà ngoại
Mẹ vẫn già thế thôi
(Mùa vu lan)

Ngủ đi này những nếp nhăn
Mẹ ta tất tả lo toan nhiều rồi
Ngủ đi này đốm đồi mồi
Gió sương để dấu một thời gió sương
Ngủ đi mái tóc mây vương
Sợi rơi, sợi rụng, sợi buồn sợi lo
(Ru mẹ)

Không chỉ quan tâm đến những người phụ nữ bình thường, nhỏ bé, thiệt thòi, Hạnh Mai còn quan tâm đến những vấn đề của cả giới mình trong các bài thơ “Trước cửa tòa”, “Cầm lòng mượn tiếng hờn ghen”, “Ba mươi phút mỗi ngày”, “Lời thề”, “Tôi rơi”. Và tác giả còn quan tâm đến những chuyện lớn lao của xã hội, của đất nước.  Người thơ không quên nhắc nhở về chủ quyền biển đảo:

Ấy là mảnh đất cha ông
Giong buồm mở cõi một vùng đảo xa
Ấy là máu chảy Gạc Ma
Vẫn không thôi nhắc nhở ta chủ quyền
(Ấy là)

Về niềm riêng, có thể thấy tác giả ít bộc lộ “cái tôi” cá nhân, nếu so sánh với nỗi chung. Thấp thoáng trong tập, những câu thơ gợi hoàn cảnh riêng của người viết. Đó là khi đợi chờ: “Người đi nhẹ bước phù vân/ Ta phong gói những mùa xuân đợi chờ” (Đợi chờ). Đó là khi gặp gỡ muộn màng: “Gặp đò, đò đã sang ngang/ Gặp người người đã đa mang phận người” (Mong manh). Đó là khi cảm thấy cô đơn, lạnh lẽo: “Mình trơ trọi giữa bao la căn phòng/ Rét gì rét thế đêm đông/ Như là gió thổi từ trong ra ngoài” (Cô đơn). Đó là khi có cảm giác cỗi cằn: “Thơ giờ ngày một khó khăn/ Tình giờ ngày một cỗi cằn hơn xưa/ Mặt giờ nhàu nhĩ nắng mưa/ Mùa em rớt giá cả thơ lẫn tình” (Mùa em). Có lúc người viết cảm thấy mình đánh mất mình:  “tôi rơi tôi rồi”. Ấy là khi bị cuốn vào các công việc bếp núc, chợ búa hay làm vườn (Kể cũng ngạc nhiên là một người có nghề “thiết kế kết cấu trúc công trình” lại có cả một “vườn rau sạch” để rơi vào). Rốt cuộc là tìm mãi không thấy “cái tôi”, tác giả  chỉ còn biết “Trách mình dại dột/ Sao không rơi vào thơ!”.  (Tôi rơi).Thì ra đây là một câu chuyện mang tính chất ngụ ngôn! Rơi vào thơ ư? Chắc gì đã tìm thấy dấu vết khi mà chính người viết đã từng kêu: “Thơ gieo mấy mùa hạt lép/ Đất nghèo chưa thấy mọc lên” (Nhà chật).

Bạn đọc có thể tìm thấy những ý nghĩ chân thành, mộc mạc nhưng không kém phần sâu sắc của tác giả trong các bài thơ “Bức tường”, “Lễ Phật xứ người”, “Giọt chiều”, “Hoa  phong lan”, “Hoa lộc vừng”…
Tôi ấn tượng với thái độ lạc quan, rất nữ tính nhưng cũng rất cứng cỏi của chị, và cũng chúc tác giả và những người đọc thơ Hạnh Mai sống tự nhiên, mạnh mẽ với tinh thần ấy:

Đã yêu thì cứ yêu đi
Đã thương chẳng ngại đôi khi mếch lòng
Đã vui, vui đến nhập đồng
Đam mê cháy đến tận cùng đam mê!
(Bây giờ)
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nghề nặn tò he làng Xuân La qua trang viết của nhà giáo Cao Xuân Quế
    Sau nhiều năm ấp ủ, nghiên cứu và tìm tòi, nhà giáo Cao Xuân Quế (hội viên Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội) đã cho ra mắt cuốn sách “Độc đáo nghề nặn tò he làng Xuân La” (NXB Lao động, 2026). Với dung lượng 152 trang, cuốn sách phác họa tương đối đầy đủ diện mạo nghề nặn tò he của làng Xuân La, từ nguồn gốc hình thành, quá trình phát triển, qua đó góp phần lưu giữ những giá trị đặc sắc của một nghề truyền thống trên mảnh đất Kinh kỳ.
  • Giáo sư Hà Minh Đức “kể chuyện ngày xưa” ở tuổi 92
    Sáng mùng 4 Tết Bính Ngọ (2026), tôi đến thăm Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Hà Minh Đức. Thầy tặng tôi một số cuốn sách do chính mình biên soạn, trong đó có tác phẩm “Kể chuyện ngày xưa”. Cuốn sách vừa xuất bản, dày chưa đến trăm trang, nội dung phong phú, hấp dẫn. Đây cũng là cuốn sách thứ 109 của Giáo sư Hà Minh Đức khi ông bước sang tuổi 92. Món quà đầu năm từ người thầy đáng kính khiến tôi xúc động, bởi đó là kết tinh của một đời lao động bền bỉ, say mê với văn chương và học thuật.
  • “Phan Thuận An với Huế”: Kết tinh một đời nghiên cứu về mảnh đất cố đô
    Nhà xuất bản Tri thức phối hợp cùng Tri Thức Trẻ Books vừa ra mắt bạn đọc bộ sách “Phan Thuận An với Huế”. Đây không chỉ là một công trình khảo cứu công phu có giá trị học thuật mà còn là kết tinh của tình yêu bền bỉ mà nhà nghiên cứu Phan Thuận An đã dành cho vùng đất cố đô.
  • Trần Thị Thanh Tâm chính thức giành vương miện hoa hậu Miss Global Business Innovation 2026
    Giữa ánh đèn rực rỡ của đêm chung kết Miss Global Business Innovation 2026, khoảnh khắc đại diện đến từ Hà Nội được xướng tên cho ngôi vị cao nhất đã trở thành niềm tự hào đặc biệt đối với người dân Thủ đô. Trần Thị Thanh Tâm chính thức giành vương miện, ghi dấu ấn bằng hành trình bền bỉ, bản lĩnh và đầy thuyết phục
  • Du lịch Hà Nội tăng trưởng mạnh, đón hơn 3 triệu lượt khách trong tháng 4/2026
    Theo báo cáo của Sở Du lịch Hà Nội, trong tháng 4/2026, tổng lượng khách du lịch đến Thủ đô ước đạt 3,09 triệu lượt, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Đừng bỏ lỡ
  • Chương trình nghệ thuật “Âm vang Tổ quốc” thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), Thành phố Hà Nội trở thành điểm hẹn của những chương trình nghệ thuật đặc sắc, được đầu tư công phu, bài bản và sáng tạo bám sát tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
  • Những bài thơ bất yên
    Đi qua ba tập thơ trong thời gian ngắn, nhà thơ Đinh Minh Thiện như không bằng lòng với những gì đã có, để phải cất lên một tập thơ mới. Ở đó, tác giả gửi gắm nhiều suy niệm về cuộc sống, mơ vọng về nơi an trú, ngẫm ngợi những tỉnh thức, hoài niệm với quê nhà, với mẹ và những niềm thân thiết thôn dã, mùa màng…
  • Cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa từ không gian cộng đồng
    Chiều 26/4, tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” tiếp tục diễn ra, thu hút đông đảo người dân và du khách dừng chân thưởng thức trong suốt hơn một giờ đồng hồ với chất lượng nghệ thuật cao mà vẫn gần gũi.
  • Việt Nam - Hàn Quốc hợp tác làm phim lịch sử về Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn
    Bộ phim tái hiện cuộc đời và sự nghiệp của anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo, vị danh tướng kiệt xuất của dân tộc Việt Nam, người đã ba lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh bại quân Nguyên Mông.
  • Phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong thời đại kỹ thuật số
    Theo GS.TS. Nguyễn Chí Bền - nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam, thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong bối cảnh của thời đại kỹ thuật số thông minh, cần sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý. Việt Nam đang đứng trước thời cơ và thách thức, song có thể tạo ra sức mạnh mềm có ảnh hưởng sâu rộng bằng văn hóa, nếu sử dụng tốt mặt ưu thế các thành tố của thời đại kỹ thuật số thông minh.
  • Nghệ nhân ba miền “Cung tiến Kỳ hoa Dị thảo” vào Hoàng cung Huế
    Các câu lạc bộ, hội nhóm và nghệ nhân tự nguyện dâng tiến nhiều tác phẩm phong lan, cây kiểng tiêu biểu vào Hoàng cung Huế.
  • Phường Ba Đình số hóa di sản ẩm thực, lan tỏa giá trị văn hóa Thủ đô
    Tại hội nghị sơ kết công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị và phát triển kinh tế - xã hội 4 tháng đầu năm diễn ra ngày 24/4, phường Ba Đình triển khai dự án số hóa ẩm thực với nhiều nội dung, xây dựng dữ liệu số về các món ăn đặc trực; gắn mã QR giới thiệu thông tin, nguồn gốc món ăn; quảng bá ẩm thực gắn với du lịch và văn hóa; ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và phát duy giá trị truyền thống.
  • Đảm bảo tính truyền thống và văn minh trong Lễ hội Thăng Long Tứ trấn - đền Kim Liên
    Thông tin từ UBND phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, Lễ hội truyền thống di tích Thăng Long tứ trấn đền Kim Liên năm 2026 sẽ được tổ chức trong 3 ngày, từ 30/4 đến 2/5/2026 (tức từ ngày 14 đến 16 tháng 3 năm Bính Ngọ) tại di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đặc biệt đền Kim Liên (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám).
  • Liên hoan Yosakoi Việt Nam 2026: Kết nối văn hóa, lan tỏa năng lượng tích cực
    Tiếp nối thành công của Liên hoan Yosakoi những năm trước, Liên hoan Yosakoi Việt Nam lần thứ IV năm 2026 với chủ đề “Giao lưu văn hóa - Khơi nguồn năng lượng - Hướng đến tương lai” chính thức diễn ra trong hai ngày 25 - 26/4 tại Ninh Bình và Hà Nội, quy tụ đông đảo nghệ sĩ, vũ công và công chúng yêu nghệ thuật.
  • Nhà hát Kịch Việt Nam dựng vở “Vũ Như Tô” của tác giả Nguyễn Huy Tưởng
    Nhà hát Kịch Việt Nam vừa khởi công dàn dựng vở kịch kinh điển “Vũ Như Tô” - một trong những tác phẩm tiêu biểu của sân khấu Việt Nam của Nhà văn, cố tác giả Nguyễn Huy Tưởng, do Đạo diễn - NSƯT Trịnh Mai Nguyên dàn dựng.
Lặng nghe “Lời thầm” của một thi nhân
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO