Độc đáo lễ hội lấy lửa đêm giao thừa

Bùi Quang Thanh| 09/02/2018 15:00

Như nhiều làng quê khác ở đồng bằng Bắc Bộ xưa, làng nghề chạm khắc gỗ danh tiếng La Xuyên, thuộc xã Yên Ninh, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định cũng có đầy đủ các lễ tiết, hội hè trong bốn mùa theo lịch Trăng. Đó là tết Nguyên Đán, tết Đoan Ngọ, tết Rằm tháng Bảy, tết Trung thu, tết Cơm mới… Nhưng độc đáo nhất lại là lễ hội xin lửa đêm giao thừa hàng năm.

Hội làng La Xuyên được mở ra từ ngày mùng mười đến mười lăm tháng Giêng âm lịch thường niên. Những năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu hội được mở với quy mô lớn hơn những năm khác. Gần vào kỳ hội, các chức sắc và hội đồng hương lão tề tựu để họp bàn chuẩn bị chương trình. Làng xóm nhộn nhịp bừng lên một không khí mới. Từ các gia đình cho tới các chi giáp cùng náo nức bắt tay vào hội. Người ta quét dọn tu chỉnh lại đường làng ngõ xóm, trồng nêu làm cổng chào. Các đền miếu, chùa chiền, đình phủ được sửa sang, lau rửa đồ thờ, chuẩn bị cờ lọng. Đầu tiên làng tổ chức làm lễ rước nước từ sông Sắt ngay cạnh cầu Tào về để tẩy trần cửa Thánh và Phật. Điều kiện đi rước nước tuy gọn nhẹ nhưng cũng hết sức trang trọng. Kế đó là tổ chức lễ rước chân nhang từ phủ Bà Chúa Liễu bên Phủ Dầy của xã Kim Thái, huyện Vụ Bản về.

Độc đáo lễ hội lấy lửa đêm giao thừa
Người dân La Xuyên lấy lửa từ ngọn lửa thiêng cửa đình.
Ngày chính hội, lễ rước thánh bắt đầu từ đình lên chùa để dâng hương cửa Phật. Đội hình của buổi rước lễ rất uy nghi tề chỉnh. Dẫn đầu đoàn rước Thánh là hàng chục lá cờ ngũ hành. Phường bát âm với các nhạc cụ cổ truyền như đàn, nhị, sáo, xênh, phách tấu lên những bản nhạc mang đến không khí vui tươi cho ngày hội. Các đồ nghi hương như bát biểu, chấp kích tàn lọng đi trước các kiệu bát cống, do các trai làng đội nón dứa, mình mặc áo sa, quần trắng, chân quấn xà cạp đỏ để khiêng. Theo sau là đội tế nữ quan mặc áo choàng ngũ sắc. Đội ngũ lôi có trống cái, trống con, thanh la não bạt cầm nhịp cho bước đi của đoàn rước. Sau cùng là hội đồng hương lão, kỳ hào, chức sắc và già trẻ gái trai, bà con làng xã đi nối tiếp theo sau. Đội hình rước lễ đông vui, trang nghiêm, âm thanh tưng bừng, màu sắc rực rỡ đi trên những con đường chạy quanh co trong làng xóm, thực sự làm bừng lên sức sống tiềm ẩn trong thôn quê.

Sau lễ dâng hương cáo bái nơi cửa Phật, đội lễ rước lại chỉnh tề tiến về đình để làm lễ chính, tế Thành hoàng và Đức Thánh mẫu. Lễ chính tế được tiến hành đông nhất cả hai cửa thần và cửa thánh. Cửa thần làm lễ dâng hương và cầu tế các vị Thành hoàng. Cửa phủ làm lễ dâng Đức Thánh mẫu Liễu Hạnh. Dàn nhạc giữ nhịp, trống cái cầm chầu. Đội nữ tế mặc áo choàng ngũ sắc làm lễ dâng hương và hát những bài ca cầu, dân làng thành kính vây quanh chiêm ngưỡng, tưởng vọng.

Ngày làng mở hội cũng là ngày mọi nhà làm cỗ cúng ở tổ đường, sắm hương hoa ra đình phủ, lên chùa cầu phúc và thết đãi bạn bè quen thân về chơi hội. Các chi, giáp, dòng họ đều có lễ ra dâng cửa thần nhà thánh. Những cố lão La Xuyên tới nay vẫn giữ trong mình kỷ niệm về  ngày lễ hội xưa, trong đó có những hình ảnh mâm cỗ đầy. Đó là cả một nghệ thuật chế tác và trưng bày của làng thợ ngày xưa. Những mâm cỗ cây, khung bằng đốt mía, cấu trúc theo hình tháp cao từ mặt đất tới mái nhà. Mỗi tầng mái tháp xoè ra như một bông hoa được xếp bằng hoa trái nhiều màu. Có những tấm bánh, đĩa xôi được nặn các hình chim hoa, rồng phượng, lão vọng câu cá, văn vương cầu hiền… Sau lễ dâng hương,  những mâm cỗ này được đem ra chấm giải và có thưởng. Giải chỉ là dăm ba vuông lụa đỏ, một chiếc gương soi, nhưng phần thưởng là một sự động viên của làng và lấy cái may ban cho của Thánh để trong việc làm ăn luôn gặp may mắn.

Trong khi ở đình phủ tiến hành tế lễ trang nghiêm thì cũng là lúc ngoài sân đình diễn ra nhiều trò chơi đua tài như đánh cờ người, đấu vật, chơi đu tiên, chơi cờ, xếp chữ. Trên đường làng có đội kỳ lân, múa rồng, cờ mở trống giong vào các gia đình mà chúc phúc những người cao tuổi. Màn đêm buông xuống, trong đình có hát ca trù, bên phải có hát chầu văn, sân đình tổ chức hát chèo.

Lễ hội diễn ra tưng bừng náo nhiệt ròng rã trong năm ngày, vào tiết đầu xuân. Vào kỳ lễ hội, mọi người đều phải ở nhà, tất cả tham dự hội làng và chỉ sau đấy, ai đi làm ăn xa quê mới tiếp tục lên đường. Đêm giã hội, làng có đốt pháo bông để cáo từ trời đất, cầu phúc cho dân làng một năm tốt lành.

Vào dịp giao thừa, làng La Xuyên còn có tục mọi người kéo nhau ra đình đón năm mới. Mọi người dù giàu hay nghèo đã ra đình gặp nhau đều hồ hởi, hòa giải với nhau những chuyện xích mích trong năm và cầu chúc nhau bước sang năm mới gặp nhiều may mắn.

Khi giao thừa đến, đêm cuối cùng của năm cũng đã hết, dân làng dự buổi lễ trọng thể tổ chức ngoài trời ngay tại sân đình. Ngay giữa sân đình một đống củi khô được chất lên cao. Chiêng trống nổi lên vang động đêm khuya, pháo nổ liên hồi đón mừng năm mới. Vào chính phút giao thừa, cụ thượng của làng vào Hậu cung khấn vái, cầu xin thánh thần và tổ nghề phù hộ dân làng an khang, làm ăn thịnh vượng, sau đó xin lửa từ bàn thờ ra châm vào đống củi, lệnh chờ sẵn ngoài sân đình. Kết thúc buổi lễ, mỗi người cầm một bó đuốc đã được chuẩn bị trước để lấy lửa từ đống lửa rực sáng cửa đình đưa về nhà châm đèn, ủ bếp cầu may và xông đất cho chính nhà mình cầu mong mở đầu cho một năm gia đình đầm ấm và làm ăn thịnh vượng.

Ăn Tết xong, hội thợ mộc của làng tổ chức làm lễ hành nghề vào ngày mồng sáu tháng Giêng. Đây là tổ chức phường hội của những người cùng làm nghề mộc ở địa phương, nhằm hỗ trợ giúp đỡ nhau trong công việc làm ăn. Hội lo phân công nhau cày cấy mấy sào ruộng, chuẩn bị các thứ để mọi người trong hội ra lễ tạ vị tổ sư thờ tại đình. Đây cũng là ngày để những người thợ mộc, thợ chạm trao đổi kinh nghiệm làm ăn, kết nạp thêm những người thợ mới và bắt đầu công việc trong một năm. 
(0) Bình luận
  • Xiaomi 17T và công thức cận flagship dành cho người thích camera Leica
    Xiaomi 17T là một trong những mẫu máy đáng chú ý của Xiaomi T Series khi tập trung vào camera Leica, màn hình đẹp, pin lớn và hiệu năng mạnh trong tầm giá cận flagship. Với người dùng muốn một chiếc điện thoại phục vụ tốt chụp ảnh, giải trí, học tập và làm việc, Xiaomi 17T mang đến nhiều điểm đáng cân nhắc.
  • Chụp ảnh cưới ‘All In One' tại Mimosa Wedding
    Trong bối cảnh ngành dịch vụ cưới ngày càng phát triển, vô hình trung nỗi lo của khách hàng về chất lượng sản phẩm và dịch vụ nhiều hơn. Thực tế này đang thúc đẩy một làn sóng dịch chuyển mạnh mẽ của các cặp đôi sang mô hình dịch vụ trọn gói (All in one). Bên cạnh yếu tố tiện lợi, thế hệ trẻ hiện nay cũng khắt khe hơn về mặt thẩm mỹ, họ hướng tới sự cá nhân hóa, cảm xúc chân thực và từ chối các khuôn mẫu rập khuôn có sẵn khi tìm kiếm dịch vụ chụp ảnh cưới đẹp ở Hà Nội.
  • Triển lãm "Sĩ tử 3 – Chuyện sĩ tử": Không gian nghệ thuật tôn vinh đạo học Việt Nam
    Hướng tới kỷ niệm 950 năm ra đời Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 - 2026), chiều 27/5, triển lãm nghệ thuật “Sĩ tử 3 – Chuyện sĩ tử” đã khai mạc tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.
  • "Trời, Non, Nước - Allusive Panorama" giới thiệu 20 tác phẩm hội hoạ của vua Hàm Nghi tại Hà Nội
    Từ 24/4 đến 10/5, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, Triển lãm "Trời, Non, Nước - Allusive Panorama" – do Art Nation giới thiệu, quy tụ các tác phẩm hội họa tiêu biểu của vua Hàm Nghi.
  • Triển lãm ảnh “Hà Nội trong tôi” 2025: Hà Nội trong Kỷ nguyên vươn mình
    Sáng 8/10, Báo Kinh tế & Đô thị phối hợp với Câu lạc bộ Nhiếp ảnh người cao tuổi Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc Triển lãm ảnh “Hà Nội trong tôi” lần thứ 20 - năm 2025 với chủ đề “Hà Nội trong Kỷ nguyên vươn mình”.
  • Khai mạc Triển lãm mỹ thuật của các thế hệ giảng viên Khoa Đồ hoạ - Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam
    Sáng ngày 1/10/2025, tại Nhà Bảo tàng số 42 phố Yết Kiêu, Hà Nội, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Triển lãm mỹ thuật (Triển lãm tháng 10) của các thế hệ giảng viên Khoa Đồ hoạ - Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Triển lãm nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 100 năm thành lập Trường Mỹ thuật Đông Dương - Đại học Mỹ thuật Việt Nam.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Giữ “miền sáng” của văn chương
    Những năm gần đây, văn học thiếu nhi Việt Nam đã có nhiều khởi sắc với sự nhập cuộc của các cây bút trẻ, sự đồng hành của các cơ sở giáo dục, các đơn vị xuất bản... Tuy nhiên, để “miền sáng” văn chương này thực sự phát triển tương xứng với tiềm năng thì vẫn cần thêm những cơ chế hỗ trợ, những môi trường sáng tạo thuận lợi và trên hết là những tác phẩm đủ sức chạm tới trái tim bạn đọc...
  • Người dân “trẩy hội” tại Bảo tàng Hà Nội xem triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm
    Hàng ngàn người dân và du khách chiều 29/6 đã đến với Bảo tàng Hà Nội thưởng lãm triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Đây là sự kiện thuộc khuôn khổ Hội nghị Công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư do UBND Thành phố Hà Nội tổ chức đã thành công tốt đẹp vào sáng cùng ngày.
  • Động lực đột phá mở ra giai đoạn phát triển mới của Thủ đô Hà Nội
    Nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Hội nghị công bố quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026 diễn ra sáng 29/6, Ủy viên Bộ Chính trị - Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định: “Động lực đột phá từ thể chế, không gian mới từ quy hoạch sẽ là bệ phóng hiện thực hóa khát vọng xây dựng Thủ đô trở thành nơi hội tụ tri thức và công nghệ. Người dân được sống trong môi trường văn minh, an toàn và hạnh phúc”.
  • Hà Nội tăng tốc số hóa: Người dân giao dịch không cần giấy tờ từ năm 2030
    Đến năm 2030, Hà Nội kỳ vọng sẽ xóa bỏ hoàn toàn các rào cản địa giới hành chính trong việc giải quyết thủ tục, giúp người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận các dịch vụ công một cách nhanh chóng, an toàn mà không cần phải mang theo quá nhiều giấy tờ rườm rà.
  • Hà Nội phân loại 5 mức độ chuyển đổi số đối với chính quyền cấp xã
    Bộ tiêu chí tập trung vào hai nhóm nội dung chính là Chính quyền số và Kinh tế số - Xã hội số, được phân chia thành 5 mức độ từ khởi động đến toàn diện. Quy trình đánh giá hằng năm được thực hiện từ bước đăng ký, tự đánh giá đến thẩm định và công nhận, trong đó ưu tiên sử dụng dữ liệu số trực tuyến và theo thời gian thực.
Đừng bỏ lỡ
Độc đáo lễ hội lấy lửa đêm giao thừa
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO