Và o rừng 'cạy cử­a ngủ thăm' cùng sơn nữ

Khi mà n đêm buông xuống, các sơn nữ Dao đến tuổi trưởng thà nh đốt một ngọn đèn, buông mà n sớm và  lên giường nằm. Những chà ng trai chưa vợ có thể cạy cử­a nhà  các thiếu nữ mới lớn để chui và o tán tỉnh ở tư thế... chung chăn, chung gối với cô gái.

Tục lệ diễm tình hoang sơ

Thật khó có thể tin, người Dao ở bản Cửi, xã Xuân Sơn, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ từ hà ng ngà n đời nay lại lưu truyửn một phong tục hết sức kử³ lạ - tục cạy cử­a... ngủ thăm. Mỗi khi mà n đêm buông, những chà ng trai chưa vợ có thể cạy cử­a nhà  các thiếu nữ mới lớn để chui và o tán tỉnh trong tư thế chung chăn, chung gối với cô gái. Nếu mọi chuyện tốt đẹp, cô gái ưng bụng người đến cạy cử­a nhà  mình, sau 5-6 lần ngủ thăm, chà ng trai sẽ mang bạc trắng, lợn béo, rượu cần sang hửi cô gái là m vợ... Bản Cửi nằm tận cùng của huyện Thanh Sơn, cũng hơi ái ngại, nhưng sức hấp dẫn của tục ngủ thăm kia đã cứ thôi thúc mãnh liệt khiến tôi quyết tâm đi xe tới bản Cửi cho bằng được.

Các thiếu nữ nằm trong nhà  sà n, thắp đèn đợi trai bản

Mất hơn 4 tiếng đổ đèo leo dốc, tôi mới đặt chân được tới được bản Cửi, đây là  nơi xa nhất của xã Xuân Sơn, khung cảnh hết sức hoang sơ, gần như biệt lập hoà n toà n với thế giới bên ngoà i. Chỉ có và i chục nóc nhà  sà n chụm tập trung dưới những ngọn núi cao chót vót quá tầm mắt. Lúc tới nơi cũng là  lúc trời sâm sẩm tối. Tôi đà nh xin ngủ nhử lại nhà  người dân trong bản. May mắn cho tôi là  những người trong bản Cửi nà y đửu tốt bụng. Thế nên, chẳng mấy chốc tôi được và o ngủ nhử nhà  anh Hà  Văn Thắng và  chị Hà  Thị Giang, họ là  một đôi vợ chồng trẻ mới cưới nhau chưa đầy 4 năm.

Ngồi nhâm nhi chén rượu ngô, vốn có tính tò mò của dân là m báo, tôi mới buột mồm hửi anh Thắng vử tục cạy cử­a... ngủ thăm ở đây. Vừa tủm tỉm cười, anh Thắng vừa giải thích cho tôi nghe: Tục cạy cử­a ngủ thăm ở bản Cửi có từ rất lâu đời rồi, những thiếu nữ đến tuổi cập kê, ban ngà y đi là m ngoà i đồng, ngoà i nương, tối đến thắp một ngọn đèn, buông mà n sớm và  nằm trong đó. Các chà ng trai trẻ đã để ý cô gái mà  mình thích từ trước sẽ đến nhà  đó tìm cơ hội và o cạy cử­a để được ngủ thăm. Nếu thấy đèn trong buồng của cô gái còn sáng nghĩa là  cô gái đó vẫn đang chử đợi người tình, muốn và o nhà , chà ng trai phải tự cạy cử­a. Khi và o được nhà , chà ng ta sẽ nằm xuống giường cô gái và  phải để tự bà n tay cô gái ấy tắt hay vặn nhử ngọn đèn. Việc và o tận nhà , sà  tận giường đối tượng cũng chính là  dịp để người con trai tìm hiểu gia cảnh của người con gái mà  mình có thể lấy là m vợ...

Sau nhiửu đêm tìm hiểu như thế, cô gái sẽ có quyửn quyết định cho chà ng trai đó ngủ thật hay không. Nếu cô gái ưng bụng chà ng trai đến ngủ thăm, để được ngủ thật cùng nhau, hai người phải thưa với bố, mẹ cả hai bên gia đình để xem có hợp tuổi không. Khi thời gian ngủ thật bắt đầu, cũng là  lúc chà ng trai phải đến ở là m công cho gia đình cô gái. Cứ ngà y đi là m cùng gia đình, tối vử ngủ với cô gái mình có ý định tìm hiểu. Trong thời gian nà y, chà ng trai không được vử nhà  mình, muốn vử phải được gia đình cô gái cho phép. Nếu cô gái không thích chà ng trai nữa thì cô gái sẽ gói quần áo cùng với một gói cơm nắm cho và o địu để đuổi khéo... Anh Thắng giải thích xong liửn giục chị Giang dọn bát đũa rồi cùng tôi ra uống nước. Thấy tôi háo hức, anh Thắng bảo: Cứ uống trà  xong đi là  vừa, tí nữa mình gọi thằng A Lý là  em họ, tối nà o chúng nó cũng đi, cho cậu đi cùng luôn cho biết.

Tôi đi cạy cử­a... ngủ thăm

Cơm nước xong xuôi, tôi giục A Lý dẫn đi cạy cử­a... ngủ thăm, A Lý có vẻ phấn khởi nói: Anh yên tâm, em đã nhắm cho anh được một cô thuộc dạng hoa khôi rồi, tên là  Luyến, năm nay 18 tuổi. Không chỉ em mà  nhiửu trai bản khác đến cạy cử­a rồi, nhưng Luyến chưa ưng ai cả. Аể lần nà y anh và o xem sao, thà nh công thì tốt mà  không được cũng chả sao, vì đâu phải mình anh bại trận.

Và  rồi mà n đêm cũng buông xuống, cả không gian chìm trong một mà u đen tĩnh mịch, âm u của núi rừng Tây Bắc. Chỉ thấy tiếng suối à o à o chảy không ngừng nghỉ, văng vẳng đâu đó những âm thanh rên la, gà o thét kử³ lạ của thú rừng. Từ xa, ánh đèn lử mử của và i nóc nhà  sà n cũng đã hiện ra. A Lý nói với tôi: Phía trước là  nhà  em Luyến đó anh, bây giử em soi đèn cho anh đi và o đến gần cử­a rồi anh tự mình tác chiến nhé, em sang nhà  con bé ngay bên cạnh thôi, nếu và o trong mà  Luyến không ưng thì anh sang đây gọi em nhé.

Bản Cửi - nơi có tục cạy cử­a... ngủ thăm

Аợi tôi đi đến thửm nhà , A Lý đổi hướng chiếu đèn và  đi sang nhà  bạn tình của anh chà ng. Thú thật là  khi còn có một mình, tôi cũng hơi lúng túng. Kể ra có hai đứa, chưa biết còn ỷ lại được cho nó, giử đơn thương độc m㝠cũng thật ái ngại - nghĩ bụng thế nhưng tôi cũng đánh liửu bước đến trước cử­a, đèn bên trong vẫn sáng, nhưng không thấy có tiếng động gì cả. Tôi cố nhớ lại thật chính xác từng hà nh động cạy cử­a của A Lý bảo tôi, tay tôi bấu và o chỗ gồ lên ở cánh cử­a, khẽ tịnh tiến cử­a lên phía trên để tạo độ trũng cho then cử­a tuột ra và ... kịch - tiếng then cử­a rơi xuống nửn nhà  khiến tim tôi cùng lúc đập thình thịch. Vậy là  tôi đã vượt qua được cử­a ải đầu tiên. Tôi bước và o, đảo mắt nhìn một lượt, căn nhà  sà n khá rộng, trống trải, rất ít đồ đạc, chỉ có bộ bà n ghế uống nước đặt ở chính giữa và  một chiếc dây thép buộc dọc ở góc nhà  treo đầy quần áo.

Аến khi tôi đủ dũng cảm để lia mắt vử phía chiếc phản gỗ buông mà n trắng thì cũng là  lúc bắt gặp ánh mắt sáng ngời của cô gái trong tư thế đang vén mà n lên một cách ngơ ngác. Biết Luyến đang khó hiểu vì sự xuất hiện của một chà ng thanh niên đeo kính cận, từ đầu tóc cho đến trang phục đửu khác xa so với các trai bản, tôi liửn nói bằng một giọng ấm áp nhất có thể: Chà o em, anh là  anh họ của A Lý, cháu anh Thắng mới lên đây, anh là  người Kinh, em cho anh ngồi xuống giường với nhé. Cô gái mỉm cười nói: Anh ngồi đi, nhưng sao anh lại đến nhà  em?.

Tôi thật thà  kể cho Luyến nghe vử mục đích của mình là  muốn đến đây tìm hiểu vử phong tục kử³ lạ cạy cử­a... ngủ thăm của người Dao. Cô bé tử vẻ rất thích thú lắng nghe và  hửi tôi: Anh đi một mình như thế không sợ à ? Lên đây dễ bị chà i lắm đấy. Thấy Luyến đã có vẻ cởi mở, tôi cũng mạnh miệng: Sợ gì, nếu lỡ có cô gái đẹp như em chà i anh cũng muốn. Luyến có khuôn mặt trái xoan với má lúm đồng tiửn là m nụ cười duyên dáng lạ kử³ và  có mái tóc dà i, buộc bằng vải lụa mà u trắng, bảo sao thằng A Lý nói lũ thanh niên quanh bản nà y mê mẩn Luyến lắm. Ngồi cạnh giường, tôi thấy Luyến khẽ mỉm cười bước ra khửi giường, tôi chưa hiểu chuyện gì thì thấy ánh đèn chợt vụt tắt. Luyến nói khẽ trong mà n đêm: Em tắt đèn, không lại có người khác và o. Lúc mà n đêm ập tới cũng là  khi tôi biết, Luyến cũng muốn trò chuyện với mình.

Trong bóng tối tĩnh lặng đó, tôi nghe rõ từng hơi thở của Luyến, cảm nhận thấy luồng hơi ấm tửa ra từ người con gái đang ngồi bên cạnh. Аột nhiên, em nắm tay tôi, bà n tay mửm mại và  mát lạnh của sơn nữ là m trái tim tôi đập loạn nhịp. Tôi không ngử cái tục lệ nà y lại mang một mà u sắc lãng mạn đến kử³ lạ như vậy. Luyến ngả đầu ngon là nh bên vai tôi, bất chợt tôi lại nhớ đến lời căn dặn của ông trưởng bản, tôi biết mình phải giữ đúng nét trong sáng của cái tục lệ tìm kiếm bạn tình hoang sơ nà y.

Phụ nữ bản Cửi thích cuộc sống hiện tại

Chúng tôi trò chuyện khe khẽ trong bóng đêm. Cũng không biết mình ngồi đó cùng Luyến bao lâu, thấy em dường như đã yên giấc, tôi khẽ đặt em nằm xuống gối, toan xuống giường để ra vử, tay tôi lại bị nắm chặt một lần nữa, Luyến nói: Anh đi vử à ?. Tôi đặt nhẹ tay lên má Luyến nói: Anh phải vử không anh Thắng lo.....

Tạm biệt bản Cửi khi thung lũng còn đang ngái ngủ, tôi trở vử phố thị với một nhánh phong lan rừng. Dẫu chỉ được ngủ thăm một tối, nhưng tôi thấy mình cũng mãn nguyện. Dù sao đó cũng là  điửu may mắn vì tôi đã biết thêm vử một tập tục rất đặc biệt của một dân tộc vùng cao Phú Thọ. Tập tục ấy có thể còn những điửu chưa hợp lý, nhưng theo các già  là ng, ông trời đã bắt họ là m vậy và  điửu cốt lõi, là m vậy để trai gái được kết duyên vợ chồng, được sống trọn đời chung thủy bên nhau...

Trong bóng tối tĩnh lặng đó, tôi nghe rõ từng hơi thở của Luyến, cảm nhận thấy luồng hơi ấm tửa ra từ người con gái đang ngồi bên cạnh. Аột nhiên, em nắm tay tôi, bà n tay mửm mại và  mát lạnh của cô sơn nữ là m trái tim tôi loạn nhịp.