Tư tưởng lớn, tầm nhìn xa của triết lý giáo dục Hồ Chí Minh

Giáo dục và Thời đại| 17/10/2013 09:40

(NHN) Trong bối cảnh khẩn trương và  sôi động của Kháng chiến kiến quốc, tiếp đến chống Mử¹ cứu nước, Bác Hồ đã chọn cách viết thư, vừa để thăm hửi, động viên, vừa để chỉ giáo, căn dặn. Cách nà y được xem như phương thức hoạt động cách mạng thích hợp.

Thế nên, nội dung các thư đó phải thật ngắn gọn, dễ hiểu, thông tin nhanh nhất và  hiệu quả nhất, không có chỗ cho mọi lí luận phức tạp hay triết lý dà i dòng.

Vị trí của giáo dục trong sự phát triển chung của nước nhà 

Theo Triết lý Hồ Chí Minh, giáo dục được đặt ở vị trí trọng yếu và  cấp bách thuộc nhóm nhu cầu thiết yếu hà ng đầu trong đời sống kinh tế - xã hội của nước nhà . Nói cách khác, giáo dục thực sự gắn liửn với sự sống còn của dân tộc.

Thật vậy, trong Thư gử­i anh chị em giáo viên bình dân học vụ tháng 5/1946, ngay những dòng đầu, Người đã viết: Anh chị em yêu quý,

Chương trình của Chính phủ ta là  là m thế nà o cho toà n quốc đồng bà o ai cũng có ăn, có mặc, có học. Vậy nên khẩu hiệu của chúng ta là : (1). Tăng gia sản xuất; (2). Chống nạn mù chữ .

Dù giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm (tam tặc) đang thách thức Nhà  nước non trẻ của lãnh tụ Hồ Chí Minh nhưng tính cấp bách của việc học (trung tâm của giáo dục) vẫn đặt ở vị trí trọng yếu như cơm ăn nước uống hà ng ngà y. Аiửu đó cà ng chứng tử Người là  nhà  tư tưởng lớn có tầm nhìn xa. Bởi lẽ cho đến nay, sách Marketing đang dạy ở Mử¹ và  nhóm nước G7 vẫn xếp nhu cầu ăn, mặc, học là  3 nhóm hà ng thiết yếu hà ng đầu, và  dự kiến 5 năm nữa cũng chưa thay đổi. Như vậy, tầm nhìn xa của Người khi ấy (1946) đã vượt trước thời gian khoảng 70 năm, và  vượt cả khoảng cách kinh tế giữa nước nghèo, chậm tiến với những nước già u thượng đỉnh.

Có thể nói, vử mọi phương diện (viết, nói và  là m), nhà  tư tưởng Hồ Chí Minh đã kịp thời đặt giáo dục và o đúng vị trí trọng yếu, cấp bách và  sống còn của dân tộc nước nhà .

Bác Hồ thăm lớp học vỡ lòng ở Hà ng Than (Hà  Nội). (Ảnh tư liệu)

Bác Hồ thăm lớp học vỡ lòng ở Hà ng Than (Hà  Nội). (Ảnh tư liệu)

Vai trò của giáo dục

Ngay trong Thư gử­i học sinh (9/1945) nhân ngà y khai giảng năm học đầu tiên sau Tết Аộc lập, Bác Hồ đã viết:

Non song Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đà i vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là  nhử một phần lớn ở công học tập của các em.

Bằng những lời trìu mến và  cảm kích, Bác cũng nêu rõ những yêu cầu của đất nước đối với tất cả học sinh là  phải nỗ lực để dân tộc Việt Nam có thể bước tới đà i vinh quang.... Thiết nghĩ, những lời ân cần ấy cũng là  điửu trông đợi đối với tất cả cô giáo, thà y giáo và  toà n ngà nh giáo dục với vai trò là m rạng rỡ non sông, đất nước.

Bác Hồ rất quan tâm đến đội ngũ giáo viên, những người trực tiếp thực hiện vai trò đó. Thật vậy, trong Thư gử­i anh em giáo dục bình dân học vụ, Bác đã thân tình động viên, tôn danh vai trò của người giáo viên ngà nh Giáo dục:

Anh chị em là  những người vô danh anh hùng. Tuy là  vô danh nhưng rất hữu ích. Một phần tương lai của dân tộc nước nhà  nằm trong sự cố gắng của anh chị em.

Theo Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh, mẫu giáo là  bậc đầu tiên của ngà nh giáo dục, mà  trẻ nhử lần đầu từ mẹ đến cô là  đến với cả thế giới mới lạ, ngỡ ngà ng trong khi trẻ non nớt chưa thích ứng kịp và  dễ bị tổn thương.

Bác chân tình nhắc nhở: Là m mẫu giáo tức là  thay mẹ dạy trẻ. Muốn là m được thế thì trước hết phải yêu trẻ... Dạy trẻ như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau nà y cây lên tốt. Dạy trẻ nhử tốt thì sau nà y các cháu thà nh người tốt.

Trong hà ng loạt tâm thư của Người gử­i ngà nh giáo dục, Bác Hồ đã từng dà nh nhiửu thời gian và  tâm huyết để dặn dò vử việc trau dồi tư tưởng đạo đức cho học trò mà  thà y phải là  người gương mẫu và  mô phạm trước. Góp phần hình thà nh tính nhân văn là  một trong những vai trò quan trọng của giáo dục trong Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh.

Mục đích của giáo dục

Năm 1952, trong Thư gử­i giáo sư và  sinh viên trường Dự bị đại học ở Thanh Hóa, Bác Hồ đã nêu rõ mục đích của giáo dục. Với phong cách ngắn gọn, ngay sau lời cảm ơn và  thăm hửi thân mật, Bác đã viết:

Các thà y giáo có nhiệm vụ nặng nử và  vẻ vang là  đà o tạo cán bộ cho dân tộc. Vậy giáo dục cần nhằm và o mục đích là  thật thà  phụng sự nhân dân.

Các cháu (học sinh) thì học tập cần gắn liửn với thực hà nh để mai sau thực hiện mục đích cao quý: thật thà  phụng sự nhân dân.

Toà n bộ mục đích nà y gói gọn trong 6 chữ. Hai hoạt động cơ bản và  bao trùm của thà y là  dạy và  của trò là  học đửu hướng và o cùng mục đích, đồng thời cũng là  mục đích chung của ngà nh Giáo dục. Mục đích gồm sáu chữ nà y nhấn mạnh yêu cầu là m việc trung thực và  tận tụy, hết lòng hết sức để cống hiến hết mình, tất cả vì dân, cho dân. Sản phẩm đà o tạo theo Triết lý giáo dục Hồ Chí Minh sẽ phải đạt được yêu cầu như vậy.

Năm 1955, khi viết Thư gử­i giáo viên, học sinh, cán bộ thanh niên và  nhi đồng nhân dịp năm học mới, Bác Hồ đã căn dặn:

Trường của chúng ta là  trường học của chế độ dân chủ nhân dân, nhằm mục đích đà o tạo những công dân và  cán bộ tốt, những người chủ tương lai tốt của nước nhà ...Và  cần xây dựng tư tưởng: dạy và  học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Dù ngôn từ dà i ngắn có khác nhau nhưng nội dung cơ bản vẫn thống nhất vử mục đích chung của giáo dục.

Tới năm 1959, khi căn dặn giáo viên mẫu giáo, Bác Hồ lại viết:

Công tác giáo viên và  mẫu giáo có khác nhau, nhưng cùng chung mục đích đà o tạo những công dân tốt, cán bộ tốt, cho Tổ quốc, cho chủ nghĩa xã hội.

(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Những ấn phẩm giúp bạn đọc hiểu thêm về những ngày Bác Hồ ở Pác Bó
    Ngày 28/1/1941, Chủ tịch Hồ Chí Minh (khi đó là đồng chí Nguyễn Ái Quốc) đã vượt qua cột mốc 108 trở về Pác Bó (xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng). Đây là dấu mốc lịch sử đặc biệt, đánh dấu lần đầu tiên Người đặt chân lên mảnh đất quê hương sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, mở ra chặng đường trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại sau này.
  • Cẩm nang tra cứu đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp
    Nhằm cung cấp một cách hệ thống thông tin về các đơn vị hành chính trong cả nước sau sắp xếp, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách “Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp” do tác giả Nguyễn Thái Bình và Trương Hải Long biên soạn. Ấn phẩm là cẩm nang tra cứu quan trọng, phản ánh trực diện kết quả của cuộc cải cách lớn trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước.
  • Tái bản bộ sách "Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam"
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa tái bản bộ sách “Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam” gồm 5 quyển, do nhóm các học giả Văn Tân, Hoài Thanh, Nguyễn Đổng Chi, Nguyễn Hồng Phong và Vũ Ngọc Phan biên soạn. Đây là một công trình khoa học có giá trị nền tảng, cung cấp tư liệu tham khảo tin cậy cho độc giả, giới nghiên cứu và những người quan tâm đến lịch sử văn học dân tộc.
  • Cầu truyền hình đặc biệt kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước diễn ra vào tối 28/1
    Nhân kỷ niệm 85 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước (28-1-1941 – 28-1-2026), Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chỉ đạo, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện cầu truyền hình Hai tay xây dựng một sơn hà tại bốn địa danh lịch sử gồm Cao Bằng, Hà Nội, Nghệ An và TP.HCM.
  • Thông qua đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô: Xây chắc nền tảng, bồi đắp động lực để Hà Nội vươn mình mạnh mẽ
    Tại kỳ họp thứ 31 ngày 27/1, HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVI đã thông qua Báo cáo đánh giá 1 năm thi hành Luật Thủ đô 2024, đề xuất cơ chế, chính sách sửa đổi Luật Thủ đô nhằm thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế, tạo nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”, hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.
Đừng bỏ lỡ
  • Từ mùa Xuân Pác Bó năm 1941 đến khát vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới
    Cách đây 85 năm, ngày 28/01/1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, mở ra bước ngoặt lịch sử dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Kỷ niệm sự kiện trọng đại này diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phấn khởi chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, càng khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời làm nổi bật trách nhiệm của Thủ đô Hà Nội trong việc tiên phong, gương mẫu học tập và làm theo lời Bác, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới.
  • Khi con hỏi, bố kể chuyện tuổi thơ
    Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam vừa ra mắt bạn đọc cuốn sách “Ngày xưa bố thế nào?” của tác giả Nguyễn Quốc Vương. Cuốn sách dày 356 trang ghi lại những câu chuyện dung dị, ấm áp về tuổi thơ của người bố, được kể bằng giọng văn chân thành, gần gũi, giàu sự thấu hiểu.
  • Hà Nội kiến tạo tầm nhìn phát triển 100 năm
    Quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội - trung tâm chính trị - hành chính quốc gia - trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo không gian và dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng 2 con số, tầm nhìn 100 năm và xa hơn, tương xứng Thủ đô của quốc gia thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển của Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng Thủ đô, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.
  • Bộ VHTTDL yêu cầu báo cáo về tình trạng bảo vệ di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm
    Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Công văn số 345/BVHTTDL-DSVH gửi UBND các tỉnh Khánh Hòa và Lâm Đồng về việc xây dựng Báo cáo quốc gia di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm trong Danh sách khẩn cấp của UNESCO.
  • Cơ hội thưởng thức vũ kịch kinh điển “Khổng Tước” của “chim công làng múa” Dương Lệ Bình
    “Khổng Tước - The Peacock Hanoi 2026” - tác phẩm vũ kịch kinh điển của “chim công làng múa” Trung Quốc Dương Lệ Bình sẽ ra mắt khán giả Việt Nam vào tháng 3/2026. Chương trình dự kiến được biểu diễn vào 20h ngày 6/3, 20h ngày 7/3 và 15h, 20h ngày 8/3 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội).
  • “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” năm 2026 chuẩn bị diễn ra tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam
    “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” năm 2026 có khoảng 300 đồng bào, 32 cộng đồng dân tộc của 15 tỉnh, thành phố đại diện cho các dân tộc, vùng miền sẽ tham gia các hoạt động tại sự kiện.
  • “Sân khấu cộng đồng”: Lan tỏa nghệ thuật truyền thống bằng tinh thần sáng tạo
    Tối 25/1, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình biểu diễn nghệ thuật mở đầu dự án “Sân khấu cộng đồng” đã chính thức diễn ra trong không khí ấm áp, gần gũi, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.
  • Khi âm nhạc trở thành "sản phẩm" trải nghiệm văn hóa của Thủ đô
    Trong không gian mở của Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” chiều 25/1 tiếp tục mang Jazz đến gần công chúng Thủ đô bằng những thanh âm nhẹ nhàng, sâu lắng và đầy cảm xúc.
  • Kéo dài chương trình nghiên cứu, tổng hợp, công bố các tác phẩm văn học vì sự nghiệp cách mạng của Đảng
    Phó Thủ tướng Mai Văn Chính ký Quyết định số 139/QĐ-TTg Gia hạn thời gian thực hiện Chương trình “Nghiên cứu, tổng hợp, công bố các tác phẩm văn học vì sự nghiệp cách mạng của Đảng, tiến tới kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam trên nền tảng cách mạng công nghiệp lần thứ tư”
  • Hà Nội phê duyệt đề án bảo tồn hồ Tây quy mô hơn 2.400ha
    UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 315/QĐ-UBND phê duyệt Đề án "Bảo tồn và phát huy giá trị khu vực hồ Tây và phụ cận".
Tư tưởng lớn, tầm nhìn xa của triết lý giáo dục Hồ Chí Minh
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO