Biểu diễn nghệ thuật chầu văn tại Hà  Nội

Hát văn, còn gọi là  chầu văn hay hát bóng, là  một loại hình nghệ thuật ca hát cổ truyửn của Việt Nam. Аây là  hình thức lễ nhạc gắn liửn với nghi thức hầu đồng của tín ngườ¡ng Tứ phủ (Аạo Mẫu) và  tín ngườ¡ng thử Аức Thánh Trần ( Аức Thánh Vương Trần Hưng Аạo), một tín ngườ¡ng dân gian Việt Nam. Bằng cách sử­ dụng âm nhạc mang tính tâm linh với các lời văn chau chuốt nghiêm trang, chầu văn được coi là  hình thức ca hát mang ý nghĩa chầu thánh. Hát văn có xuất xứ ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Nghệ thuật hát chầu văn hưng thịnh và o giai đoạn cuối thế kỷ 19 (Ảnh: St)

Thời kử³ thịnh vượng nhất của hát văn là  cuối thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20. Và o thời gian nà y, thường có các cuộc thi hát để chọn người hát cung văn. Từ năm 1954, hát văn dần dần mai một vì hầu đồng bị cấm do bị coi là  mê tín dị đoan. Аến đầu những năm 1990, hát văn lại có cơ hội phát triển. Các trung tâm của hát văn là  Nam Аịnh và  một số vùng quanh Hà  Nội. Nghệ thuật chầu văn đang được quan tâm bảo tồn và  lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là  di sản văn hóa phi vật thể

Hát văn có nhiửu hình thức biểu diễn bao gồm là  hát thử, hát thi, hát hầu (hát phục vụ hầu đồng, lên đồng ), và  hát văn nơi cử­a đửn.

Hát thử: được hát và o các ngà y lễ tiết, những ngà y tiệc thánh ( ngà i thánh đản sinh, ngà y thánh hóa...) và  hát trước khi và o các giá văn lên đồng.

Hát hầu, trong hát hầu theo tín ngườ¡ng tứ phủ thì ba giá tam tòa Thánh Mẫu là  bắt buộc và  hầu tráng bóng chứ không tung khăn. Các giá tung khăn bắt đầu từ hà ng Quan Lớn trở xuống. Trong tín ngườ¡ng thử Аức Thánh Trần, người ta có thể kết hợp hầu tứ phủ hoặc hầu riêng, nếu hầu kết hợp với tứ phủ thì thường thỉnh tam tòa Thánh Mẫu đầu tiên, còn nếu hầu riêng thì thỉnh đức Thánh Vương Trần Triửu đầu tiên ( các trường hợp cá biệt hầu Vương Phụ An Sinh Vương ... thì sẽ hầu trước Аức Thánh Vương Trần Triửu).

Hát văn nơi cử­a đửn thường gặp tại các đửn phủ trong những ngà y đầu xuân, ngà y lễ hội. Các cung văn hát chầu văn phục vụ khách hà nh hương đi lễ.Thường thì cung văn sẽ hát văn vử vị thánh thử tại đửn, và  hát theo yêu cầu của khách hà nh hương. Nhiửu khi lời ca tiếng hát được coi như một bà i văn khấn nguyện cầu các mong ước của khách hà nh hương.

Hát chầu văn lên đồng (Ảnh: ST)

Hầu đồng là  nghi lễ nhập hồn của các vị Thánh Tứ Phủ và o thân xác ông Аồng bà  Cốt. Trong nghi lễ đó, hát vÇŽn phục vụ cho quá trình nhập đồng hiển thánh. Sau khi đã múa các thánh thường ngồi nghe cung văn hát, kể sự tích lai lịch vị thánh đang giáng. Với các giá ông Hoà ng thì cung văn ngâm các bà i thơ cổ. Thánh biểu hiện sự hà i lòng bằng động tác vử gối và  thưởng tiửn cho cung văn. Lúc nà y cũng là  lúc thánh dùng những thứ người hầu đồng dâng như: rượu, thuốc lá, trầu nước v.v. Các thứ thánh dùng phải là m nghi thức khai cuông (khai quang) cho thanh sạch.

NhăÌ€m tôn vinh nghêÌ£ thuâÌ£t châÌ€u văn, hâÌ€u đôÌ€ng vaÌ€ sưÌ£ công nhâÌ£n của quốc tế vêÌ€ Tín Ngưỡng ThơÌ€ Mẫu ViêÌ£t Nam, Trung tâm văn hóa Pháp và  câu lạc bộ bảo tồn chầu văn Việt Nam giới thiệu hai buổi biểu diễn chầu văn và o ngà y 6-7/11 tại Hà  Nội.

Tham dự hai buổi biểu diễn nà y có nhiửu nghệ nhân nổi tiếng như Văn Chung, Thanh Long, Khắc Tư, TroÌ£ng QuyÌ€nh, Аức Hải, Văn Khải , Thanh HaÌ€, Xuân Dũng,Thanh Ngoan...

Tại chương trình, các nghệ nhẫn sẽ trình bà y và  giới thiệu các lối hát văn, diễn xướng hầu đồng, các giá đồng dự kiến như Quan Tam Phủ, Quan Tuần Tranh, Chầu Аệ Nhất, Chầu Аệ Nhị, Chầu Bé Bắc Lệ, à”ng Hoà ng Bơ, Chầu Bát, à”ng Hoà ng Mười...