Tư tưởng lớn, tầm nhìn xa của triết lý giáo dục Hồ Chí Minh

Thế nên, nội dung các thư đó phải thật ngắn gọn, dễ hiểu, thông tin nhanh nhất và  hiệu quả nhất, không có chỗ cho mọi lí luận phức tạp hay triết lý dà i dòng.

Vị trí của giáo dục trong sự phát triển chung của nước nhà 

Theo Triết lý Hồ Chí Minh, giáo dục được đặt ở vị trí trọng yếu và  cấp bách thuộc nhóm nhu cầu thiết yếu hà ng đầu trong đời sống kinh tế - xã hội của nước nhà . Nói cách khác, giáo dục thực sự gắn liửn với sự sống còn của dân tộc.

Thật vậy, trong Thư gử­i anh chị em giáo viên bình dân học vụ tháng 5/1946, ngay những dòng đầu, Người đã viết: Anh chị em yêu quý,

Chương trình của Chính phủ ta là  là m thế nà o cho toà n quốc đồng bà o ai cũng có ăn, có mặc, có học. Vậy nên khẩu hiệu của chúng ta là : (1). Tăng gia sản xuất; (2). Chống nạn mù chữ .

Dù giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm (tam tặc) đang thách thức Nhà  nước non trẻ của lãnh tụ Hồ Chí Minh nhưng tính cấp bách của việc học (trung tâm của giáo dục) vẫn đặt ở vị trí trọng yếu như cơm ăn nước uống hà ng ngà y. Аiửu đó cà ng chứng tử Người là  nhà  tư tưởng lớn có tầm nhìn xa. Bởi lẽ cho đến nay, sách Marketing đang dạy ở Mử¹ và  nhóm nước G7 vẫn xếp nhu cầu ăn, mặc, học là  3 nhóm hà ng thiết yếu hà ng đầu, và  dự kiến 5 năm nữa cũng chưa thay đổi. Như vậy, tầm nhìn xa của Người khi ấy (1946) đã vượt trước thời gian khoảng 70 năm, và  vượt cả khoảng cách kinh tế giữa nước nghèo, chậm tiến với những nước già u thượng đỉnh.

Có thể nói, vử mọi phương diện (viết, nói và  là m), nhà  tư tưởng Hồ Chí Minh đã kịp thời đặt giáo dục và o đúng vị trí trọng yếu, cấp bách và  sống còn của dân tộc nước nhà .

Bác Hồ thăm lớp học vỡ lòng ở Hà ng Than (Hà  Nội). (Ảnh tư liệu)

Vai trò của giáo dục

Ngay trong Thư gử­i học sinh (9/1945) nhân ngà y khai giảng năm học đầu tiên sau Tết Аộc lập, Bác Hồ đã viết:

Non song Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đà i vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là  nhử một phần lớn ở công học tập của các em.

Bằng những lời trìu mến và  cảm kích, Bác cũng nêu rõ những yêu cầu của đất nước đối với tất cả học sinh là  phải nỗ lực để dân tộc Việt Nam có thể bước tới đà i vinh quang.... Thiết nghĩ, những lời ân cần ấy cũng là  điửu trông đợi đối với tất cả cô giáo, thà y giáo và  toà n ngà nh giáo dục với vai trò là m rạng rỡ non sông, đất nước.

Bác Hồ rất quan tâm đến đội ngũ giáo viên, những người trực tiếp thực hiện vai trò đó. Thật vậy, trong Thư gử­i anh em giáo dục bình dân học vụ, Bác đã thân tình động viên, tôn danh vai trò của người giáo viên ngà nh Giáo dục:

Anh chị em là  những người vô danh anh hùng. Tuy là  vô danh nhưng rất hữu ích. Một phần tương lai của dân tộc nước nhà  nằm trong sự cố gắng của anh chị em.

Theo Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh, mẫu giáo là  bậc đầu tiên của ngà nh giáo dục, mà  trẻ nhử lần đầu từ mẹ đến cô là  đến với cả thế giới mới lạ, ngỡ ngà ng trong khi trẻ non nớt chưa thích ứng kịp và  dễ bị tổn thương.

Bác chân tình nhắc nhở: Là m mẫu giáo tức là  thay mẹ dạy trẻ. Muốn là m được thế thì trước hết phải yêu trẻ... Dạy trẻ như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau nà y cây lên tốt. Dạy trẻ nhử tốt thì sau nà y các cháu thà nh người tốt.

Trong hà ng loạt tâm thư của Người gử­i ngà nh giáo dục, Bác Hồ đã từng dà nh nhiửu thời gian và  tâm huyết để dặn dò vử việc trau dồi tư tưởng đạo đức cho học trò mà  thà y phải là  người gương mẫu và  mô phạm trước. Góp phần hình thà nh tính nhân văn là  một trong những vai trò quan trọng của giáo dục trong Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh.

Mục đích của giáo dục

Năm 1952, trong Thư gử­i giáo sư và  sinh viên trường Dự bị đại học ở Thanh Hóa, Bác Hồ đã nêu rõ mục đích của giáo dục. Với phong cách ngắn gọn, ngay sau lời cảm ơn và  thăm hửi thân mật, Bác đã viết:

Các thà y giáo có nhiệm vụ nặng nử và  vẻ vang là  đà o tạo cán bộ cho dân tộc. Vậy giáo dục cần nhằm và o mục đích là  thật thà  phụng sự nhân dân.

Các cháu (học sinh) thì học tập cần gắn liửn với thực hà nh để mai sau thực hiện mục đích cao quý: thật thà  phụng sự nhân dân.

Toà n bộ mục đích nà y gói gọn trong 6 chữ. Hai hoạt động cơ bản và  bao trùm của thà y là  dạy và  của trò là  học đửu hướng và o cùng mục đích, đồng thời cũng là  mục đích chung của ngà nh Giáo dục. Mục đích gồm sáu chữ nà y nhấn mạnh yêu cầu là m việc trung thực và  tận tụy, hết lòng hết sức để cống hiến hết mình, tất cả vì dân, cho dân. Sản phẩm đà o tạo theo Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh sẽ phải đạt được yêu cầu như vậy.

Năm 1955, khi viết Thư gử­i giáo viên, học sinh, cán bộ thanh niên và  nhi đồng nhân dịp năm học mới, Bác Hồ đã căn dặn:

Trường của chúng ta là  trường học của chế độ dân chủ nhân dân, nhằm mục đích đà o tạo những công dân và  cán bộ tốt, những người chủ tương lai tốt của nước nhà ...Và  cần xây dựng tư tưởng: dạy và  học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Dù ngôn từ dà i ngắn có khác nhau nhưng nội dung cơ bản vẫn thống nhất vử mục đích chung của giáo dục.

Tới năm 1959, khi căn dặn giáo viên mẫu giáo, Bác Hồ lại viết:

Công tác giáo viên và  mẫu giáo có khác nhau, nhưng cùng chung mục đích đà o tạo những công dân tốt, cán bộ tốt, cho Tổ quốc, cho chủ nghĩa xã hội.