Thành hoàng làng Cổ Chế

Phạm Bá Dực| 09/08/2017 14:55

Thời Hùng Vương thứ 18, có nhà họ Hải tên Bột Công ở quận Hải Đông, đạo Hải Dương. Cả hai vợ chồng luôn làm việc thiện, sống hiền lành, chỉ có điều muộn đường sinh nở.

Vào một ngày đẹp trời, phu nhân của Bột Công ra biển tắm. Bỗng gió to sóng lớn nổi lên. Song chỉ chốc lát trời quang mây tạnh. Bỗng nhiên một con rồng vàng nổi lên mặt nước và sinh ra 5 quả trứng. Rồi trứng trôi tới trước mặt bà, vỡ ra tan vào nước và thấm vào cơ thể. Từ đấy bà mang thai. Được 14 tháng, ngày 12/5 bà sinh ra một bọc có 5 người con trai dung mạo kỳ vĩ. Ông bà đặt tên cho các con là Thổ Lệnh, Cự Lâu, Hồng Lý, Cao Man, Uyên Linh.

Thành hoàng làng Cổ Chế
Đình làng Cổ Chế đã xuống cấp trầm trọng, cần được trùng tu tôn tạo
Được cha mẹ tầm sư học đạo, lại thông minh nên cả 5 anh em đều thông tỏ kinh sử, học một biết mười, lớn lên có sức vóc phi thường, có thể dời non lấp bể. Nhân dân trong vùng gọi là ngũ Thánh giáng trần. Sau đó cha mẹ lần lượt qua đời, năm anh em lo mai táng đúng với bổn phận, để tang trong 3 năm.

Một năm, nhà vua mở khoa thi để kén nhân tài. Năm anh em về kinh dự thi. Vua Hùng nhận thấy 5 anh em họ Hải là những nhân tài xuất chúng nên được trọng dụng, ban tước, lập ấp, cấp ruộng… theo thứ tự cao thấp khác nhau. Riêng người anh cả là Thành Công được phong là quan Trưởng Lệnh, thống lĩnh thủy binh.

Cảnh thanh bình thịnh trị được 10 năm, bỗng xảy ra nạn hồng thủy, cuốn trôi nhiều nhà cửa, trâu bò, lợn gà… dân tình rất khổ cực. Hùng Duệ Vương cử Thành Công đem quân cứu hộ. Ngài đi đến đâu cũng được nhân dân nghênh tiếp. Đồng thời được thủy thần, giao long phù trợ nên nước rút, đê vỡ được bồi đắp lại. Từ đấy người dân lại được sống bình yên.

Thục Phán biết Hùng Duệ Vương không có người kế ngôi. Nên đã đưa quân vào xâm lược hòng cướp ngôi. Chúng huy động 30 vạn quân đánh nước văn Lang. Hùng Duệ Vương triệu Tản Viên Sơn Thánh cùng Thành Công và các ông Cự Lâu, Hồng Lý, Cao Man, Uyên Linh cùng các tướng trong triều bàn kế sách đánh giặc. Tản Viên thống lĩnh 50 sơn thần và 10 vạn quân bộ. Thành Công thống lĩnh 2 đạo thủy quân và 50 thủy thần cùng 10 vạn thủy quân và 10 nghìn thuyền chiến tiến đánh quân Thục tại Biền Châu, Hoan Châu, Ái Châu, Bố Chính, Hải Khẩu, Lương Giang… nghênh chiến với thủy quân của Thục. Quân Thục bị đánh tan tác phải tháo chạy về nước. Chiến thắng trở về, Ngài được vua ban thưởng trang ấp… được phong là Trung Thành đại vương.

Thục vẫn không từ bỏ ý đồ xâm lược Văn Lang để chiếm ngôi báu. Đến thời hậu Thục, chúng huy động 10 vạn quân cả quân bộ và quân thủy tái xâm lược Văn Lang. Tản Viên Sơn Thánh cùng Thành Công tiếp tục chỉ huy thủy, bộ tiến đánh quân Thục.
Năm anh em Thành Công đã tiêu diệt hàng vạn quân giặc. Quân Thục đại bại buộc phải tháo chạy. Từ đấy, chúng từ bỏ mưu đồ xâm lược Văn Lang. Thắng trận trở về, 5 anh em Thành Công được vua Hùng trọng thưởng… 

Ngài thường vi hành khắp thiên hạ. Một ngày kia, ngài đáp thuyền rồng đến trang Tông Chất. Bỗng một trận cuồng phong nổi lên, sấm chớp rền vang … Ngài hóa và về trời. Đó là ngày mồng 10 tháng 6  năm Giáp Tý. Được tin, nhà vua vô cùng thương tiếc. Vua ra chiếu, lệnh cho nhân dân trang Tông Chất và nhiều nơi khác lập đền thờ và phong mỹ tự Phổ tế Trung thành đại vương thượng đẳng phúc thần.

Ngài là thủy thần thường hiển linh phù trợ cho dân trong vùng được an khang thịnh vượng. Ngoài trang Tông Chất, nhiều làng khác cũng thờ Trung Thành làm Thành hoàng làng, trong đó có làng Cổ Chế.    
Đình làng Cổ Chế thuộc xã Phúc Tiến thuộc, huyện Phú Xuyên, TP. Hà Nội đã được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa. Năm 2015 đình được xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia. Hiện đình còn lưu giữ cuốn Thần phả và 12 đạo Sắc phong bằng chữ Hán và bản dịch chữ quốc ngữ mà các triều đại phong kiến đã phong tặng cho Thành hoàng làng đình Cổ Chế là Trung Thành đại vương. Bản Sắc phong xưa nhất niên hiệu Chính Hòa thứ 7, ngày 5/2/1681 (thuộc đời vua Lê Huy Tông 1663 – 1716). Bản 12 là bản cuối cùng thuộc Triều Nguyễn niên hiệu Duy Tân thứ 3, ngày 11/8/1909 (vua Duy Tân 19/9/1900 – 26/12/1945).

Đình Cổ Chế là loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Đình hướng Tây Nam trên thế đất đẹp ở trung tâm làng. Trước đình có hồ rộng và đẹp tôn thêm vẻ đẹp cho quần thể văn hoa tín ngưỡng. Kiến trúc theo kiểu Tiền nhất hậu đinh gồm các hạng mục: Đại bái, Trung cung, Hậu cung, có sân rộng và thoáng. Loại hình kiến trúc từ thế kỷ XVII. Bên trong Đại bái, các bộ vì làm theo kiểu kiến trúc khác nhau trên mặt bằng 4 hàng cột gỗ. Mặt tiền có hệ thống cửa bức bàn vừa thoáng và thuận tiện cho việc sử dụng. Hai bộ vì gian giữa làm theo kiểu: thượng trồng rường con nhị, hạ cốn trồng rường, bẩy hiên…

Đặc biệt là hoa văn họa tiết thể hiện tại 4 bức cốn gian giữa. Các bức cốn được chạm khắc tỉ mỷ với tích long cuốn thủy, nhị long, múa lân, hình đầu người thân rắn. Đặc biệt là những bức cốn có tuổi đời hàng trăm năm, gỗ màu nâu xỉn, vậy mà hình mặt người vẫn trắng như được tô sơn… Trong Đại bái có những bức cốn chạm khắc các hoa văn họa tiết theo phong cách nghệ thuật thời Lê (thế kỷ XVIII). Trung cung là ngôi nhà ngang 3 gian, 2 dĩ tường xây hồi bít đốc… Các bức cốn chạm khắc theo đề tài mây cụm, hoa lá cách điệu… Hậu cung là ngôi nhà dọc nối liền với gian giữa trung cung tạo thành chuôi vồ. Hạng mục này gồm 3 gian kiểu tường xây, hồi bít đốc với hai mái chảy lợp ngói ri… Đây chính là nơi tôn nghiêm nhất trong đình thờ Thánh. Nơi đặt long ngai, bài vị Thành hoàng…

Đình Cổ Chế có thời gian tồn tại khá lâu. Qua nhiều lần tu sửa nên điêu khắc trang trí trong kiến trúc đình mang dấu ấn điêu khắc nghệ thuật nhiều giai đoạn khác nhau. Đồng thời còn bảo lưu nhiều di vật độc đáo quý hiếm có niên đại từ thế kỷ XVIII cho đến nay.

Với kiến trúc nghệ thuật, di vật, hiện vật của nhiều niên đại khác nhau đã tạo nên một cách tổng quan về giá trị nghệ thuật trong di tích, và vẻ đẹp của di tích cả văn hóa vật thể và phi vật thể. Mặt khác, di tích đã góp phần về việc tìm hiểu, nghiên cứu sâu sắc hơn về kiến trúc cổ Việt Nam.

Song, do thời gian và sự tác động của thiên nhiên, thời tiết, nên đình đã xuống cấp trầm trọng. Do vậy, các ngành hữu quan, đặc biệt là ngành văn hóa cần quan tâm trùng tu tôn tạo để giữ lấy một di tích Văn hóa Lịch sử quý báu trên. Đó là nguyện vọng của nhân dân làng Cổ Chế và xã Phúc Tiến. 
(0) Bình luận
  • Phường Tùng Thiện tiếp tục đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh đô thị
    Thực hiện chỉ đạo của Thành phố Hà Nội và UBND phường Tùng Thiện (TP. Hà Nội) về tăng cường công tác quản lý trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị, từ đầu tháng 5/2026 đến hiện tại, các lực lượng chức năng của phường Tùng Thiện đã liên tiếp tổ chức kiểm tra, tuyên truyền, vận động và xử lý các vi phạm trên một số tuyến phố, khu vực trọng điểm trên địa bàn.
  • Phường Hai Bà Trưng triển khai nhiều hoạt động lan tỏa “Ngày Gia đình Việt Nam”
    Thực hiện Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Kế hoạch của UBND Thành phố Hà Nội và Kế hoạch của Sở Văn hóa và Thể Thao Hà Nội về tuyên dương “Gia đình văn hóa” tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026); UBND phường Hai Bà Trưng (TP. Hà Nội) đã ban hành Kế hoạch tuyên dương “Gia đình văn hóa” tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam; hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình (tháng 6).
  • Sôi nổi Chung khảo Hội thi “Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi phường Sơn Tây năm 2026”
    Sáng 12/5, Đảng ủy phường Sơn Tây (TP. Hà Nội) tổ chức Chung khảo Hội thi “Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi phường Sơn Tây năm 2026”. Đây là hoạt động chính trị có ý nghĩa thiết thực của địa phương hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), đồng thời góp phần tuyên truyền sâu rộng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030.
  • Lan tỏa đạo hiếu từ cuộc thi vẽ tranh dành cho thiếu nhi Tây Hồ
    Chiều 7/5, Hội Người cao tuổi phường Tây Hồ phối hợp cùng Đoàn Thanh niên phường chính thức phát động cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi với chủ đề “Ông, bà trong trái tim em” dành cho học sinh tiểu học trên địa bàn.
  • Phường Sơn Tây triển khai đồng bộ các giải pháp để ngày càng văn minh, sạch, đẹp
    Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hương - Chủ tịch UBND phường Sơn Tây (TP. Hà Nội) nhấn mạnh, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác thu gom rác, vệ sinh môi trường và trật tự đô thị, tạo bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý đô thị, vệ sinh môi trường, hình thành nếp sống văn minh, hiện đại, xây dựng phường Sơn Tây ngày càng sáng, xanh, sạch, đẹp.
  • Phường Hai Bà Trưng: Đặc sắc ấn phẩm điện tử “Thông tin nội bộ”, sôi nổi Hội thi Báo cáo viên giỏi 2026
    Thông tin từ Ban Xây dựng Đảng phường Hai Bà Trưng (TP. Hà Nội), Đảng ủy phường Hai Bà Trưng vừa tổ chức ra mắt ấn phẩm điện tử “Thông tin nội bộ”, đồng thời tổ chức thành công Hội thi Báo cáo viên, Tuyên truyền viên giỏi năm 2026.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • 3 ấn phẩm giúp người trẻ hiểu đúng và làm chủ AI
    Chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5, Nhà xuất bản Kim Đồng ra mắt bạn đọc 3 ấn phẩm về trí tuệ nhân tạo, khoa học và tâm lí học hiện đại, gồm: “Lược sử trí khôn - Từ giun biển đến ChatGPT”, “Sống thư thái trong thời đại AI” và “Trí tuệ nhân tạo dưới lăng kính tâm lí học”.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Bóng làng nơi đáy ao (Kỳ 2)
    Ở làng Chiện này, cách đây năm mươi cái tết, người đàn ông nào vào tuổi ngũ tuần, thì được làng tặng con cá chép ao Sen. Ao Sen là ao chung của cả làng, có ý nghĩa quan trọng với cả cộng đồng. Ông Nền giờ đã ngoài sáu mươi, sau khi rời quân ngũ về đã làm liền hai khóa chủ tịch xã. Còn hơn nửa năm nữa, ông chỉ mong kết thúc nhiệm kì để được nghỉ ngơi.
  • Triển lãm 80 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến
    Trong khuôn khổ Lễ hội Làng Sen năm 2026, Triển lãm chuyên đề “80 năm Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” (19/12/1946 - 19/12/2026) sẽ diễn ra từ ngày 19/5 đến 23/5/2026 tại Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh. Lễ khai mạc được tổ chức lúc 8h ngày 19/5/2026.
  • Học viện Tài chính: Khẳng định khát vọng hội nhập với bộ nhận diện thương hiệu mới
    Ngày 16/5, Học viện Tài chính tổ chức Lễ công bố bộ nhận diện thương hiệu và cổng thông tin điện tử Học viện Tài chính, chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18/5). Tại sự kiện cũng diễn ra Diễn đàn hợp tác và phát triển lần thứ II năm 2026 với sự tham dự của lãnh đạo một số Bộ, ngành, các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và đại diện nhiều cơ quan, đơn vị đối tác.
  • [Podcast] Âm nhạc cuối tuần - Số 14
    Để hiện thực hóa mục tiêu “Hạnh phúc” được đặt ra trong Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội, thời gian gần đây, Hà Nội đã mở rộng những không gian văn hóa công cộng, nơi nghệ thuật hiện diện gần hơn với đời sống thường nhật, góp phần tăng chiều sâu cho diện mạo một thành phố sáng tạo và giàu bản sắc. Trong dòng chảy ấy, “Âm nhạc cuối tuần” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ không chỉ là một chương trình biểu diễn định kỳ, mà còn là nơi những giai điệu đã đi cùng năm tháng tìm lại sự đồng điệu với công chúng hôm nay.
Đừng bỏ lỡ
Thành hoàng làng Cổ Chế
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO