Аiểm yếu của nông sản Việt Nam: Quá nhiửu, quá nguy hiểm

Từ câu chuyện trái thanh long

Thanh long là  môÌ£t trong những loaÌ£i cây ăn trái có nhiêÌ€u ưu thế caÌ£nh tranh trên thiÌ£ trươÌ€ng trong nước và  xuất khẩu. HiêÌ£n taÌ£i, thanh long đã đươÌ£c trôÌ€ng rôÌ£ng rãi ở 32 tỉnh thaÌ€nh trong cả nước. Tuy nhiên diện tích tập trung lớn nhất là  Bình Thuận, Long An, TiêÌ€n Giang (BiÌ€nh ThuâÌ£n có trên 20.000 ha, Long An gâÌ€n 5.000 ha, TiêÌ€n Giang khoảng 3.000 ha).

Từ khi trở thà nh một sản phẩm xuất khẩu chủ lực, trái thanh long Việt Nam đã không ít lần phải "ngậm đắng nuốt cay" vì cảnh "được mùa rớt giá" nhưng nhìn chung đời sống người trồng thanh long cũng dần ổn định.

Vì vậy diện tích thanh long cả nước nói chung không ngừng tăng lên. Và  gần đây nhất, khoảng hai năm nay, giá thanh long tăng vọt, chủ thanh long già u lên, thì diện tích trồng thanh long tăng đột biến vượt ngoà i quy hoạch.

Tuy nhiên, hiện thị trường tiêu thụ chính của thanh long Việt Nam vẫn tập trung và o thị trường Trung Quốc (chiếm khoảng 80%).

Việc tập trung và o một thị trường chính quả thực không hử bửn vững và  rất đáng lo ngại. Giả sử­ thị trường Trung Quốc ngừng thu mua như đã từng là m với nhiửu loại nông sản khác ở nước ta thì thử­ hửi hà ng trăm ngà n tấn thanh long sẽ vử đâu? Người nông dân sẽ trở nên như thế nà o?

Trong thực tế, đã có năm vì giá thanh long xuống quá thấp mà  nông dân phải đổ bử cho bò ăn khi giá thà nh không bù đắp được chi phí.

Cùng lúc, thông tin Trung Quốc đã trồng hơn 20.000 ha thanh long, trong khi từ trước đến nay lượng thanh long xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu qua Trung Quốc, đã là m các nhà  quản lý, các nhà  khoa học, doanh nghiệp, và  nông dân trồng thanh long bắt đầu lo lắng.

Lý do lớn nhất thanh long Việt Nam bán sang Trung Quốc nhiửu vậy dù giá thấp hơn khi bán sang các nước khác dù đó là  thị trường rất bấp bênh bởi Trung Quốc là  thị trường dễ tính, chưa phải qua các khâu kiểm tra nghiêm ngặt.

Nếu người nông dân cứ tiếp tục trồng thanh long theo hướng tự phát, không theo những quy chuẩn vử an toà n thực phẩm lại tập trung và o một thị trường thì chẳng khác gì con dao hai lườ¡i, tự mình sẽ là m hại mình.

Việc phải "buông dần" thị trường Trung Quốc, chuyển hướng sang các thị trường khác là  yêu cầu bắt buộc của thanh long Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Muốn vậy phải vượt qua được rà o cản kử¹ thuật, an toà n vệ sinh thực phẩm, dịch bệnh mà  các nước đặt ra.

Hiện diện tích thanh long đạt tiêu chuẩn GAP để xuất đi Mử¹, Nhật, EU, Аà i Loan, New Zealand ... còn rất hạn chế. Theo số liệu thống kê thì sản lượng thanh long xuất sang Mử¹ chỉ chiếm 3%, châu à‚u 4%, Nhật 1,5%, trong khi tiửm năng ở những nước nà y còn rất lớn.

Theo như TS. Nguyễn Hữu Аạt - Cục bảo vệ thực vật (Bộ Nộng nghiệp và  Phát triển Nông thôn) thì hiện nay nhu cầu của thị trường là  tương đối lớn, giá trị xuất khẩu cao, nhưng để có được thị trường thì trái thanh long của Việt Nam phải đáp ứng được các quy chuẩn chỉ tiêu an toà n được quy định tại các quốc gia.

Không còn cách nà o khác người trồng thanh long cần phải tiến tới sản xuất theo hướng sạch, để thanh long Việt Nam vươn tới các thị trường lớn trên thế giới không riêng gì thị trường Trung Quốc.

Аến những điểm yếu cốt lõi

Nhận định vử điểm yếu của nông nghiệp Việt Nam, ông Аoà n Hữu Аức “ Chủ tịch Công ty TNHH tư vấn Việt Nam VCG cho rằng đó là  việc chúng ta xuất thô tất cả những gì chúng ta có ra toà n thế giới. Dù tự hà o đứng đầu thế giới vử nhiửu loại nông sản như gạo, cà  phê, hạt điửu, tôm, cá các loại trong nhiửu năm nhưng bà i toán vử giá vẫn rất nan giải.

Ngay cả lãnh đạo Hiệp hội cá Tra Việt Nam cũng từng than thở rằng dù chiếm đến 70% thị phần thì còn lâu lắm Hiệp hội mới mơ đến việc kiểm soát giá mặt hà ng nà y để không bị kiện bán phá giá, ông Аức nói.

Ngoà i ra, vấn đử kiểm soát vệ sinh an toà n thực phẩm hiện đang là  vấn đử nan giải của nông nghiệp Việt Nam và  là  gót chân Achille của các sản phẩm Việt Nam muốn xây dựng thương hiệu ra quốc tế.

Cũng theo ông Аức, gần đây các phương tiện truyửn thông báo chí có nói nhiửu đến cuộc chơi của các đại gia từ địa ốc, phân phối, lâm sản, ngân hà ng nay lại hướng vử nông nghiệp với các dự án đầu tư lớn theo bà i bản của các nhà  tư vấn quốc tế.

Tuy nhiên, rất khó kiểm tra được mục đích thật sự của các đại gia nà y là  là m nông nghiệp hay giãn nợ, vay thêm nợ hoặc ghi điểm cho cổ phiếu của mình.

à”ng Từ Minh Thiện - Phó trưởng ban quản lý Khu nông nghiệp công nghệ cao TPHCM cho răÌ€ng Việt Nam là  nước có điửu kiện thiên nhiên ưu đãi và  có nhiửu mặt hà ng nông sản được người nước ngoà i ưa chuộng.

Nhưng lâu nay các doanh nghiệp chỉ tập trung sản xuất thật nhiửu mà  chưa quan tâm đến việc sản phẩm là m ra bán cho thị trường nà o, bao bì mẫu mã ra sao nên những ưu điểm đó đã không thể phát huy được.

Dẫn chứng vử giá trị cộng thêm của bao bì sản phẩm, ông Từ Minh Thiện cho biết, hiện khu nông nghiệp công nghệ cao TPHCM đang trồng dưa lưới và  bán ra thị trường với giá 36.000 đồng/kg. Trong khi đó, ở bên ngoà i, người ta đóng bao bì cho trái dưa lưới bán với giá 220.000 đồng/kg.

Cũng là  dưa lưới nhưng khác nhau cái bao bì sản phẩm mà  giá chênh nhau đến sáu lần, ông Thiện nói.

à”ng Mai Hữu Tín - Chủ tịch Công ty CP Аầu tư U&I (Unigroup) cho biết một công ty chuyên vử nông nghiệp do ông đầu tư ở Bình Dương hiện đang áp dụng công nghệ nhà  kính của Israel nhưng 100% nhân lực Việt Nam điửu hà nh và  là m ra được các sản phẩm như chuối cạnh tranh được với sản phẩm tương tự của Phillipines, hay dưa lưới hiện không đủ hà ng xuất khẩu sang Nhật Bản.

Tuy nhiên, vấn đử nan giải nhất của ngà nh nông nghiệp Việt Nam theo ông Mai Hữu Tín chính là  việc các doanh nghiệp không thể tập trung diện tích đất lớn để ứng dụng khoa học công nghệ toà n diện, đạt năng suất, hiệu quả cao nhất.