Ai thủ lợi từ cuộc chiến Libya?

Theo chuyên gia vử Trung Аông và  Bắc Phi Pepe Escobar‚của báo Asia Times, Nghị quyết 1973 của HАBA LHQ đã mở đường cho phương Tây và  đồng minh bảo vệ một lực lượng vũ trang chống chính phủ. à”ng nà y nhận định ngay cả con nít cũng biết rõ mục tiêu của chiến dịch quân sự là  nhằm lật đổ chính phủ của nhà  lãnh đạo Muammar Gaddafi.‚‚

Chỉ huy chiến dịch Libya của NATO, trung tướng Charles Bouchard có thể quả quyết rằng sứ mệnh mà  khối nà y vừa chính thức cầm trịch chỉ nhằm bảo vệ thường dân vô tội. Chỉ có điửu những thường dân vô tội nà y lại lái xe tăng, bắn súng AK và  giao tranh quyết liệt với quân chính phủ. Mặt khác, liên quân cũng chỉ bao gồm 12/28 nước thà nh viên NATO cộng với Qatar.‚

Theo các chuyên gia, ít ra cho đến thời điểm nà y, người ta có thể dễ dà ng nhận ra những bên hưởng lợi trong cuộc chiến ở Libya. Аó là  Mử¹, NATO, Ả Rập Xê àšt, Qatar, Pháp, Anh, các tập đoà n nước ngoà i và  thậm chí cả al-Qaeda. ‚

Mử¹:‚Cuối tuần qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mử¹ Robert Gates đã liệt kê 3 nước bị cho là  bất hảo ở Trung Аông và  Bắc Phi là  Iran, Syria và  Libya. Trong chiến dịch lần nà y, Lầu Năm Góc nhắm và o mắt xích yếu nhất là  Libya.‚

Theo Asia Times, cuộc chiến Libya chính là  cuộc vận hà nh thử­ nghiệm của Bộ Tư lệnh châu Phi (Africom), vốn được thà nh lập dưới thời Tổng thống George W.Bush và  được chính quyửn của Tổng thống đương nhiệm Barack Obama củng cố. Аây là  cuộc chiến đầu tiên của lực lượng Mử¹ mà  Africom chịu trách nhiệm trực tiếp điửu hà nh. Аại bản doanh của Bộ Tư lệnh nà y lại đặt tại thà nh phố Stuttgart (Аức) do không quốc gia châu Phi nà o chịu chứa chấp. Ngoà i Libya, những nước châu Phi bị đặt và o tầm ngắm của Africom còn có Sudan, Bử Biển Ngà , Eritrea và  Zimbabwe.‚

Horace Campbell, giáo sư khoa học chính trị thuộc Аại học Syracuse (Mử¹) thì nhận định chiến dịch của Africom vử cơ bản là  mặt trận của các nhà  thầu quân sự Mử¹ như Dincorp, MPRI và  KBR đang hoạt động ở châu Phi. Báo The Times hôm 30.3 dẫn các nguồn tin riêng cho biết Mử¹ có thể huy động lực lượng quân đội tư nhân nà y sang Libya để tránh vi phạm cam kết không đưa bộ binh và o cuộc chiến.

NATO:‚Chiến dịch Libya chính là  cơ hội để NATO biến Аịa Trung Hải thà nh ao nhࠝ. Аến nay, chỉ còn 3 nước ven Аịa Trung Hải chưa là  thà nh viên đầy đủ hoặc nằm trong danh sách đối tác của NATO. Аó là  Libya, Li-băng và  Syria. Sau Libya, rất có thể Syria là  mục tiêu tiếp theo còn Li-băng bị NATO phong tửa từ năm 2006.‚

Ả Rập Xê àšt:‚Nếu ông Gaddafi ra đi, Quốc vương Abdullah của Ả Rập Xê àšt sẽ bớt được một đối thủ đáng gửm trong khu vực. Theo báo Daily Mail, không lâu trước khi liên quân do Mử¹ dẫn đầu tiến và o Iraq năm 2003, ông Gaddafi đã tranh cãi nảy lử­a với ông Abdullah, khi đó còn là  thái tử­, tại một hội nghị cấp cao của khối Ả Rập xung quanh tính hợp pháp của cuộc chiến. à”ng Abdullah ủng hộ hà nh động của phương Tây trong khi ông Gaddafi cực lực phản đối. Аến năm 2004, Ả Rập Xê àšt tuyên bố phá được một âm mưu ám sát Thái tử­ Abdullah mà  họ cho là  có liên quan đến Libya.

Chuyên gia Escobar cho biết Ả Rập Xê àšt là  nước quảng bá mạnh mẽ việc Liên đoà n Ả Rập nhất trí kêu gọi thà nh lập vùng cấm bay trên không phận Libya. Trên thực tế, chỉ 11/22 nước thà nh viên của tổ chức nà y tham gia biểu quyết, trong đó có 6 nước thà nh viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh do Ả Rập Xê àšt thống lĩnh. Algeria và  Syria thì bử phiếu chống. Nghĩa là  chỉ có 9/22 thà nh viên Liên đoà n Ả Rập ủng hộ thà nh lập vùng cấm bay.

Qatar:‚Quyết định gử­i 2 máy bay chiến đấu tham gia thực thi vùng cấm bay ở Libya được đưa ra trong khi‚Qatar tìm cách tiếp cận nguồn dầu lử­a ở miửn đông Libya. Việc chính thức công nhận Hội đồng Quốc gia lâm thời do lực lượng chống đối thà nh lập được Qatar đưa ra một ngà y sau khi nước nà y già nh quyửn tiếp thị dầu lử­a được khai thác ở miửn đông Libya, theo Asia Times.

Pháp:‚Asia Times dẫn lời giới quan sát đánh giá vùng cấm bay là  cơ hội để Pháp quảng bá các mẫu máy bay chiến đấu Mirage và  Rafale trên thị trường vũ khí thế giới. Ngoà i ra, còn phải kể đến sự phẫn nộ của Pháp trước việc ông Gaddafi hủy bử các hợp đồng mua máy bay chiến đấu Rafale và  hợp đồng xây dựng nhà  máy điện hạt nhân do nước nà y thiết kế. Nhiửu ý kiến khác cho rằng Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy muốn gỡ thể diện sau khi bị chỉ trích là  phản ứng chậm và  yếu ớt trong vụ chính biến tại Tunisia và  Ai Cập cũng như tranh thủ cử­ tri cho các kử³ bầu cử­ quan trọng. Pháp là  nước đầu tiên công nhận  Hội đồng Quốc gia lâm thời của phe chống đối và  là  nước đầu tiên dội bom xuống Libya.

Anh: Cùng với Pháp, Anh là  nước ủng hộ mạnh mẽ việc thiết lập vùng cấm bay ở Libya và  khẳng định từ đầu là  ông Gaddafi phải ra đi. Theo Daily Mail, 2 nước đã có hận thù từ lâu sau khi London cáo buộc Tripoli ủng hộ tà i chính và  huấn luyện các tay súng thuộc Quân đội Cộng hòa Ireland (IRA). Quan trọng hơn phải kể đến vụ đánh bom chiếc máy bay của hãng Pan Am trên bầu trời Lockerbie (Scotland) hồi năm 1988 là m 270 người thiệt mạng. Ngoại trưởng vừa đà o tẩu của Libya Moussa Koussa, khi đó còn là  một lãnh đạo tình báo, bị cáo buộc là  người đã vạch kế hoạch đánh bom. à”ng Koussa cũng bị coi là  mắt xích quan trọng giữa ông Gaddafi và  kẻ thực hiện vụ đánh bom tên Abdulbaset Al Megrahi.

Al-Qaeda:‚Theo báo Telegraph, một thủ lĩnh của phe chống đối ở Libya là  Abdel-Hakim al-Hasidi, vốn từng cùng Taliban đánh Mử¹ ở Afghanistan, xác nhận rằng ông ta đã chiêu mộ được khoảng 25 chiến binh tử­ vì đạo ở miửn đông Libya để đánh Mử¹ ở Iraq và  một số trong những người nà y hiện đang chiến đấu ở thà nh phố Adjabiya. Tử The Washington Post thì đưa tin Mử¹ đang tích cực là m rõ thông tin tình báo rằng có sự hiện diện của al-Qaeda giữa các tay súng thuộc quân chống đối ở Libya. Аó là  chưa kể nghi ngử vử việc lực lượng chống Chính phủ Libya bán vũ khí cho Hamas và  Hezbollah.

Trước đó, Tổng thống Idriss Deby của Chad, nước láng giửng phía nam Libya, quả quyết rằng các phần tử­ có liên hệ với al-Qaeda đã đột nhập nhiửu kho vũ khí ở Cyrenaica, miửn đông Libya và  có thể đã cướp được một số tên lử­a đất đối không.‚Аầu tháng 3, nhóm al-Qaeda ở vùng Maghreb, một chi nhánh của mạng lưới khủng bố khét tiếng, đã lên tiếng ủng hộ lực lượng chống Chính phủ Libya.

RIA Novosti dẫn lời Giám đốc Trung tâm Phân tích thương mại vũ khí thế giới của Nga Igor Korotchenko cũng cảnh báo rằng những tên lử­a đất đối không MANPADS mà  quân đội Libya trang bị cho dân chúng cũng như những vũ khí mà  phe chống đối chiếm được có thể rơi và o tay các phần tử­ khủng bố.

Các tập đoà n kinh doanh nước:‚àt người biết rằng phía đông sa mạc Sahara chứa một bể nước ngầm khổng lồ có tên Hệ thống ngậm nước‚Nubian Sandstone (NSAS).‚Các nhà  khoa học ước tính rằng trữ lượng nước ngọt của đại dương ngầm lớn nhất thế giới nà y tương đương với lượng nước chảy qua sông Nil trong 200 năm. Có diện tích bử mặt 2 triệu km2, NSAS trải dà i qua 4 nước Suadan, Chad, Ai Cập và  Libya, trong đó Libya và  Ai Cập chiếm phần lớn nhất. Năm 1984, ông Gaddafi chính thức cho khởi công xây dựng tuyến đường ống dẫn nước khổng lồ GMMRP dà i 4.000 km để lấy nước từ NSAS. Công trình nà y được hoà n thà nh theo từng phần và  đến năm 2007, nó đã có thể cung cấp nước ngọt cho Tripoli, Benghazi và  toà n bộ khu vực duyên hải của Libya. Theo Asia Times, chi phí xây dựng GMMRP là  25 tỉ USD và  ông Gaddafi từng tuyên bố số tiửn nà y hoà n toà n từ ngân sách quốc gia chứ chính phủ không hử vay mượn từ Quử¹ Tiửn tệ quốc tế hay Ngân hà ng Thế giới. Giới quan sát cho rằng các tập đoà n nước Veolia, Suez Ondeo và  Saur của Pháp, vốn đang kiểm soát 40% thị trường nước ngọt thế giới, rất muốn già nh quyửn khai thác nguồn tà i nguyên chiến lược nà y của Libya.

Ngoà i ra còn phải kể đến các bên nhằm và o trữ lượng dầu khí khổng lồ của Libya. Với nguồn dự trữ 46,5 tỉ thùng, Libya là  nửn kinh tế dầu mử lớn nhất châu Phi, xếp trên Nigeria và  Algeria. Tập đoà n dầu mử quốc gia (NOC) của Libya nằm trong top 25 trong danh sách 100 công ty dầu mử lớn nhất thế giới, theo website Globalresearch.ca.