Hà Nội nên là thành phố di sản thông minh

Bảo Khánh/HNMCT| 25/05/2019 19:30

Metteo Aimini là một kiến trúc sư quy hoạch người Italia. Năm 2005, lần đầu tiên đặt chân đến đất này, ông đã “phải lòng” và đặc biệt ấn tượng với những di sản đô thị, di sản kiến trúc mang đậm tính bản địa của Hà Nội. Và ông đã thể hiện tình yêu Hà Nội theo cách riêng của mình qua việc xuất bản cuốn sách Hà Nội 2050 với nhiều tư liệu quý. Nhân dịp này, pv đã có cuộc trò chuyện với kiến trúc sư Metteo Aimini về những vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị di sản đô thị.

Hà Nội nên là thành phố di sản thông minh
Kiến trúc sư Metteo Aimini

- Xin chào ông! Điều gì đã khiến ông “phải lòng” Hà Nội ngay từ lần đầu tiên đặt chân đến nơi này - cách đây 14 năm?

- Lần đầu tôi đến Việt Nam vào năm 2005. Tôi ấn tượng mạnh mẽ với sự đan xen giữa những yếu tố truyền thống với hiện đại trong quá trình phát triển của Hà Nội - nơi có khu vực trung tâm mang đậm những dấu ấn văn hóa - lịch sử, có những ngôi làng rất đẹp nằm ngay trong thành phố. Đặc biệt, Hà Nội có rất nhiều ao, hồ, cây xanh và những địa danh mang vẻ đẹp riêng. Những điều đó đã tạo nên sự quyến rũ và bản sắc của thành phố này.

Chính vì quá yêu Hà Nội, tôi đã dành 12 năm để thu thập tài liệu, bản đồ và các tư liệu cần thiết để viết cuốn Hà Nội 2050. Cuốn sách không chỉ miêu tả cái đẹp của thành phố mà còn là những triển vọng, những dự báo có thể xảy ra dựa trên nền tảng nghiên cứu và những tài liệu thu thập được. Thách thức lớn nhất của Hà Nội lúc này là giải quyết hài hòa giữa việc bảo tồn và phát triển, giữ gìn bản sắc của thành phố sao cho vừa đạt được những bước tiến quan trọng vừa tôn trọng văn hóa, lịch sử. Đấy chính là cách làm cho Hà Nội khác với những thành phố trong khu vực cũng đang phát triển không ngừng.

Đây là câu chuyện về sự phát triển quy hoạch đô thị của một thành phố có bề dày lịch sử - văn hóa đáng nể. Khi muốn tìm hiểu về thành phố này, tôi quay lại tìm hiểu thành phố trong quá khứ, từ các giai đoạn lịch sử ban đầu cho đến giai đoạn phát triển của các công trình mang dấu ấn kiến trúc Pháp, Liên Xô (cũ)... Tôi thấy thành phố này vẫn còn ẩn giấu rất nhiều điều thú vị về nguồn cội, bản sắc nhưng bức tranh quy hoạch của Hà Nội cũng vô cùng phức tạp. Điều đó đặt ra câu hỏi, bản sắc Hà Nội sẽ thế nào trong khi thành phố này chứa đựng quá nhiều di sản và muốn giữ tất cả.

- Điều gì khiến ông ấn tượng với các di sản của Hà Nội?


- Nhiều người không muốn coi những ngôi nhà hình ống là di sản, nhưng với tôi đấy là di sản đặc thù của Hà Nội. Nhà ống cũng giống như khu tập thể - “KTT” (cách gọi riêng của giới kiến trúc sư quốc tế về các khu tập thể của Việt Nam - PV), có những đặc điểm riêng. Mỗi “KTT” có sự biến đổi theo đặc thù về văn hóa, nhu cầu và bản sắc của mỗi con người sinh sống trong đó. Từ mỗi “KTT” cũng có thể nhìn thấy đặc tính của con người. Đấy cũng là một di sản bởi nó mang những yếu tố điển hình về Hà Nội. Khi Hà Nội phát triển hơn, những “KTT” hoặc nhà ống bị thay thế bằng những khu chung cư là lúc quan hệ xã hội, quan hệ giữa người với người và giữa con người với mảnh đất của mình đã bị thay đổi. Đấy là sự đứt gãy mối quan hệ truyền thống.

- Để bảo tồn và phát triển khu phố cổ, Hà Nội nên làm gì? Cách bảo tồn ở Italia như thế nào, thưa ông?

- Phố cổ không chỉ là những ngôi nhà hay các dãy phố được xây dựng lâu đời. Phố cổ còn là những con người sinh sống ở đấy. Nếu phố cổ Hà Nội không có những con người ấy sẽ chỉ là công viên Disneyland mà thôi. Khi đó, những ngôi nhà cổ, phố cổ chỉ là những vật thể vô hồn, bởi lẽ người dân sinh sống trong phố cổ chính là những người giữ gìn bản sắc, lưu giữ phần hồn của Hà Nội. Thành phố có thể giải quyết bằng cách tăng các dịch vụ vệ sinh, dịch vụ công cộng... để giảm bớt những bất cập trong khu phố cổ.
Hà Nội nên là thành phố di sản thông minh

Ở Italia, chúng tôi không di dời người dân ra khỏi khu phố cổ mà đó là quá trình tự chọn lọc. Một lúc nào đấy, khi không thích sống trong khu phố cổ nữa, họ sẽ tự rời đi. Ở Việt Nam, tôi nghĩ, việc di dời người dân ra khỏi khu phố cổ là câu chuyện không đơn giản, dễ dàng, bởi nó liên quan đến các gia đình nhiều thế hệ, đến việc kiếm sống hay duy trì nghề truyền thống...

Chúng ta phải xác định cái nào là di sản văn hóa, cái nào là di sản kiến trúc. Di sản không chỉ là nhà, là công trình kiến trúc mà di sản còn là con người. Sau khi xác định được việc nâng cao giá trị di sản thì cần xem xét ưu tiên bảo tồn cái nào và phát triển cái nào theo hướng hiện đại. Cần nhớ rằng, Hà Nội là thành phố nghìn năm văn hiến, nhưng nó cũng có nhu cầu phát triển theo hướng hiện đại.

- Trong cuốn sách Hà Nội 2050, ông chia di sản kiến trúc của Hà Nội theo các phong cách như “Paris của Đông Dương” hay “Leningrad của vùng nhiệt đới”. Sự đa dạng ấy đã gây ấn tượng như thế nào với ông?


- Đấy là những nét vô cùng độc đáo của Hà Nội. Ngoài các di sản về cảnh quan thiên nhiên, những công trình kiến trúc thời Pháp như khu phố cổ, các biệt thự... Hà Nội còn có những di sản kiến trúc là các công trình được xây dựng theo phong cách Xô viết trong thời kỳ Liên Xô (cũ). Những công trình ấy cần được gìn giữ bởi đấy cũng là những di sản kiến trúc gắn bó với lịch sử của người dân Hà Nội.

- Cái tạo nên nét độc đáo là do các kiến trúc sư, nhà quy hoạch đã áp đặt quan điểm, tầm nhìn tổng thể của họ lên các công trình. Ví dụ, người Pháp muốn biến Hà Nội thành một “Paris của Đông Dương” nên áp dụng mô hình của họ vào đây. Với những di sản như vậy, câu hỏi đặt ra là tầm nhìn mới của Hà Nội là gì?

- Không thể phủ nhận thành công của cả hai mô hình: “Paris của Đông Dương” và “Leningrad của vùng nhiệt đới” tại Việt Nam bởi khi đó, cả Pháp và Liên Xô (cũ) đều cử đến Hà Nội những kiến trúc sư hàng đầu của họ. Cả 2 mô hình này thành công là bởi họ có sự trao đổi, thảo luận với các kiến trúc sư Việt Nam để xây nên những công trình hợp lý nhất. Tầm nhìn của Hà Nội bây giờ cũng nên theo hướng này, tức là phải tìm hiểu rõ cả các yếu tố liên quan chứ không chỉ xây một khu nhà cao tầng là xong. Quan trọng nhất phải là sự quan tâm đến người dân địa phương để tìm ra được mô hình phù hợp và bền vững nhất.

- Với một thành phố dày đặc di sản như Hà Nội thì việc phát triển mô hình thành phố thông minh cần được tiến hành như thế nào?


- Nhiều năm trước, khi mới đến Hà Nội, lần đầu tiên tôi nhìn thấy xe ôm. Lúc đó tôi đã nghĩ, tại sao không triển khai một công ty quản lý đội ngũ xe ôm này nhỉ? Và bạn thấy đấy, bây giờ đã có các ứng dụng như Grab, Uber... vô cùng thông minh, hữu ích. Đấy chính là ví dụ điển hình trong việc phát triển thành phố thông minh, tức là đưa vào đó những dịch vụ thông minh để phát triển. Những dịch vụ thông minh này sẽ phủ một lớp mới lên trên các lớp cũ của thành phố. 

Đó chỉ là những lớp xếp chồng lên nhau, và lớp quan trọng nhất vẫn phải là cơ sở hạ tầng. Trong quá trình phát triển, cần tránh việc nhảy cóc khi chỉ chú trọng đến việc phát triển các dịch vụ thông minh mà thiếu đi hệ thống cơ sở hạ tầng vững chắc. Thiếu đi yếu tố cốt lõi này, thành phố thông minh sẽ không thể hoạt động và thành công được. Tôi nghĩ, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành thành phố di sản thông minh trong tương lai.

- Hình dung của ông về Hà Nội đến năm 2050 là gì?

- Rất có thể đến lúc đó tôi sẽ chuyển đến sống ở Hà Nội (cười).

- Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!
(0) Bình luận
  • Xã Thanh Oai tổ chức Ngày hội văn hóa - thể thao hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), xã Thanh Oai (TP Hà Nội) tổ chức tổ chức “Ngày hội không gian văn hóa – thể thao xã Thanh Oai năm 2026” với chuỗi hoạt động phong phú, hấp dẫn, tạo không gian giao lưu, trải nghiệm, kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp trong đời sống Nhân dân.
  • Phường Cầu Giấy: Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, tôn vinh giá trị văn hóa Việt Nam
    Hướng tới kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026) và chào mừng Ngày văn hoá Việt Nam, ngày 14/11, phường Cầu Giấy tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc - Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại khu vực cụm di tích Đình An Hòa và Chùa Báo Ân, trong không khí vui tươi, phấn khởi với nhiều hoạt động phong phú, ý nghĩa, góp phần phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa, di sản truyền thống trên địa bàn.
  • Phường Hai Bà Trưng: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết từ mỗi khu dân cư
    Sáng 14/11, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 phường Hai Bà Trưng.
  • Hà Nội treo cờ Tổ quốc mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thành phố Hà Nội yêu cầu lãnh đạo UBND các phường, xã chịu trách nhiệm đôn đốc, nhắc nhở và kiểm tra tình hình treo cờ Tổ quốc tại từng khu dân cư.
  • Phường Hoàn Kiếm: Làm chủ trí tuệ nhân tạo để nâng tầm chất lượng phục vụ nhân dân
    Sáng 13/11, UBND phường Hoàn Kiếm tổ chức tọa đàm chuyên đề “Ứng dụng AI và công nghệ số trong công việc - Từ trải nghiệm thực tiễn đến nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ”. Qua những câu chuyện người thật, việc thật trải rộng từ công tác tư pháp, giáo dục đến văn hóa - nghệ thuật và di sản, diễn đàn đã khẳng định bước chuyển mình thực chất của chính quyền cơ sở trong việc lấy công nghệ làm trợ lực để phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
  • Hà Nội ban hành Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến
    Đề án Phổ cập dịch vụ công trực tuyến giai đoạn 2026–2030 đánh dấu bước chuyển chiến lược của thành phố Hà Nội từ tư duy quản lý sang tinh thần phục vụ, lấy sự hài lòng và khả năng tự chủ của người dân làm trung tâm. Thông qua hệ thống hạ tầng số hiện đại, mạng lưới hỗ trợ đa tầng và các mục tiêu định lượng rõ ràng, Hà Nội quyết tâm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn cấu trúc, nâng cao thực chất năng lực tự thực hiện của công dân và khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước về chất lượng dịch vụ hành chính công.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • Mở cánh cửa mới cho di sản Tháp nước Hàng Đậu với “Tháp Ẩn Ca”
    Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì đã khai trương tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) tại Tháp nước Hàng Đậu, phường Ba Đình. Đây là lần thứ hai Tháp nước Hàng Đậu mở cửa đón du khách, kể từ Lễ hội thiết kế Sáng tạo 2023.
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
Hà Nội nên là thành phố di sản thông minh
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO